George Orwell viết về Mein Kampf của Hitler

Nguồn: George Orwell. “Review of Mein Kampf,” Collected Essays, Journalism and Letters of George Orwell, ed. Ian Angus and Sonia Orwell, vol. 2: My Country Right or Left 1940-1943, (London: Secker & Warburg, 1968). Nguyễn Huy Hoàng dịch.

Việc ấn bản không bị kiểm duyệt của cuốn Mein Kampf (Cuộc tranh đấu của tôi) do Hurst & Blackett mới phát hành năm ngoái được biên tập theo quan điểm ủng hộ Hitler là một biểu hiện cho tốc độ biến chuyển của các sự kiện đương thời.[1] Mục đích rõ ràng của lời nói đầu và những ghi chú của người dịch là nhằm đỡ lời cho sự tàn bạo của cuốn sách và giới thiệu Hitler một cách nhẹ nhàng nhất có thể. Khi đó Hitler vẫn còn đáng kính.[2] Ông ta đã nghiền nát phong trào công nhân Đức, và do đó các tầng lớp tư hữu đều sẵn lòng tha thứ gần như tất cả cho ông ta. Cả cánh tả và hữu đều nhất trí với quan niệm rất nông cạn rằng Chủ nghĩa quốc gia xã hội chỉ đơn thuần là một dạng Chủ nghĩa bảo thủ.
Rồi đột nhiên hóa ra Hitler chẳng còn chút nào đáng kính.[3] Kết quả là, ấn bản của Hurst & Blackett được tái bản trong lớp áo mới với lý lẽ rằng tất cả lợi nhuận thu được sẽ được dành cho Hội Chữ thập Đỏ. Tuy nhiên, nếu chỉ đơn thuần dựa trên các chứng cứ trong cuốn Mein Kampf thì sẽ rất khó tin rằng đã có biến chuyển thực sự nào diễn ra trong những mục đích và quan điểm của Hitler. Nếu so sánh những phát biểu của ông ta khoảng một năm trước đây so với 15 năm trước đó, ta sẽ nhận ra sự cứng nhắc trong tâm trí ông ta, cách ông ta nhìn nhận thế giới không hề thay đổi. Đó là tầm nhìn cố định của một kẻ độc tưởng (monomaniac) và ít có khả năng bị ảnh hưởng nhiều bởi những sự vận động tạm thời của quyền lực chính trị. Có lẽ, trong tâm trí Hitler, Hiệp ước Xô-Đức chẳng đại diện cho gì nhiều hơn một sự điều chỉnh thời gian biểu. Kế hoạch đề ra trong Mein Kampf là đập tan Liên Xô trước, với ngụ ý sẽ nghiền nát Anh sau đó. Giờ như chúng ta đã biết, Anh đã được dành để xử lý trước, do Liên Xô thì dễ hối lộ hơn.[4] Rồi sẽ đến lượt Liên Xô khi Anh đã chết, đó chắc chắn là cách Hitler nhìn nhận.[5] Liệu thực tế có diễn ra như vậy không tất nhiên lại là một câu hỏi khác.
Giả sử kế hoạch của Hitler được triển khai. Thứ ông ta dự tính trong một trăm năm tới là một nhà nước liên tục gồm 250 triệu người Đức với rất nhiều “không gian sinh sống” (tức là trải dài đến Afghanistan hoặc gần đó), một đế chế kinh khủng bị tẩy não mà trong đó, về cơ bản, chẳng có gì diễn ra ngoài việc đào tạo thanh niên cho chiến tranh và sản sinh vô tận nguồn bia đỡ đạn sống. Làm thế nào ông ta có thể đặt ra tầm nhìn quái dị như thế? Có thể nói ở một giai đoạn nào đó trong sự nghiệp, ông ta đã nhận được sự hỗ trợ tài chính từ các nhà công nghiệp nặng, những người nhận ra ở ông ta một con người có thể đập tan Chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa cộng sản. Nhưng họ đã không ủng hộ ông ta nếu ông ta không đưa được một phong trào vĩ đại trở thành hiện thực. Tình hình ở Đức, với 7 triệu người thất nghiệp, một lần nữa trở nên hết sức thuận lợi cho những kẻ mị dân. Nhưng Hitler đã không thể thành công trong việc chống lại những đối thủ của mình nếu không có sự hấp dẫn cá tính của riêng mình, thứ mà ta có thể nhận thấy ngay cả trong những câu chữ vụng về của Mein Kampf và rõ ràng là áp đảo người nghe bằng những bài phát biểu… Thật sự là có điều gì đó hết sức lôi cuốn ở ông ta. Ta có thể cảm nhận điều đó lần nữa khi xem những bức ảnh của Hitler – tôi đặc biệt gợi ý bức ảnh ở đầu ấn bản của Hurst & Blackett, chụp Hitler trong những ngày đầu tiên của đời lính áo nâu.[6] Đó là khuôn mặt giống chó, đáng thương, khuôn mặt của người đàn ông gánh chịu những sai lầm không thể dung thứ. Nó tái hiện vô số chân dung của Chúa Ki-tô bị đóng đinh theo cách khá nam tính hơn, và chẳng ngờ gì đó là cách chính Hitler nhìn bản thân mình. Chỉ có thể phỏng đoán lý do cá nhân, trước nhất của lời trách cứ của ông ta dành cho vũ trụ; nhưng bằng giá nào đi nữa nó vẫn tồn tại. Ông ta là thánh tử đạo, là nạn nhân, là Prometheus bị xích vào tảng đá, là anh hùng tự hi sinh, đơn thương độc mã chiến đấu với lợi thế gần như là không có. Nếu giết một con chuột, Hitler sẽ biết cách khiến nó trông như một con rồng. Như với Napoleon, ta sẽ thấy Hitler đang chiến đấu chống lại số phận, và dù không thể, phần nào đó ông ta xứng đáng giành được chiến thắng. Sức hấp dẫn của một dáng vẻ như thế quả nhiên là rất lớn; một nửa số phim chúng ta xem là xoay quanh những chủ đề như vậy.
Hitler cũng hiểu thấu những mặt gian dối của thái độ khoái lạc chủ nghĩa đối với cuộc sống. Gần như mọi tư tưởng của châu Âu kể từ cuộc chiến lần cuối, chắc chắn đều là những tư tưởng “tiến bộ,” đã mặc nhiên cho rằng con người không khao khát gì hơn ngoài sự thanh thản, an toàn và tránh được khổ đau. Trong quan điểm như vậy về cuộc sống không có chỗ cho, chẳng hạn, chủ nghĩa yêu nước hay đức hạnh người lính. Những người theo chủ nghĩa xã hội khi thấy con cái mình đùa chơi với lính tráng thường thấy khó chịu, nhưng anh ta không bao giờ có thể nghĩ ra được gì thay thế cho những chú lính thiếc; những chú người thiếc ủng hộ hòa bình thế nào cũng là không thể. Hitler, bởi cảm nhận được sức mạnh vượt trội trong tâm trí buồn tẻ của mình, biết rằng con người không chỉ muốn thoải mái, an toàn, ít giờ làm việc, vệ sinh, sinh đẻ có kế hoạch, và những lẽ thường nói chung; con người còn, chí ít là đôi khi, muốn đấu tranh và hi sinh, chưa kể đến cờ trống và những cuộc diễu hành thể hiện lòng trung tín. Tuy nhiên chúng có thể như những thuyết kinh tế, Chủ nghĩa phát xít và Chủ nghĩa quốc xã về mặt tâm lý đang ngân vang xa hơn bất kỳ khái niệm cuộc sống theo chủ nghĩa khoái lạc nào. Điều tương tự có thể cũng đúng với phiên bản quân phiệt hóa chủ nghĩa xã hội của Stalin. Cả ba nhà độc tài vĩ đại đều củng cố quyền lực bằng cách đặt những gánh nặng không thể chịu đựng lên người dân của họ. Trong khi chủ nghĩa xã hội, thậm chí cả chủ nghĩa tư bản trong một cách miễn cưỡng hơn, đang bảo mọi người rằng “Tôi cho các bạn thời gian tốt đẹp,” Hitler lại nói “Tôi cho các bạn đấu tranh, nguy hiểm, và cái chết,” và kết quả là cả một dân tộc đã tự quăng mình dưới chân ông ta. Có lẽ sau này họ sẽ chán nản và đổi ý, như trong những phút cuối của cuộc chiến lần trước. Sau ít năm đầy tàn sát và đói kém, “Hạnh phúc lớn nhất cho nhiều người nhất” là câu khẩu hiệu tốt, nhưng lúc này, “Một cái kết kinh hoàng còn hơn nỗi kinh hoàng không bao giờ kết” mới là người chiến thắng. Giờ đây khi đang phải chiến đấu chống lại người đàn ông đã tạo nên nỗi kinh hoàng, chúng ta không được đánh giá thấp sức lôi cuốn cảm xúc của nó. ♦
Eric Arthur Blair (1903-1950), nổi tiếng với bút danh George Orwell, là nhà văn xuất chúng người Anh, tác giả của Một chín tám tư (Nineteen Eighty-Four) và Trại súc vật (Animal Farm).
Bản dịch © 2015 Nguyễn Huy Hoàng
Chú thích của người dịch
[1] Ấn bản Mein Kampf năm 1939 của Hurst & Blackett là một trong những bản dịch (sang tiếng Anh) trọn vẹn đầu tiên do James V. Murphy biên dịch và chú giải theo quan điểm ủng hộ Đức Quốc xã. Điều trớ trêu là chính Hurst & Blackett lại bị máy bay ném bom của Phát xít Đức phá hủy mấy năm sau đó.
[2] Tức năm 1939. Có lẽ tác giả muốn nói Hitler “đáng kính” với đa số người dân Đức khi đó.
[3] Nửa năm trước khi Orwell viết tiểu luận này, đầu tháng 9 năm 1939, Đức Quốc xã (và sau đó là Hồng quân Liên Xô) bất ngờ tấn công Ba Lan, Thế chiến thứ hai bùng nổ.
[4] Hiệp ước Xô-Đức (hay Hiệp ước Molotov-Ribbentrop) được ký cuối tháng 8 năm 1939 với thỏa thuận các bên kiềm chế không tấn công lẫn nhau và phân chia lãnh thổ Ba Lan. Gần 2 năm sau đó, tháng 6 năm 1941, Đức trở mặt tấn công Liên Xô, Hiệp ước hết hiệu lực.
[5] Orwell đã tiên đoán đúng khi hơn một năm sau đó, như đã chú thích ở [4], chỉ còn Anh đơn độc ở mặt trận phía Tây, Hitler quyết định tấn công Liên Xô.
[6] Lính áo nâu là tên gọi thông thường (từ màu quân phục) của Sturmabteilung (Sư đoàn bão táp), tổ chức bán quân sự của Đảng Đức Quốc xã, có vai trò rất quan trọng đối với việc Hitler thăng tiến lên nắm chính quyền.

Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội, Việt Nam

Read more »

Những năm tháng đã mất của thiên tài toán học đoạt giải Nobel kinh tế

12:20 23/02/2011

Vài tuần trước khi giải Nobel Kinh tế năm 1994 được công bố, vào ngày 11/10, hai nhà toán học Harnold W.Kuhn và John Forbes Nash tới thăm người thầy cũ của họ - Albert W.Talker, khi đó đã gần 90 tuổi và đang nằm liệt giường ở một nhà điều dưỡng gần hồ Meadow. Trong rất nhiều năm, Nash đã không nói chuyện với người thầy của mình và bây giờ họ ngồi hàng giờ ấy để đàm đạo những vấn đề liên quan đến học thuyết số học.

John Nash trên giảng đường.

