Dollar Exchange Rate
23:12
Hoàng Phong Nhã
Kinh nghiệm hòa giải của các dân tộc và con đường Việt Nam
Tác giả: Hoàng Phong Nhã
ĐỀ TỪ
Sông Gianh từng chia đôi một thời.
Bến Hải từng chia đôi một thời.
Nhưng không có dòng sông nào chảy mãi giữa lòng dân tộc.
Người xưa có lúc vì quyền lợi mà đối đầu, nhưng khi non sông lâm nguy, Trần Hưng Đạo đã biết gác thù riêng để lo việc nước. Đó không chỉ là bài học của một triều đại, mà còn là lời nhắc nhở cho mọi thế hệ:
Đại nghĩa phải lớn hơn tư thù.
Tôi viết cuốn sách này không để yêu cầu mọi người quên đi quá khứ. Không ai có quyền bắt một người khác phải quên đi những mất mát của mình.
Tôi chỉ mong rằng chúng ta có thể:
Giữ ký ức mà không nuôi hận thù.
Tranh luận mà không xúc phạm nhau.
Khác biệt mà không phủ nhận nhau.
Và cùng nhau đặt tương lai của đất nước lên trên những chia rẽ kéo dài.
Một dân tộc không trở nên vĩ đại vì chưa từng chia cắt. Một dân tộc trở nên vĩ đại khi biết hàn gắn những chia cắt ấy.
Vì thế, nếu có một điều tôi muốn gửi gắm trong những trang sách này, thì đó là:
Hãy để lịch sử là bài học, không phải xiềng xích. Hãy để lòng người là cây cầu, không phải chiến tuyến.
LỜI DẪN
Có những dòng sông từng chia cắt đất nước. Nhưng không có dòng sông nào có thể chia cắt mãi một dân tộc.
Việt Nam từng có sông Gianh. Từng có sông Bến Hải.
Có thời, chỉ một cây cầu, một dòng nước hẹp đã chia người Việt thành hai phía.
Nhưng trước đó, người Việt vẫn chung một cội nguồn.
Và sau đó, người Việt vẫn chung một tương lai.
Lịch sử của dân tộc không chỉ là lịch sử của những cuộc chiến chống ngoại xâm, mà còn là lịch sử của những lần người Việt phải học cách hàn gắn những vết thương do chính mình gây ra.
Có những vết thương đã lành.
Có những vết thương vẫn còn âm ỉ.
Có những người đã tha thứ.
Có những người vẫn chưa thể quên.
Điều đó là tự nhiên.
Không ai có quyền bắt người khác phải quên đi ký ức của mình.
Nhưng mọi dân tộc đều có quyền hy vọng vào một tương lai tốt đẹp hơn quá khứ.
TẠI SAO CUỐN SÁCH NÀY ĐƯỢC VIẾT?
Cuốn sách này không nhằm phán xét ai.
Không nhằm viết lại lịch sử.
Không nhằm xác định ai đúng tuyệt đối, ai sai tuyệt đối.
Lịch sử vốn phức tạp hơn những khẩu hiệu.
Mỗi con người đều sống trong hoàn cảnh của thời đại mình.
Điều cuốn sách muốn tìm kiếm là một câu hỏi khác:
Các dân tộc trên thế giới đã làm gì để vượt qua hận thù?
Từ Nam Phi...
Đức...
Hoa Kỳ...
Tây Ban Nha...
Ba Lan...
Rwanda...
Hàn Quốc...
Họ đã đau thương.
Họ đã chia rẽ.
Nhưng họ đã tìm được những con đường để bước tiếp.
Liệu người Việt có thể học được điều gì?
ĐẠI NGHĨA
Lịch sử Việt Nam cũng đã từng cho chúng ta câu trả lời.
Trần Hưng Đạo đã chọn đại nghĩa thay vì tư thù.
Lê Lợi sau chiến thắng đã mở đường cho quân Minh rút về nước, thay vì tận diệt.
Nguyễn Trãi viết:
"Lấy đại nghĩa thắng hung tàn, Lấy chí nhân thay cường bạo."
Có lẽ đây không chỉ là lời kết của một cuộc chiến.
Mà còn là lời mở đầu cho mọi sự hòa giải.
ƯỚC NGUYỆN
Ước nguyện lớn nhất của cuốn sách này không phải là để mọi người nghĩ giống nhau.
Mà là để người Việt biết lắng nghe nhau hơn.
Không ai phải từ bỏ ký ức của mình.
Nhưng cũng không ai nên dùng ký ức để phủ nhận quyền được yêu Tổ quốc của người khác.