Khi Nash bước ra khỏi cửa, Kuhn trở lại phòng để nói cho thầy Tucker một bí mật vô cùng đặc biệt: Mặc dù Nash không hay biết nhưng Hội đồng Hoàng gia Thụy Điển muốn trao cho Nash giải thưởng Nobel danh giá vì những việc mà Nash đã làm khi còn là sinh viên năm 1949, đó là những công trình nghiên cứu liên quan đến Lý thuyết trò chơi.
Giải thưởng này quả là một điều kỳ diệu. Điều kỳ diệu ở đây không phải chỉ là do Nash được coi là một trong những thiên tài toán học trong những năm hậu chiến rốt cuộc cũng giành được sự công nhận mà ông xứng đáng được hưởng, hay Nash được vinh danh bởi bản luận án Giáo sư của ông chỉ vỏn vẹn 27 trang giấy mà ông viết đã gần nửa thế kỷ trước trong độ tuổi 21 còn non nớt. Sự thần kỳ thật sự ở đây là Nash nay đã là một ông già 66 tuổi, tóc hoa râm với đôi mắt buồn, giọng nói êm ái nhưng ngắt quãng, đã vượt qua bao biến cố bệnh tật của cuộc đời để vẫn còn sống và đủ khỏe mạnh để lên nhận giải thưởng.
Bệnh tật tàn phá
Căn bệnh kinh hoàng của Nash từng là một bí mật để ngỏ trong giới toán học và kinh tế. Khi mà Tạp chí Fortune bầu chọn Nash là ngôi sao trẻ xuất chúng nhất trong làng "tân toán học" vào tháng 7/1958 thì bệnh tật cũng bắt đầu tàn phá con người và cuộc sống của ông. Nash không viết bất cứ bài viết khoa học nào kể từ năm 1958 và năm sau đó ông cũng không còn tham gia bất cứ buổi giảng dạy nào nữa. Rất nhiều người đồn đại là Nash đã được phẫu thuật thùy não, còn phần lớn bên ngoài Princeton mọi người đều cho rằng Nash đã chết.
Đúng là Nash không chết, nhưng cuộc đời ông từ chỗ xán lạn đầy hứa hẹn trở nên tối tăm không khác gì địa ngục. Những lần ông vào viện để điều trị tâm lý lặp đi lặp lại nhiều lần, những cuộc điều trị không thành công chứng bệnh ảo giác đáng sợ...
Mọi người cho rằng chứng rối loạn thần kinh đầu tiên xuất hiện là do sự lo lắng của John về sự nghiệp và cái thai trong bụng Alicia vợ ông. Bạn bè John lần đầu để ý đến việc này là khi họ thấy những cư xử kỳ quặc của John tại bữa tiệc mừng năm mới, khi John ăn mặc như một đứa trẻ, cả buổi tối chỉ uốn quăn vạt áo Alicia và mút ngón cái của mình. Có lần John chỉ định một sinh viên đã tốt nghiệp đảm nhận giảng dạy về  Lý thuyết trò chơi  thay ông và biến mất trong vòng vài tuần lễ. Lý giải về sự mất tích đột ngột của mình, John nói rằng ông được người ngoài hành tinh trao cho một bức thư mật mã thông qua tờ New York Times! Rồi lần khác, John làm đứt đoạn một bài giảng chỉ để nói rằng, ông đã lên bìa tạp chí Life cải trang thành Giáo hoàng!
Nash mắc chứng hoang tưởng. Lúc nào ông cũng nghĩ mình được trao nhiệm vụ vĩ đại lãnh đạo phong trào hòa bình thế giới. Ông viết rất nhiều thư và tự lái xe đến sứ quán các nước tại Washington trao thư gửi tới các yếu nhân chính phủ các nước và quan chức Liên Hiệp Quốc, bàn về chuyện lập chính phủ toàn cầu để bảo vệ hòa bình thế giới.
Trên thực tế hồi ấy giới trí thức phương Tây đang có trào lưu thân Liên Xô, ưa thích chủ nghĩa xã hội, chống làm bom nguyên tử và chống chiến tranh. Họ muốn lập một chính phủ thế giới để bảo vệ hòa bình. Albert Einstein, Jean Paul Sartre ... đều ủng hộ ý tưởng này. Khoa Toán Trường MIT thật sự là một "hang ổ" Cộng sản. Trưởng khoa, phó khoa đều là đảng viên đảng Cộng sản Mỹ, 3 người con của Earl Browder lãnh tụ đảng này đều học khoa Toán ở MIT. Những người này về sau đều nhiệt tình giúp đỡ Nash khi ông đau ốm.
Những năm 50 là thời kỳ chủ nghĩa chống Cộng McCarthy, những người này đều bị chính quyền Mỹ điều tra, đến mức nhà trường phải mời luật sư bảo vệ thì họ mới không bị rắc rối. Sự căm giận và sợ hãi bộ máy nhà nước góp phần làm tăng tình trạng tinh thần thất thường của Nash, ông chỉ muốn đi khỏi nước Mỹ.

John Nash và Alicia Ladre trong ngày cưới hạnh phúc.

Tháng 4/1959, Nash bị đưa vào bệnh viện tâm thần khi Alicia đang chuẩn bị sinh con đầu lòng. Được tin này, các đồng nghiệp của Nash gọi điện thoại cho chuyên gia tâm thần giỏi nhất nước Mỹ, khẩn khoản yêu cầu: "Vì lợi ích của đất nước, hãy dùng mọi cách điều trị để giúp Giáo sư Nash trở lại con người sáng tạo như trước". Họ còn lập một quỹ giúp Nash chữa bệnh, vận động các thành viên Hội Toán học Mỹ quyên góp tiền cho quỹ.
Sau gần hai tháng điều trị, Nash được ra viện. Oán trách lãnh đạo Trường MIT "nhốt" mình vào "nhà thương điên" và vì hoang tưởng chỉ nghĩ đến "sự nghiệp vĩ đại" cho mình,  Nash xin thôi việc ở Trường MIT, rút tiền hưu trí, một mình sang châu Âu "làm nhiệm vụ bảo vệ hòa bình thế giới".
Việc đầu tiên ông làm là đến Sứ quán Mỹ ở Luxembourg tuyên bố từ bỏ quốc tịch Mỹ, rồi tới Cơ quan tị nạn Liên Hiệp Quốc và cơ quan chính quyền Thụy Sĩ tại Geneva tự xưng là nạn nhân của cả hai khối quân sự NATO và khối Warsaw, xin tị nạn chính trị với lý do trốn lính và muốn nghiên cứu toán học quốc phòng. Các cơ quan này đều nghĩ Nash là người điên nên họ không chấp nhận yêu cầu của ông. Nash liền vứt hộ chiếu rồi bỏ sang Leipzig thuộc CHDC Đức. Rất may là những người cộng sản Đông Đức nhận thấy nhà khoa học Mỹ này có giá trị gì đó nên đã cho ông nhập cảnh dù không có hộ chiếu.
Sau một thời gian vất vưởng ở châu Âu, năm 1960 Chính phủ Mỹ cử người sang châu Âu đưa Nash về Mỹ. Nash trở về Princeton, nơi ông đã từng là ngôi sao đang lên. Tại đây ông trở thành "Bóng ma của đại sảnh Fine". Người ta chỉ còn nhìn thấy một thân hình liêu xiêu tha thẩn ở các giảng đường, luôn nguệch ngoạc những phương trình toán kỳ lạ lên bảng đen và mong muốn tìm kiếm được những thông điệp bí mật ẩn giấu trong các con số...
Sự thần diệu làm cả thế giới ngạc nhiên
Đầu năm 1970, John Nash ra viện. Đại học Princeton đã chìa bàn tay nhân ái cứu nhà toán học đang trong tình trạng bơ vơ không nơi nương tựa và mời ông về trường. Sau này khi khỏi bệnh, Nash cảm kích nói: Nhờ sự đùm bọc của Princeton nên tôi đã thoát khỏi cảnh vô gia cư. Chính tại Princeton, Nash được Alicia đón về hết lòng chăm sóc. Quái ác thay, dường như là di truyền, người con trai của ông là John Charles Martin Nash, một tiến sĩ toán rất giỏi, cũng bị mắc chứng hoang tưởng. Tình yêu và lòng nhân ái vô bờ cùng ý chí và nghị lực phi thường đã giúp Alicia (lúc này đã ly dị với Nash) vượt qua muôn vàn gian khó để nuôi nấng và chạy chữa cho chồng cũ và con trai trong nhiều năm.
Thật may mắn vì Princeton là nơi tập hợp những nhà trí thức lớn, trong đó có nhiều người quen biết và ngưỡng mộ Nash. Họ rất tôn trọng và bảo vệ ông. Hành vi kỳ quặc của Nash nếu ở nơi khác thì đã bị cho là điên dại, nhưng tại Princeton thì người ta lại có thể nghĩ rằng đó là lối sống của một thiên tài. Nhà trường và các bạn đồng nghiệp đều tìm mọi cách để giúp Nash. Người quản lý phòng máy tính đã cho ông dùng tài khoản máy tính của mình (vì Nash không ở trong biên chế nhà trường), nhờ đó ông học được cách sử dụng máy. Trong 30 năm Nash đau ốm, công nghệ máy tính đã có tác dụng tích cực giúp Nash bớt dần chứng hoang tưởng.
Và chuyện kỳ diệu đã xảy ra: bệnh tình của Nash thuyên giảm dần. Quá trình ấy diễn ra rất chậm. Từ cuối thập niên 80, ông bắt đầu trò chuyện một cách tỉnh táo với mọi người, làm quen một số nghiên cứu sinh, thậm chí có thể bàn bạc vài vấn đề toán học có ý nghĩa.

Russell Crowe trong phim "Một tâm hồn đẹp" đoạt 4 giải Oscar năm 2002.

Ai nấy vô cùng vui mừng khi thấy Nash trở lại cuộc đời bình thường, nhất là ông đã tham gia một số hoạt động học thuật, giao lưu với đồng nghiệp và sinh viên. 30 năm qua, cái tên Nash hoàn toàn không xuất hiện trên báo chí và các hội thảo toán học, chỉ có chăng những công bố cũ của ông từ xa xưa cho nên những người không ở Princeton đều nghĩ rằng Nash đã qua đời từ lâu. Giờ đây Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển có lý do chú ý tới ông khi họ xét trao giải Nobel kinh tế cho Lý thuyết trò chơi bất hợp tác mà ông là một tác giả đầu tiên.
Thực ra nhiều năm trước, John Nash từng được đưa vào danh sách ứng cử viên giải Nobel. Năm 1985, ông bị loại ra khỏi diện xét chọn, chủ yếu do người ta nghi ngại trí lực của ông có vấn đề. Thường lệ, người được trao giải Nobel phải đến Stockholm đọc một đáp từ ngắn gọn, có nội dung sâu sắc súc tích trước Nhà vua, Hoàng hậu và Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển cùng đám đông đại biểu, nhà báo. Ngoài ra, tuy chưa có văn bản quy định không trao giải cho người đã nghỉ hưu hoặc không có chức danh khoa học, nhưng nói chung người có chức danh thì hợp lẽ hơn. Trong hai thập niên 70-80, Nash hoàn toàn không có những điều kiện đó.
Đến năm 1994, do Lý thuyết trò chơi ngày càng được ứng dụng nhiều trong kinh tế học nên việc xét thưởng Nash trở nên có lợi. Một bạn học cũ và đồng nghiệp của Nash là Giáo sư Harold W. Kuhn - nhà kinh tế toán lý nổi tiếng tại Đại học Princeton đã hết sức cố gắng giúp Nash. Kuhn thuyết minh với Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển rằng nếu chỉ vì tình hình sức khỏe của Nash mà tước mất giải Nobel ông rất xứng đáng được nhận thì điều đó hết sức phi lý. Kuhn còn đề nghị Đại học Princeton phong cho Nash chức danh "Nhân viên hợp tác nghiên cứu". Đề nghị này được chấp nhận. Như thế Nash được chính danh đi Stockholm dự lễ trao giải. Cũng chính Kuhn dự thảo bản lý lịch của Nash và gửi cho Ủy ban Nobel theo yêu cầu của họ.
Và ngày 11/10/1994, Viện Khoa học Hoàng gia Thụy Điển tuyên bố: Ba nhà khoa học John F. Nash Jr., John C. Harsanyi (quốc tịch Mỹ) và Reinhard Selten (Đức) được trao giải Nobel Kinh tế "vì các phân tích mở đường của họ về khái niệm cân bằng trong Lý thuyết trò chơi bất hợp tác".
Đại học Princeton họp báo hân hoan công bố tin này, từ nay Princeton có thêm một chủ nhân giải Nobel. Mọi người đều tiếc là nếu Nash không ốm đau thì lẽ ra một mình ông phải được trao giải này từ rất lâu rồi.
Trong lý lịch tự khai gửi Ủy ban Nobel, Nash viết: Sau 25 năm gián đoạn suy nghĩ, giờ đây ông tin rằng mình có thể đạt được một số giá trị nào đấy qua các nghiên cứu hiện nay của ông hoặc với bất kỳ ý tưởng mới nào sẽ đến trong tương lai. Năm 2001, Nash chính thức tái hôn với người vợ cũ. Giải Nobel cũng chẳng làm cuộc sống của họ thay đổi đáng kể, họ phải chăm sóc con trai cũng bị tâm thần. Giải này hồi ấy có 930.000 USD, chia cho 3 chủ nhân nên mỗi người cũng chẳng được bao nhiêu.
Sau giải Nobel, John Nash trở lại làm giáo sư toán học ở Đại học Princeton, ông không giảng dạy mà chỉ lặng lẽ làm nghiên cứu. Nhưng một lần nữa thế giới lại xôn xao về câu chuyện cuộc đời chìm nổi thần kỳ của thiên tài toán học này. Cuốn tiểu thuyết mang tên “Một tâm hồn đẹp” (A Beautiful Mind) hơn 400 trang được Sylvia Nasar, nhà kinh tế kiêm giáo sư khoa Báo chí thương mại Đại học Columbia viết từ chính cuộc đời thật của ông phát hành năm 1998. “Một tâm hồn đẹp” đoạt giải thưởng Sách Quốc gia năm đó và nhận một để cử Giải Pulitzer cùng hợp đồng làm phim với Hãng Universal Pictures and DreamWorks. Năm 2002, đạo diễn Ron Howard của Hollywood đã dựng câu chuyện này thành bộ phim cùng tên và gặt hái được thành quả hơn cả mong đợi: đoạt 4 giải Oscar danh giá!
Câu chuyện phim tuyệt vời có dẫn lời một đồng nghiệp của Nash: "Tất cả các nhà toán học đều đồng thời sống trong hai thế giới khác hẳn nhau, một thế giới thanh cao thuần khiết kiểu triết gia Plato và một thế giới với cuộc đời hiện thực ngắn ngủi, hỗn độn, đòi hỏi phải luôn luôn thích ứng mọi biến đổi". Riêng Nash thì ông còn sống 30 năm trong một thế giới đặc biệt nữa, đó là thế giới hoang tưởng của người điên dại
Ngọc Mai

Read more »

Tên một người Việt trong bài học

Khi học đến bài Shading (tạm dịch là Đánh bóng) ở Đại học Utah, đứng trong top 5 ở Mỹ về ngành đồ họa, tôi rất bất ngờ khi giáo sư nhắc đến tên một...

 

Bùi Tường Phong (tóc đen, áo xám) và các bạn học đang đo đạc chiếc chiếc xe con bọ VW

Liên quan

• wikipedia.org

Khi học đến bài Shading (tạm dịch là Đánh bóng) ở Đại học Utah, đứng trong top 5 ở Mỹ về ngành đồ họa, tôi rất bất ngờ khi giáo sư nhắc đến tên một người Việt Nam, Bùi Tường Phong...Tôi cảm thấy tự hào và sung sướng vì mình là người Việt Nam, nhưng lại buồn vì mình cũng như hầu hết người Việt Nam đều lạ lẫm với cái tên này trong khi anh lại được mọi người ở đây tôn vinh như một người anh hùng.
Sự tò mò cũng như ý thức dân tộc thôi thúc tôi tìm hiểu về Bùi Tường Phong. Nhưng càng tìm tôi lại càng thất vọng vì thông tin về anh trong thư viện cũng như trên internet quá khan hiếm, chủ yếu chỉ nói về công trình nghiên cứu của anh và thậm chí tên anh thường bị viết sai (sau này tôi mới biết được nguyên nhân là do anh mất quá sớm).
Tuy nhiên, tôi cũng nhận được những động viên khích lệ lớn từ thầy Peter Sherley, một giáo sư xuất sắc, tác giả của quyển sách nổi tiếng Nền tảng Đồ họa máy tính (Fundamental of Computer Graphics), cẩm nang cho những ai theo đuổi môn này. Ông rất yêu quý và ngưỡng mộ Bùi Tường Phong. Ông hỏi tôi cách phát âm tên Bùi Tường Phong sao cho đúng, hỏi về cách đặt tên của người Việt Nam, ý nghĩa của những cái tên, và ông rất vui thích khi biết về những điều này.
Khi tôi thổ lộ muốn làm điều gì đó vì Bùi Tường Phong, thầy đã động viên và giới thiệu tôi với những bậc thầy, những bậc đàn anh trong ngành đồ họa máy tính mà xưa kia học cùng thời với Bùi Tường Phong. Tôi có nhiều cuộc trò chuyện thú vị và bổ ích với những bậc tiền bối này và những hiểu biết của tôi về anh bắt đầu tăng lên… bắt đầu từ giáo sư Peter, giáo sư McDermott, giáo sư Sutherland, Jim Nate…

Phong Shading

Mô hình chiếc xe con bọ Volkswagen vẽ theo kỹ thuật Phong Shading

Qua lời kể của giáo sư McDermott, khi còn là sinh viên ở Utah, trong một lớp học của giáo sư Sutherland, Phong, McDermott, Jim Clark và Raphael Rom đã xây dựng một trong những mô hình đầu tiên và đã trở thành biểu tượng về những hình ảnh được tạo ra bởi máy tính (computer graphics generated picture): chiếc xe con bọ VW bug rất được ngưỡng mộ và đánh giá cao trong các tạp chí chuyên ngành đồ họa.
Giáo sư McDermott (hiện đang công tác ở Trung tâm High Performance Computing tại Đại học Utah) rất xúc động khi kể lại kỷ niệm cũ: mọi người quyết định chọn chiếc xe con bọ VW của giáo sư Sutherland làm biểu tượng này và thực hiện việc đo đạc trong ga-ra nhà giáo sư. Phong nhỏ con thì đo phần thân xe, ông cao to hơn thì đo phần nóc xe. Mọi người làm việc rất vui vẻ và nhiệt tình.
Giáo sư McDermott nói đó là một trong những kỷ niệm thật sự đáng nhớ trong đời ông, ttrái tim mình như ấm lại khi nhắc đến người bạn xưa.

Trường Đại học Utah

Giáo sư Ivan Sutherland (Phó chủ tịch của Sun Microsystems, giáo sư thỉnh giảng của trường đại học UC Berkeley) nhớ lại: Phong là người học trò rất thông minh, tốt bụng và khiêm tốn. Ông còn nhớ một câu nói của Phong “Tôi không mong muốn thể hiện mọi vật một cách chính xác như chính nó trong thế giới thật, tôi chỉ mong muốn thể hiện nó một cách gần giống với một độ chính xác chấp nhận được mà thôi”.
Tuy nhiên, những gì anh làm đã khắc một cột mốc quan trọng lịch sử ngành đồ họa máy tính. Phong shading là một phương pháp nội suy trong đồ họa 3D để tính ra giá trị màu của một điểm bất kì trên bề mặt vật thể bằng cách nội suy giá trị màu và vector pháp tuyến từ giá trị màu và vector pháp tuyến tại các đỉnh của đa giác. Với Phong shading, chất lượng và độ phân giải của ảnh phản chiếu (specular reflections) cải thiện đáng kể so với các phương pháp khác như Gouraud shading, flat shading.

So sánh giữa flat shading và Phong shading.

Phong đã hoàn thành đề tài tiến sĩ của mình rất sớm bởi anh biết mình bệnh nặng và sẽ không qua khỏi. Thật đáng thương và đáng khâm phục! Giáo sư David C. Evans, giáo sư Ivan Sutherland và những sinh viên cùng thời của anh như James H. Clark, Franklin C. Crow, George Randall, Dennis Ting và John Riley là những người được Phong gửi lời tri ân, những người đã gắn bó, giúp đỡ và động viên anh trong suốt khoảng thời gian đó. Khi tìm hiểu về Phong, tôi đã quen với Zim Nate, một người bạn trên mạng Myspace. Zim là một chuyên gia chuyên về thiết kế các mô hình cho xe hơi. Zim tuyên bố sẵn sàng nói chuyện với bất kỳ ai biết được Bùi Tường Phong là ai. Zim và đồng nghiệp của anh, những người rất nể phục Phong, đã thật sự ấn tượng và xúc động khi nghe tôi kể về câu chuyện của Phong…
Chắc chắn sẽ còn nhiều câu chuyện về Phong nữa. Tôi thật sự muốn làm điều gì đó ý nghĩa và trọn vẹn cho con người Việt Nam tài hoa bạc mệnh này cũng như đáp lại sự mong mỏi và nhiệt tình của thầy Peter ngoài việc làm thầy hài lòng về kết quả học tập của tôi.
Thông tin mà tôi thu thập được về anh thiết nghĩ cũng chưa thật đầy đủ (http://en.wikipedia.org/wiki/Bui_Tuong_Phong). Nếu các bạn có bất kỳ thông tin gì về Bùi Tường Phong hoặc những người thân của anh, xin liên hệ với tác giả (thanhnh@cs.utah.edu).

Bùi Tường Phong (1942 - 1975) sinh ngày 14/12/1942 ở Hà Nội. Sau khi học trường Lycee Albert Sarraut, anh và gia đình chuyển vào Sài Gòn năm 1954, học trường Lycee Jean Jaccques Rousseau.
Phong sang Pháp năm 1964 và học ở trường Ecole d’Ingenieur de Grenoble (ENSEHRMAG). Anh nhận bằng Licence es Science của Grenoble năm 1966 và bằng kỹ sư của trường ENSEEHT, Toulouse năm 1968. Cũng trong năm 1968, anh làm việc ở Viện nghiên cứu Institut de Recherche d’Ingenieur et d’Automatique (IRIA), nghiên cứu về phát triển hệ điều hành cho máy tính số. Anh sang Utah năm 1971 để làm trợ lý nghiên cứu cho Computer Science.
Phong là một trong những người tiên phong trong ngành đồ họa máy tính. Anh đã phát minh ra mô hình Phong reflection model và Phong shading. Những kỹ thuật này hiện nay được sử dụng rất phổ biến trong ngành đồ họa máy tính. Anh viết hai bài báo khoa học rất nổi tiếng năm 1973 và 1975. Hầu hết những công trình nghiên cứu sau này đều dựa trên hai bài báo này của anh.
Anh hoàn thành đề tài tiến sĩ của mình ở trường Đại học Utah năm 1973.
Năm 1969 ở Paris, Pháp, anh Phong đã cưới chị Bùi Thị Ngọc Bích (ở Nha Trang) và có một người con gái.
Anh mất năm 1975.

Nguyễn Hoàng Thanh (TTO)

 

Read more »

Ông Ban Ki-moon về Việt Nam nhận là con cháu họ Phan?

Theo một đại diện của dòng họ Phan, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki-moon đã về Việt Nam dâng hương lên nhà thờ dòng họ Phan Huy ở xã Sài Sơn (huyện Quốc Oai, Hà Nội) và ghi lưu bút nhận là "một người con của dòng họ Phan".

Sáng 31-10, trao đổi với Báo Người Lao Động, ông Phan Huy Thanh - Trưởng chi 2, dòng họ Phan Huy ở Hà Nội, xác nhận thông tin Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Ban Ki-moon đã về Việt Nam để dâng hương lên nhà thờ dòng họ Phan Huy ở xã Sài Sơn (huyện Quốc Oai, TP Hà Nội) vào tháng 5 vừa qua.
Theo ông Phan Huy Thanh, sự việc trên diễn ra vào ngày 23-5-2015.
“Khi vừa về, ông Ban Ki-moon chào hỏi mọi người rồi vào thẳng nhà thờ dòng họ Phan Huy để thắp hương. Thắp hương xong ông ra viết lưu bút rồi chụp ảnh lưu niệm cùng người trong dòng họ. Đến khoảng 16 giờ 45 thì ông cùng đoàn tùy tùng lên thẳng xe ra về” - ông Thanh cho biết.

Ông Phan Huy Thanh và lưu bút của Tổng thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon

Ông Phan Huy Thanh cũng cho biết thêm trước khi ông Ban Ki-moon tới, khoảng ngày 10-5, có một nữ phiên dịch về liên hệ trước với ông thủ từ Phan Huy Giám thông báo việc sẽ có đoàn Liên hợp quốc về thăm nhà thờ dòng họ. Sáng 21-5, Đoàn bảo vệ về liên hệ với dòng họ Phan Huy để lên phương án đón tiếp và bảo vệ ông Ban Ki-moon.
Theo ông Phan Huy Thanh, ông Ban Ki-moon rất tình cảm, khi đến ông có bế và ôm ấp vỗ về 2 đứa trẻ trong dòng họ. Gặp người dân, ông đều bắt tay nói 2 từ “Cảm ơn”. Người dân ở đây đều cảm nhận ông rất thân thiện.