Một dân tộc chỉ thật sự mạnh khi những người con của mình, dù ở đâu, dù từng đứng ở phía nào của lịch sử, vẫn có thể cùng nhau gìn giữ tương lai chung.
LỜI NGUYỆN ƯỚC HÒA GIẢI
Tôi viết những trang này không phải để phân xử ai đúng ai sai cho toàn bộ lịch sử.
Tôi viết vì tin rằng trong mọi cuộc chia ly của dân tộc, đều có những người đã mất cha mẹ, mất con cái, mất tuổi trẻ và mất cả quê hương trong lòng mình. Nỗi đau ấy không thuộc riêng một phía nào.
Tôi tin rằng người Việt có thể giữ ký ức của mình mà vẫn tôn trọng ký ức của người khác.
Tôi tin rằng yêu nước không chỉ có một cách thể hiện.
Tôi tin rằng một nhà nước mạnh cần biết lắng nghe nhân dân, và một cộng đồng trưởng thành cần biết đối thoại trong trách nhiệm.
Tôi tin rằng những lời nói gieo thêm hận thù sẽ làm vết thương kéo dài, còn những lời nói chân thành có thể mở ra một cây cầu.
Vì thế, tôi mong:
Người thắng biết khiêm nhường trước những mất mát của đồng bào.
Người thua không đánh mất phẩm giá và tình yêu quê hương.
Người trong nước và ngoài nước nhìn thấy nhau như những người cùng chung một cội nguồn.
Thế hệ hôm nay dũng cảm đối diện lịch sử nhưng không bị giam cầm bởi lịch sử.
Thế hệ mai sau được lớn lên trong một đất nước hòa hợp, tự do sáng tạo, thịnh vượng và nhân ái.
Lịch sử có thể chia chúng ta thành nhiều hàng ngũ khác nhau. Nhưng dòng máu, tiếng nói và tương lai vẫn gọi chúng ta bằng một cái tên chung: Người Việt Nam.
Hòa giải không phải là quên đi quá khứ. Hòa giải là học cách cùng nhau bước tới tương lai.
Lời nguyện ước hòa giải
- Vì sao tôi viết cuốn sách này.
- Hòa giải không phải là quên đi quá khứ.
- Người Việt ở mọi nơi đều là đồng bào.
“Dân tộc không có sông ngăn. Chỉ có những cây cầu đã lâu chưa được xây lại.”
PHẦN I. NHỮNG VẾT THƯƠNG CỦA DÂN TỘC
Chương 1. Khi lịch sử chia con người thành hai phía
- Chiến tranh và chia cắt.
- Người thắng, người thua và những mất mát chung.
- Vì sao hòa bình chưa chắc là hòa giải.
Chương 2. Những ký ức không giống nhau
- Ký ức của người ở lại.
- Ký ức của người ra đi.
- Ký ức của thế hệ sinh sau chiến tranh.
Chương 3. Lời nói có thể làm lành hoặc làm đau
- Sức mạnh của ngôn ngữ.
- Tránh miệt thị, quy chụp và kích động hận thù.
- Tôn trọng lịch sử và ký ức của cả hai phía.
- Văn hóa đối thoại và tranh luận ôn hòa.
PHẦN II. NHỮNG BÀI HỌC TỪ THẾ GIỚI
Chương 4. Tây Ban Nha – Chuyển tiếp trong hòa bình
- Nội chiến và thời Franco.
- Hiệp ước dân chủ năm 1978.
- Điều họ làm được và chưa làm được.
Chương 5. Nam Phi – Sự thật và lòng tha thứ
- Nelson Mandela.
- Ủy ban Sự thật và Hòa giải.
- Tha thứ nhưng không phủ nhận đau thương.
Chương 6. Ba Lan – Khi đối lập và chính quyền ngồi cùng bàn
- Công đoàn Đoàn Kết.
- Đàm phán Bàn Tròn.
- Chuyển đổi hòa bình.
Chương 7. Hàn Quốc – Hàn gắn sau những năm độc tài
- Phong trào dân chủ.
- Cải cách thể chế.
- Trách nhiệm và hòa giải.
Chương 8. Đức – Hai nửa đất nước tìm lại nhau
- Bức tường Berlin.
- Thống nhất nước Đức.
- Thu hẹp khoảng cách kinh tế và tâm lý.
Chương 9. Hoa Kỳ – Hòa giải bằng định chế và lý tưởng chung
- Sau Nội chiến Hoa Kỳ.
- Phong trào dân quyền.
- Vai trò của hiến pháp, pháp quyền và xã hội dân sự.
Chương 10. Rwanda – Hàn gắn sau thảm sát
- Công lý và khoan dung.