Ông Ban Ki-moon, phu nhân và những người trong đoàn chụp ảnh lưu niệm cùng những người trong dòng họ Phan Huy trước nhà thờ Phan Huy ở Sài Sơn - Ảnh PV chụp lại

Ông Phan Huy Thanh cùng bức ảnh chụp với ông Ban Ki-moon trước nhà thờ họ Phan Huy

Ông rời nhà thờ Họ Phan Huy vào khoảng 16 giờ 45 phút cùng ngày 23-5.
Theo bút tích mà ông Ban Ki-moon để lại và được dòng họ Phan Huy trân trọng bảo quản, dịch ra, ông viết: “Tôi rất xúc động khi viếng thăm và tỏ lòng thành kính sâu sắc trước ngôi nhà thờ Phan Huy Chú và các thành viên khác của dòng họ Phan.
Cảm ơn dòng họ đã giữ gìn và bảo quản nhà thờ dòng họ này. Là một người con của dòng họ Phan, giờ đây giữ chức Tổng Thư ký của Liên Hợp Quốc. Tôi tự hứa với bản thân sẽ cố gắng làm theo những lời dạy của tổ tiên”.

Bút tích và bản dịch của ông Ban Ki-moon được lưu giữ tại nhà thờ dòng họ Phan Huy
Cũng trong sáng 31-10, trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, một cán bộ truyền thông của Chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam xác nhận trong chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5-2015, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-moon cùng phu nhân và rất ít người trong đoàn đã có chuyến đi đến huyện Quốc Oai. Đại diện truyền thông của UNDP Việt Nam cho biết đây là chuyến đi mang tính chất cá nhân của ngài Tổng thư ký Liên hợp quốc.
* Trước đó, Tổng thư ký Liên hiệp quốc Ban Ki-moon đã thăm chính thức Việt Nam từ ngày 22 đến 23-5 theo lời mời của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang. Đây là chuyến thăm Việt Nam lần thứ hai của ông Ban Ki-moon kể từ khi nhậm chức Tổng thư ký Liên hiệp quốc từ năm 2007.
Trong chuyến thăm, Tổng thư ký Ban Ki-Moon đã hội kiến với Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, chào xã giao Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Ông Ban Ki-moon có cuộc hội đàm với Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm Bình Minh, tham gia Lễ Khánh thành Toà nhà Xanh Một Liên hợp quốc, nói chuyện với với các sinh viên Học viện Ngoại giao và cán bộ ngoại giao trẻ và tham dự lễ kỷ niệm 1 năm ngày thành lập Trung tâm gìn giữ hòa bình Việt Nam.
Năm 2010, Tổng thư ký Ban Ki-moon đã đến Hà Nội tham dự Hội nghị Cấp cao Liên hiệp quốc - ASEAN.
Ông Ban Ki-moon sinh ngày 13-6-1944, tốt nghiệp Trường Đại học Quốc gia Seoul (Hàn Quốc), chuyên ngành quan hệ quốc tế, sau đó ông có bằng thạc sĩ về quản trị công tại Trường đại học Harvard (Mỹ). Ông Ban Ki-moon có vợ và 3 con. Ngoài tiếng Hàn Quốc, ông nói tiếng Anh và Pháp.
Ông trở thành Tổng thư ký Liên hợp quốc từ 1-1-2007. Trước đó, ông giữ chức Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại Hàn Quốc.
Ông đã có nhiều nỗ lực và đóng góp trong việc thúc đẩy vai trò của Liên hợp quốc trên cả ba trụ cột là hòa bình-an ninh, phát triển và bảo đảm quyền con người.

Theo Nguyễn Hưởng - Dương Ngọc

Người Lao Động

Từ khóa

Read more »

Tỷ phú gốc Việt lọt top 1.000 người giàu nhất thế giới

Giá trị tài sản của ông Hoàng Kiều - tỷ phú Mỹ gốc Việt - vừa chạm mốc 2,8 tỷ USD, đưa doanh nhân 70 tuổi này vào top 1.000 tỷ phú giàu nhất thế giới của Forbes.

Theo thống kê của Forbes, kết thúc tuần giữa của tháng 9, ông Hoàng Kiều trở thành doanh nhân có tài sản tăng nhanh nhất trong danh sách tỷ phú của tạp chí này. Với 2,8 tỷ USD, ông Hoàng Kiều hiện là tỷ phú giàu thứ 633 thế giới.

Tài sản được thống kê của vị tỷ phú Mỹ gốc Việt này chủ yếu đến từ 183,6 triệu cổ phần của ông tại tập đoàn Shanghai RAAS - một công ty chuyên cung cấp các sản phẩm về huyết tương dùng cho ngành y dược đặt trụ sở tại Trung Quốc, tương đương 37% cổ phần của công ty.

Tỷ phú Hoàng Kiều là doanh nhân Mỹ gốc Việt, nhưng phần lớn nghiệp kinh doanh của ông lại là ở Trung Quốc. Ảnh: BBC. Hoàng Kiều sinh ra tại làng Bích Khê, huyện Triệu Phong, Quảng Trị trong một gia đình Nho giáo. Ông nội của tỷ phú này vốn là một vị quan của triều đình Huế. Khi lên 5 tuổi, Hoàng Kiều được chú là cố nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đưa vào Sài Gòn ăn học. Năm 1975, vài tháng sau khi đến Mỹ, ông xin được việc làm tại công ty dược phẩm Abbott. 5 năm sau, từ một nhân viên, ông đã bước lên vị trí giám đốc của bộ phận thử nghiệm và sản xuất sản phẩm làm từ huyết tương.

Read more »

Một chính khách lớn và một người thầy xấu

Mở đầu bài viết tưởng niệm Lý Quang Diệu đăng trên báo The Washington Post, Henry Kissinger, cựu ngoại trưởng Mỹ, người được xem là tổng công trình sư về chính sách đối ngoại của Mỹ thời chiến tranh lạnh, nhận định: “Lý Quang Diệu là một vĩ nhân” (Lee Kuan Yew is a great man). Cựu Thủ tướng Anh, Tony Blair, cho Lý Quang Diệu là lãnh tụ sắc sảo nhất mà ông từng được gặp (the smartest leader I ever met). Tổng thống Mỹ Barack Obama cho Lý Quang Diệu là một “người khổng lồ đích thực của lịch sử”, “một hình ảnh truyền thuyết của châu Á trong thế kỷ 20 và 21”.

Những lời khen ấy xuất phát từ ba sự kiện: Thứ nhất, từ góc độ cá nhân, Lý Quang Diệu bao giờ cũng chứng tỏ là một con người thông minh và sâu sắc đủ để chinh phục sự ngưỡng mộ của những người gặp ông và trao đổi với ông. Thứ hai, với tư cách một lãnh tụ, ông đã chứng tỏ tài năng của mình trong việc biến Singapore từ một hòn đảo nhỏ, nghèo nàn và lạc hậu, một cựu thuộc địa của Anh và là một trong những địa phương khiêm tốn trong Liên bang Malaysia, trở thành một quốc gia tiên tiến và giàu có, có thu nhập trên đầu người cao hơn hẳn Malaysia và cả nước Anh. Thứ ba, với tư cách một chính khách, Lý Quang Diệu đã có những ảnh hưởng sâu rộng trên phạm vi thế giới. Mặc dù người ta không gắn sau tên ông chữ “ism”, kiểu chủ nghĩa Lý Quang Diệu (Lee-ism) như người ta từng làm với Reaganism hay Thatcherism, nhưng giới nghiên cứu chính trị đều đồng ý Lý Quang Diệu có một quan niệm riêng, một chiến lược riêng trong việc xây dựng và phát triển đất nước khác hẳn các chính khách khác. Chiến lược ấy được rất nhiều nhà lãnh tụ rải rác trên thế giới ngưỡng mộ và bắt chước.

Với những ảnh hưởng ấy, Lý Quang Diệu được xem là một bậc thầy có tầm quốc tế trong nửa sau thế kỷ 20 và những năm đầu thế kỷ 21. Tư cách bậc thầy ấy thể hiện qua hai khía cạnh chính: Một là những chính sách cụ thể mà Lý Quang Diệu sử dụng một cách hữu hiệu để xây dựng Singapore thành một cường quốc và hai là những chiến lược ông sử dụng để xây dựng bộ máy cai trị tại đất nước của ông. Ở khía cạnh thứ nhất, nói theo lời của Thủ tướng Anh David Cameron, Singapore là một trong những “câu chuyện thành công vĩ đại” (one of the great success stories) của thời hiện đại. Ở khía cạnh thứ hai, nói theo lời Tổng thống Obama, “không ít lãnh tụ thuộc thế hệ này cũng như các thế hệ trước xin những lời khuyên của ông” trong vấn đề cai trị.

Ở cả hai khía cạnh vừa nêu, bậc thầy Lý Quang Diệu để lại những di sản vừa tốt vừa xấu.

Tốt ở nhiều điểm: Ông mang lại niềm tự tin cho nhiều lãnh tụ về quá trình xây dựng đất nước của họ sau những thời gian dài chiến tranh hoặc lệ thuộc; ông khuyến khích mọi người quan tâm đến lãnh vực giáo dục cũng như chính sách chiêu hiền đãi sĩ trong quá trình hiện đại hoá đất nước; ông nêu bật lên tầm quan trọng không thể thay thế được của một nền quản trị minh bạch và hiệu quả; ông nhấn mạnh đến việc bài trừ tham nhũng; ông dạy người ta tinh thần thực tế và thực dụng, không bám víu một cách mù quáng và nô lệ vào các lý thuyết hay các thứ chủ nghĩa, đặc biệt chủ nghĩa cộng sản, v.v…

Nhưng di sản xấu của Lý Quang Diệu cũng không ít.

Thứ nhất, ông tạo nên một mô hình phát triển nguy hiểm.

Trước, hầu như mọi nhà nghiên cứu đều cho dân chủ là một trong những tiền đề tiên quyết của phát triển. Sự thành công của chủ nghĩa tư bản, ở lãnh vực kinh tế cũng như chính trị, cao hơn hẳn của chủ nghĩa xã hội vốn cuối cùng bị sụp đổ vào đầu thập niên 1990, là ở chỗ: chủ nghĩa tư bản có tự do hơn. Tính chất tự do và dân chủ của chủ nghĩa tư bản không phải chỉ xuất phát từ những nguyên tắc nhân quyền chung chung mà còn xuất phát từ một thực tế: chúng khuyến khích óc sáng tạo và tinh thần cạnh tranh lành mạnh của mọi người, một nhân tố quan trọng để đất nước càng ngày càng tân tiến và thịnh vượng.

Sau, với sự thành công của Singapore, người ta thấy có một khả năng lựa chọn khác: một đất nước có thể tiến bộ vượt bậc mà không cần phải dân chủ hoá. Người ta gọi đó là một nền “độc tài mềm” (soft dictatorship) hoặc “chủ nghĩa tư bản chuyên chế” (authoritarian capitalism) mà Singapore là một tấm gương tiêu biểu nhất.

Điều đó giải thích tại sao lãnh tụ của rất nhiều quốc gia độc tài tìm đến với Lý Quang Diệu, xem Lý Quang Diệu như một cố vấn đáng tin cậy. Một trong những người ấy là Đặng Tiểu Bình. Cuối thập niên 1970, sau cái chết của Mao Trạch Đông và sau khi đánh dẹp “bè lũ 4 tên”, Đặng Tiểu Bình xem Singapore như một mẫu mực ông noi theo để vừa có thể hiện đại hoá Trung Quốc vừa có thể giữ được tính chất độc tôn của đảng cộng sản như điều Lý Quang Diệu đã làm với đảng Hành Động Nhân Dân của ông. Để học bài học của Lý Quang Diệu, Đặng Tiểu Bình đã gửi hàng chục ngàn cán bộ các cấp sang Singapore học tập. Ông cũng mời Lý Quang Diệu sang thăm Trung Quốc cả hang chục lần. Ngày Lý Quang Diệu qua đời, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ra tuyên bố khen ông là một “chính khách có ảnh hưởng độc nhất ở châu Á và là một nhà chiến lược kết tinh được những giá trị đông phương và một viễn kiến mang tính quốc tế”. Ảnh hưởng của Lý Quang Diệu trên Trung Quốc lớn đến độ có người cho ông chính là “cha đẻ của Trung Quốc hiện đại” (“Lee Kuan Yew: The Father of Modern China?”)

Ngoài Đặng Tiểu Bình và các lãnh tụ khác ở Trung Quốc, Lý Quang Diệu còn có một số người khác rất ngưỡng mộ ông và muốn noi theo gương của ông, trong số đó, đáng kể đầu tiên là Vladimir Putin, người đã tặng cho Lý Quang Diệu một huân chương danh dự để bày tỏ sự tôn kính đối với những đóng góp lớn lao của Lý Quang Diệu trên phạm vi thế giới. Ở Georgia, Mikhail Saakashvili cũng xem Lý Quang Diệu như một thần tượng, sách của Lý Quang Diệu được dịch, in, lưu hành và đọc như những cuốn kinh thánh. Ở Ukraine, Viktor Yanukovych cũng rất sùng bái Lý Quang Diệu và xem Singapore như một mô hình để xây dựng đất nước của ông.

Nói một cách vắn tắt, ở rất nhiều nơi trên thế giới, từ Trung Quốc đến Nga và một số quốc gia cựu cộng sản khác đều xem Singapore như một bài học lớn, ở đó, người ta, một mặt, có thể phát triển, mặt khác, vẫn tiếp tục duy trì một nền chính trị hà khắc, trên sự thống trị của một đảng duy nhất.

Di sản nguy hiểm thứ hai của Lý Quang Diệu là ông tạo cho người ta cái ảo tưởng là có những nền văn hoá thích hợp với dân chủ và có những nền văn hoá thì không. Nền tảng quan trọng nhất trong lý thuyết về chính trị của Lý Quang Diệu là quan niệm về các giá trị châu Á (Asian values) vốn, theo ông, khác hẳn với văn hoá Tây phương. Nếu ở Tây phương, người ta đề cao chủ nghĩa cá nhân thì ở châu Á, người ta đề cao tinh thần tập thể; ở Tây phương, người ta khuyến khích óc cạnh tranh; ở châu Á, người ta tìm kiếm sự đồng thuận. Với những khác biệt ấy, ở Tây phương người ta cần tự do và dân chủ, ở châu Á, người ta có thể hài lòng với một chế độ chính trị nhắm đến việc xây dựng một xã hội trật tự, kỷ cương và giàu có.

Quan niệm này của Lý Quang Diệu giúp các chế độc độc tài hoặc bán độc tài ở châu Á cũng như ở Đông Âu biện hộ cho các chính sách độc đoán của họ. Nhiều học giả cho quan niệm của Lý Quang Diệu và huyền thoại Singapore đã có ảnh hưởng tai hại đến rất nhiều quốc gia trên thế giới, ở đó, chế độ độc tài có thể tiếp tục độc tài hoặc chế độ vừa mới thoát khỏi độc tài cộng sản lại quay sang một chế độ độc tài kiểu mới.

Nói Lý Quang Diệu là một chính khách giỏi nhưng lại là một người thầy xấu là vậy.

Nguyễn Hưng Quốc

Nguồn: Blog Nguyễn Hưng Quốc

Read more »

Chuyện chấn động của ông Nguyễn Bá Thanh 10 năm trước

Cuộc nói chuyện của ông Nguyễn Bá Thanh tối 24/7/2003 là cuộc “đại phẫu” gây chấn động người dân, cán bộ trong và ngoài nước.

Để bạn đọc có dịp so sánh giữa ông Nguyễn Bá Thanh vừa được uỷ nhiệm làm Trưởng Ban Nội chính TƯ với ông Nguyễn Bá Thanh lúc đó vừa lên làm Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng, chúng tôi xin giới thiệu lại bài tường thuật cách đây 10 năm về cuộc nói chuyện này: “Đà Nẵng bắt đầu cuộc đại phẫu đau đớn nhưng lành mạnh”
Sau quyết định kỷ luật cảnh cáo Giám đốc Sở Xây dựng và cách chức Trưởng BQL các dự án xây dựng và công nghiệp dân dụng Đà Nẵng gây chấn động tại kỳ họp thứ 9 HĐND TP, Bí thư Thành uỷ Đà Nẵng Nguyễn Bá Thanh vừa tiếp tục có buổi nói chuyện vào tối 24/7 với gần 1.500 cán bộ công chức đang làm những công việc liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân.
Ông Nguyễn Bá Thanh trực tiếp tham gia thi đấu bóng đá và quyên góp ủng hộ các nạn nhân cơn siêu bão Xangsane năm 2006 ở TP Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam
Qua hơn 28 năm sau ngày giải phóng, lần đầu tiên Đà Nẵng có một buổi nói chuyện “vô tiền khoáng hậu” như vậy. Suốt gần 2 tiếng rưỡi đồng hồ, các cán bộ công chức Đà Nẵng – trong đó có không ít “vị quan” mới đây còn hoạch hoẹ dân – chen nhau ngồi cả xuống đất vì hội trường không đủ ghế, lắng nghe vị tân Bí thư Thành uỷ nói chuyện. Họ bật cười vì những câu nói tếu, rồi chợt đau nhói khi ngẫm lại ý nghĩa thâm sâu đằng sau nó. Để rồi tự thấy mình trở nên lành mạnh hơn, có nhiều dũng khí hơn để làm “lãnh đạo và đày tớ” của nhân dân!

4 nỗi sợ lớn
 
Không giấy, không tờ, vừa kết thúc buổi làm việc với một vị lãnh đạo cao cấp của Nhà nước CHDCND Lào sang thăm là ông Nguyễn Bá Thanh đến thẳng hội trường, lên ngay diễn đàn và bắt đầu câu chuyện. Hẳn nhiên ông đã chuẩn bị rất kỹ, chứ không như một Phó Giám đốc Sở Địa chính – Nhà đất Đà Nẵng, khi được gọi lên gặp ông (lúc ấy ông Nguyễn Bá Thanh là Chủ tịch UBND TP – PV) đã phải uống… 3 ly rượu để lấy bình tĩnh nhưng cuối cùng cũng chẳng nói được gì vì… không “thuộc bài”.
Không hề vòng vo, ông vào đề luôn: “Sở dĩ có cuộc gặp hôm nay là vì một sự kiện quan trọng vừa diễn ra: Đà Nẵng được Chính phủ công nhận là đô thị loại 1. Tất nhiên chỉ mới “là” đô thị loại 1 thôi, còn để “làm” cho nó thực sự trở thành đô thị loại 1 được người khác tâm phục khẩu phục thì còn gian nan lắm. Nhưng chưa chi đã có người vội nảy sinh tư tưởng chủ quan, và tôi rất sợ từ điều đó sẽ dẫn tới 4 cái mất lớn hơn!”.
Cái mất đầu tiên, ông sợ, là mất thời cơ – điều mà Đà Nẵng đã tạo ra và tận dụng rất tốt khi từ một TP “cấp huyện” (đô thị loại 2 thuộc tỉnh QN-ĐN cũ) trở thành TP trực thuộc TƯ, và hơn 6 năm sau đã là đô thị loại 1. “Nếu không làm mạnh hơn nữa, Đà Nẵng sẽ mất cơ hội vượt lên trở thành TP động lực của miền Trung, chỉ sẽ là một anh làng nhàng trong khu vực mà thôi!”.
Ông Nguyễn Bá Thanh trực tiếp tham dự một phiên toà có tiếng kêu oan của người dân 
Từ đó, ông lo đến cái mất thứ hai: “Nếu tốc độ phát triển của TP trì trệ, không đáp ứng sự trông đợi của nhân dân thì cán bộ sẽ bị kỷ luật, bị thay đổi hoặc hạ tầng công tác. Chưa kể nhiều người tranh thủ quơ quào, kiếm chác còn sẽ bị luật pháp trừng phạt. Vậy là mất cán bộ!”.
Một khi cán bộ thoái hoá, biến chất như vậy sẽ dẫn đến cái mất gì nữa? “Mất lòng dân – ông nhấn mạnh – Và một khi dân không còn tin chúng ta nữa thì cái mất thứ tư đau lòng hơn cũng rất dễ xảy ra: Mất chế độ!” – ông Nguyễn Bá Thanh nhấn mạnh.
Ông nói rõ: “Đừng nghĩ là dân không biết gì. Trình độ dân trí bây giờ cao lắm, họ thấy hết, biết hết những trò nhũng nhiễu, vòi vĩnh, phiền hà, nguyên tắc cứng nhắc… tồn tại trong đội ngũ cán bộ chúng ta nhưng không dám nói vì sợ bị trù dập. Họ là dân mà, nên chỉ cầu xin hai chữ bình an. Nhưng nếu được bảo vệ, họ sẽ nói hết. Khi ấy thì không thể che giấu đi đâu.
Dân nhìn đội ngũ cán bộ chúng ta cũng như các anh chị đang nhìn tôi vậy. Tôi ở trên này nhìn xuống chỉ thấy cả rừng người, không phân biệt được anh nào áo xanh, áo đỏ. Nhưng các anh chị ở dưới nhìn lên thì tôi chỉ ho một tiếng, nghiêng đầu sang phải, liếc mắt sang trái một chút là cả ngàn con mắt đều thấy. Dân nhìn chúng ta vậy đó. Bài học Thái Bình vẫn còn đau lắm. Cũng có sự kích động, có những phần tử xấu len vào nhưng chủ yếu là do chúng ta thôi. Dân như nước, đẩy thuyền lên là nước mà lật thuyền cũng là nước. Chúng ta phải sớm tự soi rọi lại mình chứ đừng để xảy ra tức nước vỡ bờ!”.
Cuộc đại phẫu tê tái
 