- Hòa giải ở cấp cộng đồng.
- Xây dựng một bản sắc quốc gia chung.
PHẦN III. NHỮNG KHOẢNH KHẮC LÀM THẾ GIỚI BỚT CHIA RẼ
Chương 11. Mandela và chiếc áo rugby
- Lãnh đạo biết vượt lên hận thù.
Chương 12. Lincoln và lời kêu gọi hòa hợp
- “Không ác ý với ai, và bác ái với tất cả.”
Chương 13. Willy Brandt quỳ gối ở Warsaw
- Khi sự khiêm nhường trở thành sức mạnh.
Chương 14. Người Berlin ôm nhau ngày bức tường sụp đổ
- Không chỉ là sự thống nhất lãnh thổ, mà còn là sự thống nhất lòng người.
Chương 15. Những con người vô danh
- Người mẹ chờ con.
- Người cựu binh gặp lại người bên kia chiến tuyến.
- Kiều bào trở về xây trường học, bệnh viện.
- Người trẻ muốn khép lại hận thù mà mình chưa từng gây ra.
PHẦN IV. VIỆT NAM VÀ CÂU HỎI HÒA GIẢI
Chương 16. Một thế kỷ đầy biến động
- Thuộc địa, chiến tranh, chia cắt, thống nhất và đổi mới.
Chương 17. Những khoảng cách còn tồn tại
- Trong nước và hải ngoại.
- Giữa các thế hệ.
- Giữa nhà nước và xã hội.
- Giữa những ký ức khác nhau.
Chương 18. Người Việt giống nhau nhiều hơn khác nhau
- Gia đình.
- Tiếng Việt.
- Văn hóa.
- Tình yêu quê hương.
- Khát vọng về một cuộc sống bình yên và tử tế.
Chương 19. Một nhà nước mạnh cần biết lắng nghe
- Pháp quyền.
- Minh bạch.
- Trách nhiệm.
- Sử dụng truyền thông với tinh thần xây dựng.
- Định chế mạnh hơn cá nhân.
Chương 20. Một cộng đồng mạnh cần biết đối thoại
- Tự do đi cùng trách nhiệm.
- Phản biện không đồng nghĩa với thù địch.
- Đóng góp thay vì chỉ lên án.
- Xây dựng niềm tin từng bước.
PHẦN V. CON ĐƯỜNG PHÍA TRƯỚC
Chương 21. Bảy nguyên tắc hòa giải dân tộc
- Tôn trọng sự thật.
- Tôn trọng ký ức của mọi người đã mất mát.
- Không cổ vũ hận thù và bạo lực.
- Khuyến khích đối thoại ôn hòa.
- Thượng tôn pháp luật.
- Đặt lợi ích quốc gia lên trên lợi ích phe phái.
- Hướng tới tương lai của các thế hệ sau.
Chương 22. Người Việt ở khắp nơi đều là một phần của dân tộc
- Kiều bào là nguồn lực quý giá.
- Khoa học, giáo dục, văn hóa và đầu tư.
- Xây dựng những cây cầu nối giữa các cộng đồng.
Chương 23. Tương lai quan trọng hơn chiến thắng của một phe
- Cạnh tranh toàn cầu.
- Giáo dục và sáng tạo.
- Dân số và phát triển.
- Một dân tộc đoàn kết sẽ có nhiều cơ hội hơn.
CHƯƠNG KẾT
Dân tộc không có sông ngăn
- Lịch sử có thể chia chúng ta thành nhiều hàng ngũ.
- Nhưng tiếng nói, văn hóa và tương lai vẫn nối chúng ta lại với nhau.
- Hòa giải không phải để quên đi quá khứ, mà để con cháu không phải tiếp tục sống trong hận thù của quá khứ.
“Có những cuộc chiến kết thúc bằng một hiệp định. Nhưng có những cuộc chiến chỉ thực sự kết thúc khi con người thôi xem nhau là kẻ thù.”
CHƯƠNG CUỐI
Gửi người Việt của thế kỷ XXI
Chúng ta muốn để lại cho con cháu điều gì?
Một đất nước tiếp tục chia rẽ?
Hay một đất nước biết tôn trọng khác biệt và cùng nhau phát triển?
"Mọi con sông rồi sẽ ra biển lớn. Mọi người Việt rồi cũng sẽ gặp nhau ở một điểm chung: tình yêu dành cho Tổ quốc. Nếu hôm nay chúng ta biết xây những cây cầu thay vì những bức tường, thì mai sau con cháu sẽ không còn phải hỏi: 'Tại sao người Việt từng xa nhau đến thế?'"
0 nhận xét:
Đăng nhận xét