Từ cái nhìn, cái biết ấy của dân, ông Nguyễn Bá Thanh đem soi rọi vào đội ngũ cán bộ, công chức TP Đà Nẵng và khẳng định, họ đã làm được rất nhiều việc. Trong đó có không ít việc được nhân dân cả nước ghi nhận, Thủ tướng Chính phủ biểu dương, các tỉnh thành bạn kéo đến học tập… “Nhưng đây không phải là lúc chúng ta ca tụng nhau. Thành tích hãy để cho Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận, tôn vinh. Còn sư đoàn ngồi trước mặt tôi đây phải là sư đoàn làm, sư đoàn chiến đấu. Ai mang tư tưởng công thần thì xin mời đi sư đoàn khác!”.
Ông đặt thẳng câu hỏi với ông Lê Ngọc Nam, Giám đốc Công an Đà Nẵng: “Có cái gì ở trạm CSGT Kim Liên (trên QL 1A ở cửa ngõ phía Bắc Đà Nẵng) mà ai vô CSGT cũng đòi cho ra đứng đó. Chỉ ít lâu sau là ai nấy khấm khá cả lên. Tiền ở đâu ra, tài sản ở đâu ra, dân biết hết, còn các anh có biết không?”.
Với sự rạch ròi đó, ông chỉ rõ hàng loạt sai lầm, khuyết điểm đi cùng những “nhân vật” của sự quan liêu, trì trệ, thoái hoá, biến chất – tuy không nhiều nhưng đang tồn tại lẩn khuất trong đội ngũ cán bộ, công chức ở nhiều cơ quan có trách nhiệm tiếp xúc trực tiếp hàng ngày với dân. Ông nhấn mạnh: “Người dân ngứa sau lưng, gãi không tới nên họ mới nhờ mình gãi. Nếu mình gãi không trúng, cứ nhè trước bụng mà gãi, coi chừng họ gai mắt, đạp xuống sông Hàn uống nước như chơi. Phải bắt cho trúng mạch, gãi cho đúng chỗ “ngứa” của người dân. Đừng cứ ngồi nói lý luận với nhau mà không chịu làm!”
Với ngành thuế, ông nêu ví dụ: Chủ một quán ốc hút ở ngã tư Lê Duẩn – Nguyễn Thị Minh Khai đến khóc ở Uỷ ban vì thuế từ 260 ngàn tăng lên 500 ngàn đồng/tháng. Ông giả làm người ăn ốc, vào quán này mới biết quán rất ế vì địa thế không tốt, chủ quán lại kém khâu ăn nói. Ông kêu Cục phó Cục Thuế Đà Nẵng Dương Tấn Lực lên hỏi: “Người ta buôn bán như thế mà thuế tăng gấp đôi, lên đến cả chỉ vàng/tháng thì làm sao sống cho nổi? Anh làm lãnh đạo mà không chú ý, để cán bộ hành dân ra bã đó nghe!”.
Với lực lượng Thanh niên xung kích, ông phê phán thẳng: “Với những kẻ cố tình vi phạm, lạng lách, đánh võng thì không dám làm gì, còn mấy bà trong quê ra, đem chục trứng, mớ rau kiếm sống, lẽ ra chỉ nên nhắc nhở họ thì hùng hùng hổ hổ đổ rổ rau của người ta ra đường. Ai bảo anh làm chuyện vô lễ với dân như vậy?”. “Ở rạp xiếc, người ta cho mấy con thú ăn hột gì đó thì nó diễn. Một lúc sau lại ngồi lì ra, quất mấy roi cũng không đi, khi nào được ăn thứ hột đó nó mới diễn tiếp. Hãy cẩn thận kẻo mình lại giống như mấy con ở rạp xiếc, không cho ăn là không làm. Kể cả hố xí, mới ngồi thì thấy hôi, mà ngồi một hồi cũng quen. Tôi sợ nhất là thói quan liêu, hách dịch, vòi vĩnh… trở thành thói quen của cán bộ mình. Sợ kinh khủng!” –
Ông Nguyễn Bá Thanh
Với kiểm lâm, ông chỉ ra: “Người ta mang cả khúc gỗ lớn đi trên đường chứ có phải ở rừng ở núi gì đâu mà khó bắt thế? Hoá ra là cùng đường dây cả, lỡ làm ăn với nhau “thâm niên” rồi, lâu lâu bắt một cú biểu diễn thôi!”. Cũng với ý đó, ông hỏi lãnh đạo Sở VHTT: “Liệu có nên giải tán Đội kiểm tra liên ngành 814 hay không? Hô hào nào là quy định ánh sáng rồi kiểm tra, cấp phép… thế mà tệ nạn trong mấy karaoke đèn mờ vẫn tràn lan!”.
Với các ngành Xây dựng, Địa chính, Quy hoạch, Thuỷ sản – Nông Lâm, các BQL dự án…, ông cũng chỉ thẳng nhiều biểu hiện vòi vĩnh, bắt chẹt nhưng lại rất sở hở trong công tác quản lý. Từ kiểm định sai đến không làm hết trách nhiệm giám sát chất lượng công trình, cố tình gây khó dễ đã tạo nhiều khó khăn lớn đối với nhu cầu thiết yếu của người dân trong việc ổn định nơi ăn chốn ở, xác định sở hữu nhà đất…, kể cả làm ách tắc các công trình trọng điểm. Nhiều cán bộ, công chức không thông cảm với nỗi khổ của người dân phải di dời, có người vô trách nhiệm làm gần 20 hộ dân thuộc dự án mở rộng sân vận động Chi Lăng bị thiệt hại từ 5 – 50 triệu đồng, gây phản ứng gay gắt trong dân.
Ngược lại, có người nhận đút lót mà làm sai để bị kiện, có người là cán bộ địa chính mà “đạo diễn” cho dân kê khống để kiếm thêm tiền đền bù chia cho mình, móc nối  với cò đất chọn lô ngon mua lại giấy đất để bán kiếm lời… Vậy mà việc quản lý, xử lý của lãnh đạo các cấp còn tỏ ra rất bất cập, đơn cử như ông Nguyễn Điểu, Giám đốc Sở Địa chính – Nhà đất: “Ông bảo đuổi mấy chục cán bộ nhưng chỉ có một anh đi tỉnh khác, còn lại đều chạy từ chỗ này qua chỗ kia mà ông không biết. Chỉ biết mình hoàn thành “nhiệm vụ” đuổi, rồi thôi!”.
Kể cả với nhiều công trình thiết yếu của TP thì các cơ quan này cũng tỏ ra rất trì trệ: “Các anh không thấy xấu hổ khi Đà Nẵng là đô thị loại 1 mà tìm hoài không ra nhà vệ sinh công cộng hay sao? Không có nhà vệ sinh, người ta đi bậy ra đường làm sao phạt được? Khó gì chuyện đó mà tôi đã đích thân năm lần bảy lượt đưa các vị đi tìm đất, vậy mà mấy năm rồi vẫn chưa ra nhà vệ sinh công cộng? Khó gì cái đài hoả táng mà nói mấy năm rồi vẫn không có?
Tình trạng giết mổ lậu tràn lan khiến dân kêu không thấu trời vì ô nhiễm, vì tiếng ồn. Vậy mà nói mãi một cái lò giết mổ tập trung vẫn chưa có. Mấy anh ở Sở Thuỷ sản – Nông lâm hình như chưa bao giờ thức đêm đến mấy lò mổ tư nhân để hiểu nỗi khổ của dân ở quanh đó phải không?… Tôi tin không phải khó làm, nhưng các anh ôm nhiều quá, cứ sợ chia ra thì mình mất quyền lợi. Nhưng ôm vô mà sức không làm nổi. Vậy là mọi chuyện cứ ách tắc kéo dài”…
Đau nhói hơn nữa là khi ông đề cập đến tình trạng nhũng nhiễu xảy ra ở Sở LĐ-TB-XH và Sở GD-ĐT: “Tôi đã nói anh Nguyễn Mạnh Hùng (Giám đốc Sở LĐ-TB-XH) bao nhiêu lần là phải thành lập một bộ phận chuyên trách lo chuyện nhà đất, chính sách cho các Bà mẹ VNAH, các gia đình thương binh liệt sĩ. Khi người ta đến đưa đơn, mình tiếp nhận, hỏi han cặn kẽ rồi trực tiếp đi lo cho người ta. Vậy mà cũng không! Nhiều người công trạng chưa có gì, trình độ cũng chẳng là bao nhưng lớn tiếng hạch sách, xúc phạm những người đã hy sinh xương máu cho mình có cái chỗ ngồi hiện tại. Ai cho phép làm điều vô lễ ấy?
Với ngành GD-ĐT, giáo viên sau khi hết thời hạn đi miền núi, lẽ ra phải được tiếp nhận theo đúng quy định. Vậy mà cũng buộc họ phải chung chi, một chai rượu chưa chịu, phải mấy chục triệu mới cho làm, cho dạy. Có những giáo viên từ trên núi về, hoàn cảnh rất nghèo, rất đáng thương, vậy mà cũng “chặt đầu, lột da” cho được. Họ cầm những đồng tiền đó mà không thấy xấu hổ. Bữa ni ai muốn xin vô chỗ nọ, chỗ kia đều phải tiền hết, bất kể người giỏi, bất kể người xứng đáng được nhận. Đau lòng quá đi, tức không chịu được!”…
Chính thức tuyên chiến!
Ông nhìn đồng hồ: 21h45. “Nói những chuyện thế này tôi có thể nói đến 6 giờ sáng, các anh chị có đủ sức nghe không!”. Một thoáng im lặng. Rồi gần như cả hội trường đồng thanh: “Nghe!” – một phản ứng lành mạnh sau cơn đau tê tái dù ông Nguyễn Bá Thanh vẫn chưa nêu ra hết. Nhưng ông không tiếp tục đề cập đến những biểu hiện kém vui nữa mà định hình các biện pháp sắp tới: “Là cán bộ, công chức phải có tấm lòng với dân. Nhưng tấm lòng đó phải thể hiện bằng hành động chứ không thể nói suông được. Ai cũng nói cán bộ là công bộc của dân, nhưng nên nhớ, Bác Hồ dạy chúng ta, “cán bộ phải là người lãnh đạo, là đày tớ trung thành của nhân dân”. Nghĩa là cán bộ phải tiên phong, đi đầu với một tinh thần tận tuỵ trong phong trào cách mạng để quần chúng noi theo chứ không chỉ có nghĩa “cán bộ là công bộc”. Công bộc mà giàu có, quyền thế như rứa thì cho dân làm công bộc với!”.
Với tinh thần đó, ông phát động trong toàn thể cán bộ, công chức và nhân dân Đà Nẵng phong trào “tìm và diệt” tiêu cực. Ông cho hay: “Sắp tới Thành uỷ, UBND TP sẽ nghiên cứu hình thành đường dây nóng để cán bộ, nhân dân phản ảnh những tiêu cực mà mình phát hiện thấy. Riêng số điện thoại của tôi luôn luôn công khai (0903500205), ai phát hiện ở đâu có những vị cán bộ, công chức vô lễ với dân, sách nhiễu dân thì cứ gọi cho tôi.
Trước đây, tôi chưa nói thì có khi còn châm chước bỏ qua, chỉ nhắc nhở. Nhưng sau buổi nói chuyện này rồi, tôi chính thức tuyên chiến với tệ nạn quan liêu, hách dịch, vòi vĩnh… của đội ngũ cán bộ, không thể chấp nhận những cán bộ như vậy được nữa. Với tư cách Bí thư Thành uỷ, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội, tôi sẽ phối hợp với lãnh đạo UBND TP tăng cường giám sát, xử lý nghiêm các cán bộ vi phạm!”.
Ông Nguyễn Bá Thanh
Về những vấn đề cụ thể hơn, ông nêu rõ: “Hạn cuối đến 31/12/2003, nếu còn một hộ chính (bên cạnh hộ chính có thể còn có các hộ phụ) nào bị giải toả trắng mà chưa được bố trí đất tái định cư thì Trưởng BQL các dự án phải bị cách chức. Mà không chỉ các Trưởng Ban đâu, nếu phạm vi trách nhiệm rơi vào các vị giám đốc Sở thì cũng cách chức luôn. Các BQL dự án cho dân mua đất tái định cư được nợ từ 5 – 10 năm (trước đây chỉ 5 năm) không phải trả lãi suất, không buộc phải trả từng năm mà trả vào ngày cuối cùng của thời hạn cũng được.
Các chung cư đang bố trí cho các hộ nhà chồ, hộ xoá đói giảm nghèo, nay cho họ hết. Sắp tới xây tiếp hàng chục chung cư nữa để bố trí cho các hộ gia đình chính sách, người nghèo… Người già, người tàn tật được ưu tiên bố trí ở tầng 1. Công khai ra, vì sao anh được bố trí ở tầng 1, chứ không phải nhận năm bảy triệu rồi đưa vào đó. Các hộ chính sách nghèo lâu nay ở nhà Nhà nước, sau khi hoá giá còn nợ năm ba triệu thì xoá cho họ, riêng một trăm mấy chục ngôi nhà giữ làm công sản thì lên danh sách công khai.
Phòng Tiếp dân của TP lúc đầu làm được, nhưng nay thấy có vẻ uể oải, phải chấn chỉnh lại. Công ty Phát triển và Khai thác hạ tầng Khu công nghiệp lưu ý điểm nóng về đền bù giải toả và tái định cư ở khu vực Hoà Khánh; BQL các dự án Tuyên Sơn, Đò Xu, Cẩm Lệ, Bình An, An Hoà… khẩn trương đẩy tiến độ vì mùa mưa gió đã đến gần, nhất là các công trình trường học cho kịp năm học mới…”
“Tự soi rọi lại mình, chúng ta thấy bên cạnh những thành quả vẻ vang vẫn còn nhiều bất cập mà nếu không kịp thời khắc phục, sửa chữa e rằng tình hình sẽ còn phức tạp hơn. Hy vọng với sự tự giác của đội ngũ cán bộ, công chức và sự hợp tác của nhân dân, tình hình sẽ ngày càng tốt đẹp hơn lên!” – ông Nguyễn Bá Thanh bày tỏ chân tình.

Read more »

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng vẫn giàu nhất Việt Nam

Theo xếp hạng tỷ phú thế giới năm 2015 của tạp chí Forbes, ông Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch Tập đoàn Vingroup năm thứ 3 liên tiếp là người giàu nhất Việt Nam.

Tuy tỷ phú Phạm Nhật Vượng năm thứ 3 liên tiếp giàu nhất Việt Nam nhưng vị trí năm nay của ông chủ Vingroup đã giảm mất 26 bậc so với xếp hạng năm 2014.
Theo Forbes, ông Phạm Nhật Vượng là tỷ phú USD duy nhất của Việt Nam với khối tài sản 1,7 tỷ USD, tăng so với mức 1,6 tỷ USD của năm ngoái. Với khối tài sản này, tỷ phú Phạm Nhật Vượng hiện là người giàu thứ 1.118 trên thế giới, so với vị trí 1.092 của năm ngoái.

Tỷ phú Phạm Nhật Vượng, Chủ tịch tập đoàn Vingroup.

Trong năm qua, thế giới có thêm 290 tỷ phú mới, trong đó có 71 người đến từ Trung Quốc. Bên cạnh đó, số tỷ phú dưới 40 tuổi là 46 người, nhiều chưa từng có từ trước đến nay. Tính trung bình, mỗi tỷ phú trong danh sách sở hữu số tài sản 3,86 tỷ USD, giảm 60 triệu USD so với năm 2014.
Cũng theo Forbes, Bill Gates lại tiếp tục nắm danh hiệu người giàu nhất hành tinh năm 2015. Trong năm qua, Bill Gates đã kiếm được thêm 3 tỷ USD nâng tổng số tài sản của ông lên con số 79,2 tỷ USD. Số tài sản trên đã giúp ông củng cố vị trí tỷ phú công nghệ giàu nhất thế giới và giữ luôn vị trí người giàu nhất thế giới hiện nay.
Xếp vị trí thứ hai trong danh sách của Forbes là ông trùm viễn thông Mexico - Carlos Slim Helu với tổng tài sản lên đến 77,1 tỷ USD. Vị trí thứ 3 thuộc về nhà đầu tư Warren Buffett với tài sản 72,7 tỷ USD và tỷ phú thời trang Amancio Ortega là người giàu thứ 4 với tài sản 64,5 tỷ USD. Vị trí thứ năm là CEO của hãng phần mềm Oracle - Larry Ellison với khối lượng tài sản là 54,3 tỷ USD.

Tỷ phú Bill Gates vẫn giữ ngôi vị giàu nhất thế giới.

Tỷ phú trẻ Mark Zuckerberg, nhà sáng lập mạng xã hội lớn nhất thế giới Facebook, tăng 5 bậc lên vị trí thứ 16, đánh dấu lần đầu tiên anh lọt vào nhóm 20 người giàu nhất thế giới. Tỷ phú Jack Ma, nhà sáng lập tập đoàn thương mại điện tử Trung Quốc Alibaba nằm trong nhóm những người có tài sản gia tăng mạnh nhất và nhờ đó xuất hiện trong top 50 người giàu nhất.
Trái lại, tỷ phú mất nhiều tiền nhất năm qua là doanh nhân người Nigeria Aliko Dangote . Giá trị tài sản ròng của tỷ phú ngành xi măng này giảm còn 14,7 tỷ USD từ 25 tỷ USD trong xếp hạng năm ngoái do đồng tiền Nigeria mất giá mạnh và nhu cầu xi măng suy giảm. Mặc dù vậy, Dangote vẫn là người giàu nhất châu Phi.

Theo Thảo Nguyên Kiến thức

Read more »

Mandela, người đồng hương của tôi

Tháng 12 11, 2013

Nadine Gordimer

An Vân dịch

Được sống cùng thời và là người đồng hương với Nelson Rolihlahla Mandela là một ưu ái, một vinh dự mà những người Nam Phi chúng tôi chia sẻ. Với cá nhân tôi, được trở thành một trong những người bạn của ông cũng là một vinh dự lớn. Tôi gặp ông vào năm 1964, trong thời gian phiên tòa ở Rivonia đang diễn ra, nơi ông bị xét xử vì những hành vi chống phá chính phủ. Tôi đã có mặt tại phiên tòa mà ông bị kết án tù chung thân.

Năm 1979, tôi viết cuốn tiểu thuyết Burger’s Daughter  lấy đề tài cuộc sống của những đứa con trong gia đình mà cha mẹ là những người cách mạng. Đó là một cuộc sống bị chi phối bởi những niềm tin chính trị của những bậc phụ huynh và hàng ngày phải đối mặt với nguy cơ bị tù đày. Tôi không biết làm thế nào mà cuốn sách vốn bị cấm lưu hành khi được xuất bản lại có thể đến tay Mandela khi ông đang bị giam tại nhà tù trên đảo Robben. Nhưng ông, vị độc giả khắt khe nhất mà tôi mong đợi, đã viết cho tôi một lá thư bày tỏ những nhận xét rất sâu sắc, hiểu biết về cuốn sách.

Ngay cả khi không nhận được tin tức công khai nào về ông, không biết ông đang suy nghĩ, tính toán thế nào để tiếp tục cuộc đấu tranh nhằm chấm dứt chế độ apartheid, chúng tôi vẫn luôn nhớ những phát biểu, những bài nói chuyện trước công chúng thời ông còn tại ngoại. Một người mang tinh thần như ông, “những bức tường không làm thành một nhà tù”, chế độ apartheid không thể giam giữ nổi. Chúng tôi vẫn có thể cảm nhận được những tư tưởng chính trị của ông. Suốt thời gian đó, tôi có thể giữ được liên lạc với Mandela là nhờ George Bizos, một con người phi thường khác, người còn hơn cả một luật sư, đã luôn ở bên cạnh Mandela, kể cả khi ông đang bị giam tại nhà tù đảo Robben xa xôi.

Năm 1985, Tổng thống theo đuổi đường lối phân biệt chủng tộc apartheid P.W. Botha đồng ý trả tự do cho Mandela nếu như ông chấp nhận từ bỏ con đường đấu tranh vũ trang một cách vô điều kiện. Lời đáp lại của Mandela được con gái của ông, Zindzi, đọc lên trước công chúng tại một sân vận động lớn ở Soweto: “Chính ông ta mới cần phải từ bỏ bạo lực. Hãy để ông ta cam kết phá bỏ chủ nghĩa apartheid, bãi bỏ lệnh cấm đối với tổ chức của nhân dân, Đại hội Dân tộc Phi… Tôi không thể và sẽ không đưa ra bất kỳ một cam kết nào khi tôi và nhân dân không được tự do”.

Winnie Madikizela-Mandela, vợ của ông khi đó, người mà ông không giấu giếm tình yêu sâu nặng, chỉ được phép thăm ông hạn chế, cho đến khi ông được chuyển khỏi nhà tù ở đảo Robben vào năm 1982 đến một nhà tù dành cho các tù nhân thường phạm được xây trong vùng đất liền của Cape Town. Cuối cùng, năm 1990, Nelson Mandela được trao trả tự do, tay trong tay với người vợ của mình.

Năm 1990, Tổng thống P.W. de Clerk, một mẫu hình rất khác của những người thực tế, nhận thấy chủ nghĩa apartheid đã trở nên suy yếu; ông xóa bỏ lệnh cấm đối với tổ chức Đại hội Dân tộc Phi (A.N.C) cùng những đồng minh và hội viên của nó, thả các tù nhân chính trị còn lại Tôi có phần ngỡ ngàng khi Georg Bizos nói Mandela, lúc ấy vừa mới ra khỏi tù, muốn gặp tôi. Tôi đã nghĩ, khi đó, với sự phù phiếm của một nhà văn, rằng con người vĩ đại ấy muốn nói chuyện về cuốn Burger’s daughter.

Vài ngày sau, chúng tôi có dịp ngồi nói chuyện riêng với nhau ở Johannesburg. Hóa ra câu chuyện không phải xoay quanh cuốn sách của tôi mà về phát hiện của ông, ngay trong ngày đầu tiên được trả tự do, rằng Winnie Mandela đã có tình nhân khác. Sự rạn vỡ này được giấu kín cho đến tận khi họ chính thức ly hôn sáu năm sau đó. Từ trước đến giờ, tôi chưa từng kể lại câu chuyện này vì tôi tin rằng từ trong sâu thẳm, sự hy sinh của ông, thứ sức mạnh mà ông không hề sợ hãi biểu hiện qua cách ông đã sống, không phải chỉ vì một lý tưởng chính trị. Lựa chọn của ông là sống cho tự do của những người khác.

Hội nghị vì một Nam Phi dân chủ, gọi tắt là CODESA, lần thứ nhất diễn ra vào năm sau đó. Hội nghị được tổ chức tại một tòa nhà được gọi là Trung tâm Thương mại Thế giới nhưng các thành viên của tổ chức A.N.C có nhu cầu cần được họp riêng. Đã có những cuộc mặc cả gay gắt trong nội bộ những người từng là đồng chí của nhau. Nelson Mandela, với tư cách là người lãnh đạo cao nhất, đã dự cuộc họp, sẵn sàng lắng nghe tiếng nói của những người giờ đây được xem là đại diện cho quyền lực của nhân dân chống lại lực lượng apartheid được quân sự hóa và nhận được hậu thuẫn từ các đồng minh phương Tây. Cùng với tổ chức A.N.C, những người đứng đầu từ những mặt trận khác nhau của cuộc chiến gồm có Đảng Cộng sản Nam Phi, Nghị hội Toàn Phi (Pan Africanist Congress) và Đảng Tự do Inkatha đều có quan điểm riêng về việc nên xây dựng một nền dân chủ như thế nào. Các thành viên phải tìm những nơi an toàn để gặp gỡ để đề phòng việc bị de Klerk nghe lén. Một người lãnh đạo A.N.C đã mượn ngôi nhà nơi tôi và chồng tôi, Reinhold Cassirer, đang sống tại một khu dành cho người da trắng ở ngoại ô Johannesburg làm địa điểm họp. Tất nhiên, chúng tôi không tham gia vào những câu chuyện được thảo luận. Tôi mang một khay trà ra hành lang nhà mình, nơi nhóm các nhà lãnh đạo tụ họp một vài lần. Tôi không nghe ngóng họ bàn bạc những gì. Hội nghị này đã tự tường thuật và được phân tích đầy đủ trên báo chí, trong đó có cả những tờ báo tiếng Hà Lan ở Nam Phi vốn trung thành với các nhà lãnh đạo apartheid khi đó đang phải cố gắng kiềm chế, chịu đựng cái tiến trình không thể tin là sự thực đang diễn ra.

Mandela, khi đó, không còn chỉ là một biểu tượng của những người Nam Phi da đen và những người da trắng tham gia vào cuộc tranh đấu. Một số người Nam Phi gốc Âu giờ đây đang kết án chế độ phân biệt chủng tộc cũng cảm thấy bớt bị giày vò mặc cảm, họ thật sự hy vọng vào một sự thương thỏa quyền lực có thể làm trấn tĩnh sự kết án sục sôi của thế giới đối với chế độ apartheid.

Mandela: không phải một tượng đài bằng đá mà là một con người bằng xương bằng thịt, cao ráo; những gì mà ông phải chịu đựng không khiến ông trở thành một con người ôm thù hận mà trái lại, còn nhân bản hơn, thậm chí đối với ngay cả những kẻ đã dựng nên cái nhà tù là chế độ apartheid. Người ta nhìn thấy ông nói chuyện rất tự nhiên với những kẻ từng dựng hàng rào cách ly hàng triệu người Nam Phi da đen, không cho phép được thực hiện quyền công dân ngay trên đất nước của mình. Khi Hội nghị CODESA tiếp tục chương trình của mình, những thỏa thuận giẫm chân tại chỗ và ngay lúc đó, hội nghị bị đe dọa bởi cuộc đụng độ giữa cảnh sát và một nhóm người theo chủ nghĩa apartheid quá khích ngay tại lối vào tòa nhà nơi các cuộc thảo luận đang diễn ra. CODESA kết thúc nhiều tháng sau đó trong sự bế tắc. Thành tựu lớn nhất mà nó đạt được là chắc chắn dọn đường cho một Hiến pháp mới, thiết lập các quyền bình đẳng cho tất cả người dân ở Nam Phi.

Khi giải Nobel Hòa bình được trao cho Nelson Mandela vào năm 1993, đối với một số người, trong đó có chúng tôi, niềm vui có phần giảm đi một chút khi Ủy ban Nobel cũng quyết định trao giải thưởng này cho F.W.de Klerk. Sẽ chỉ có một lễ trao giải tại Oslo cho cả hai người được vinh danh. Tôi, cùng với George Bizos, được mời tham gia vào phái đoàn của Mandela đến dự buổi lễ này. Chúng tôi đến Thụy Điển cùng với ông và những người lãnh đạo A.N.C và chúng tôi đã có một kỷ niệm không thể quên khi chứng kiến ông nhận giải thưởng.

Sau buổi lễ, lại có một sự kiện khác để lại dấu ấn đặc biệt đối với chúng tôi. Với tư cách là những người tháp tùng Mandela, chúng tôi đứng trên balcon của khách sạn mà tất cả chúng tôi, gồm cả Madiba (một tên gọi khác của Mandela) đang ở. Chúng tôi chứng kiến một đám đông lớn bên dưới đang tôn vinh ông, những người Scandinavian và cả những người khác, tất cả đều hát vang những bài ca tự do của A.N.C. Đó là sự tôn vinh đầy cảm xúc. George và tôi nhận ra khi đó de Klerk và vợ của ông ta đang đứng trên balcon bên cạnh và chúng tôi không thể tin nổi những gì mình thấy ngay sau đó. Vợ chồng de Klerk quay lưng đi trước đám đông hân hoan ngoài đường và lui vào bên trong khách sạn. Phải chăng khi đó Klerk đã nhận ra những bài hát kia đâu dành cho ông?

Trong những năm cuối đời của Madiba, thỉnh thoảng tôi lại đến thăm ông tại ngôi nhà rộng rãi, bài trí trang nhã được cấp cho ông ở ngoại ô Johannesburg. George và tôi thường ăn sáng cùng ông ở đó. Ông thường dậy muộn – một sự nhượng bộ trước tuổi tác, do đó, bữa ăn sáng thực ra là bữa sáng và bữa trưa gộp lại. Ông ngồi ở vị trí của người chủ nhà trong bữa ăn trên chiếc ghế quen thuộc của mình. Từ phòng bếp kề bên, những người phục vụ thân thiện sẽ bày lên bàn ăn một thực đơn phong phú các món ăn đơn giản. Họ sẽ cho ông biết đây là món gì khi ông hỏi hay chỉ vào món ăn. Bữa sáng là bữa ăn yêu thích của ông, đó cũng là thời gian mà ông dành để tiếp khách.

Sau khi ăn, chúng tôi sẽ đi sang phòng khách, nơi Madiba ngồi trên một chiếc ghế đặc biệt. Thi thoảng, ông lại với để nắm bàn tay của George. George là người từng đồng hành với ông trong thời gian ông bị xét xử, không chỉ tại các phiên tòa mà còn trong nhiều tình huống khác. Sau khi Mandela nghe những lời thăm hỏi của tôi, ông thường nắm chặt bàn tay tôi trong bàn tay lớn, với những ngón tay cứng cáp của ông, ông hỏi George về những người đồng chí trong tổ chức A.N.C, những người đã cùng ông vào sinh ra tử. Ông luôn muốn được nghe các tin tức, đôi khi ông cười rất sảng khoái hoặc đưa ra những bình luận nhiều suy tư trước những câu chuyện của George.

Có lẽ điều mất đi ở Mandela ở thời kỳ này là sự dí dỏm, sự hài hước thường bật ra rất nhanh trong những tình huống bất ngờ. Năm 1998, ông kết hôn với Graça Machel, một nữ chiến binh từng tham gia cuộc đấu tranh chống lại sự cai trị của thực dân Tây Ban Nha ở Mozambique và từng là quả phụ của Samora Machel, Tổng thống Mozambique, người bị giết trong một vụ tai nạn máy bay được cho là do một nhóm ủng hộ chế độ apartheid ở Nam Phi sắp đặt. Như thế, Machel là một phụ nữ đã kết hôn với hai vị tổng thống. Vào cuối buổi lễ kết hôn, sau khi nói “I do” (Tôi đồng ý) và nhận được sự chúc mừng nồng nhiệt của mọi người, bà đã tuyên bố sẽ giữ họ của mình là Machel. Mandela, khi được hỏi ông nghĩ thế nào về điều này, đã trả lời, “Tôi mừng vì vợ tôi không muốn tôi lấy mất tên của mình”.

Sự cận nhân tình ở Mandela được thể hiện ở rất nhiều điều, qua nhiều câu chuyện. Có một lần, khi tôi đang đến chơi với Mandela tại tư gia của ông, thì Zindzi, cô con gái út trong số hai đứa con của ông với Winnie ghé qua. Hai cha con ôm nhau; ông hỏi con gái có muốn gì không- ăn thứ gì, chẳng hạn? Cô gái trả lời với vẻ tiếc nuối, cô không thể ở lại với cha vì mẹ cô đang đợi ở ô-tô ngoài kia. Madiba rướn đầu và vai lên, ông nói như thể nài nỉ: “Ra bảo mẹ con vào đây đi!”. Mấy phút sau, Winnie bước vào phòng, như một vị khách vui vẻ của người đàn ông mà bà đã từng chia sẻ một tình yêu bền bỉ xuyên qua khoảng cách của những nhà tù và xuyên qua cả sự chia rẽ về chí hướng của hai người trong cuộc đấu tranh để giải phóng Nam Phi.

Nguồn: The New Yorker, 16-12-2013

Read more »

Bài phát biểu của tổng thống Barack Obama nhân dịp năm học mới (2011-2012)

Phạm Nguyên Trường dịch

Lời người dịch: Từ ba năm nay, trước thềm mỗi năm học mới tổng thống Obama đều đến thăm một trường trung học và có bài nói chuyện với học sinh. Năm nay ông đến trường phổ thông trung học mang tên Benjamin Banneker ở Washington, D.C. Người dịch đưa vào phần phụ lục hai bức thư gửi học sinh nhân dịp năm học mới (2010 – 2011 và 2011- 2012) của hai ông chủ tịch nước Cộng Hòa Xã Hội chủ nghĩa Việt Nam để thấy thuật ngữ “lưỡi gỗ” thực sự có nghĩa như thế nào.

 

Xin cám ơn. (Vỗ tay). Xin cám ơn rất nhiều. Xin mời các vị an tọa. Xin cám ơn chủ tịch (ý nói cô Donae, có lẽ là chủ tịch hội học sinh -ND), đây là bài giới thiệu rất hay. (Cười). Chúng ta rất tự hào về Donae vì cô đã có một bài giới thiệu rất hay về trường học này.

Ngoài ta, tôi muốn cám ơn bà hiệu trưởng nổi tiếng của các cháu, bà đã làm việc ở đây 20 năm – ban đầu là cô giáo và bây giờ là một hiệu trưởng nổi tiếng – đấy là bà Anita Berger. Xin một tràng pháo tay nồng nhiệt để chúc mừng bà. (Vỗ tay). Tôi cũng muốn cám ơn ông Gray, thị trưởng Washington, D.C. cũng có mặt ở đây. Xin một tràng pháo tay nồng nhiệt để chào mừng ông. (Vỗ tay). Và tôi muốn được cám ơn người sẽ đi vào lịch sử như là một trong những vị bộ trưởng giáo dục tuyệt vời nhất của chúng ta, đấy là ông Arne Duncan, cũng có mặt ở đây. (Vỗ tay).

Tôi rất vui mừng được có mặt tại trường phổ thông trung học Benjamin Banneker, một trong những trường phổ thông trung học tốt nhất, không chỉ của Washington D.C mà còn trên phạm vi toàn quốc nữa. Học sinh cũng đến từ mọi miền đất nước. Vì vậy mà tôi muốn chúc mừng tất cả các cháu nhân dịp năm học mới mặc dù tôi biết rằng nhiều cháu đã tựu trường một thời gian rồi. Tôi biết rằng ở Banneker các cháu đã tựu trường được vài tuần rồi. Bởi vậy mọi thứ đều dần dần ổn định, giống như tất cả những người bạn cùng trang lứa với các cháu trên tất cả các địa phương trong nước. Kì thể thao mùa thu đã được khởi động. Những buổi biểu diễn âm nhạc và diễu hành cũng sắp bắt đầu, tôi tin là như thế. Những bài kiểm tra và những dự án lớn đầu tiên cũng có thể sẽ diễn ra trong nay mai. 

Tôi biết rằng các cháu còn có nhiều hoạt động ở bên ngoài trường học. Bạn bè của các cháu có thể cũng thay đổi ít nhiều. Những vấn đề trước đây thường bị bó hẹp trong những sảnh đường hoặc phòng thay đồ tập thể thao hiện đang tìm đường vào Facebook và Twitter. (Cười). Một số gia đình của các cháu chắc cũng cảm thấy sự khó khăn của nền kinh tế. Nhiều cháu cũng đã biết, chúng ta đang phải trải qua một trong những giai đoạn kinh tế khó khăn nhất trong cuộc đời của chúng ta – trong cuộc đời của tôi. Các cháu đang còn trẻ. Và kết quả là các cháu có thể phải làm thêm sau giờ học để giúp đỡ gia đình hoặc có thể phải trông em khi bố hoặc mẹ các cháu đi làm thêm.

Nghĩa là các cháu có nhiều việc phải làm. Các cháu trưởng thành nhanh hơn và tương tác với một thế giới rộng lớn hơn theo cách mà các thế hệ những người có tuổi như tôi, thành thật mà nói, đã không phải làm. Bởi vậy, ngày hôm nay, tôi không muốn sắm vai một người trưởng thành đứng lên và rao giảng như thể các cháu chỉ là trẻ con - bởi vì các cháu không còn là trẻ con nữa. Các cháu là tương lai của đất nước này. Các cháu là những nhà lãnh đạo trẻ. Và đất nước của chúng ta thụt lùi hay tiến lên phụ thuộc một phần lớn vào các cháu. Vì vậy tôi muốn nói với các cháu một chút về trách nhiệm đó.

Rõ ràng là trách nhiệm đó bắt đầu bằng việc trở thành học trò giỏi nhất theo khả năng của các cháu. Điều đó không có nghĩa là các cháu phải có điểm số cao nhất trong mọi bài tập. Điều đó không có nghĩa là lúc nào chúng cháu cũng là học sinh suất sắc (dịch thoát ý thuật ngữ straight A’s - ND), dù đó không phải là một mục đích tồi. Điều đó có nghĩa là các cháu phải cố gắng. Các cháu phải quyết tâm và kiên nhẫn. Điều đó có nghĩa là các cháu phải làm việc chăm chỉ như thể các cháu biết phải làm việc như thế nào. Và điều đó có nghĩa là đôi  khi các cháu phải liều lĩnh. Các cháu không nên né tránh những môn học mà các cháu thấy khó vì sợ rằng không thể giành được điểm tốt, nếu đó là môn học mà các cháu nghĩ là sẽ cần đối với việc chuẩn bị cho tương lai của các cháu. Các cháu phải biết ngạc nhiên. Phải biết chất vấn. Phải khám phá. Và đôi khi các cháu phải vượt ra ngoài các khuôn sáo cũ.

Đấy chính là mục đích của trường học: khám phá những niềm đam mê mới, học những kĩ năng mới, sử dụng thời gian quý giá này để chuẩn bị cho bản thân và rèn luyện những kĩ năng mà các cháu cần để theo đuổi sự nghiệp mà các cháu thích. Và đó là lí do tại sao khi còn là một học sinh các cháu có thể thăm dò những khả năng rất khác nhau. Giờ này các cháu có thể trở thành một họa sĩ; giờ sau, cháu là một nhà văn; giờ sau nữa, là một nhà khoa học, một nhà sử học hay một người thợ mộc. Đây là khoảng thời gian để các cháu  tìm kiếm những mối quan tâm mới và kiểm tra những ý tưởng mới. Và càng tìm kiếm nhiều các cháu càng sớm tìm ra những điều làm cho các cháu trở nên sống động, những điều làm các cháu đứng ngồi không yên, làm các cháu phấn khích – tìm ra nghề nghiệp mà cháu muốn theo đuổi.

Bây giờ, nếu các cháu hứa không nói với ai thì tôi sẽ kể cho các cháu nghe một bí mật: khi còn học phổ thông, cũng như trung học, không phải lúc nào tôi cũng là học sinh giỏi nhất theo khả năng của mình. Không phải môn nào tôi cũng thích. Không phải lúc nào tôi cũng chú tâm vào học hành như đáng lẽ phải thế. Tôi nhớ khi tôi học lớp tám, tôi phải học một môn gọi là đức dục. Đức dục là về những điều đúng sai, nhưng nếu các cháu hỏi tôi lúc học lớp 8 tôi thích môn gì thì tôi sẽ trả lời là bóng rổ. Tôi không nghĩ đức dục lại nằm trong danh mục những môn học yêu thích của tôi.

Nhưng đây mới là điều thú vị. Sau đó, lúc nào tôi cũng nhớ cái môn đức dục này. Tôi vẫn nhớ cách nó khiến tôi phải suy nghĩ. Tôi vẫn nhớ khi bị hỏi những câu đại loại như: Trong cuộc sống, cái gì là quan trọng? Hoặc như thế nào là coi trọng nhân phẩm và tôn trọng người khác? Sống trong một quốc gia đa sắc tộc - nơi không phải ai cũng trông giống như các cháu, suy nghĩ giống cháu hoặc xuất thân từ những vùng lân cận với các cháu – nghĩa là thế nào? Chúng ta tìm cách sống chung với mọi người như thế nào?

Mỗi một câu hỏi như thế lại dẫn tới những câu hỏi mới. Và không phải lúc nào tôi cũng trả lời đúng, nhưng những cuộc thảo luận và quá trình khám phá đó là những gì còn lại mãi. Hôm nay tôi vẫn còn nhớ những chuyện đó. Mỗi ngày tôi đều nghĩ về những vấn đề đó khi tôi tìm cách lãnh đạo đất nước này. Tôi vẫn hỏi những câu hỏi tương tự về việc chúng ta, một quốc gia đa sắc tộc, phải chung sống với nhau như thế nào để giành lấy những điều chúng ta cần phải giành? Làm thế nào để bảo đảm rằng mỗi người đều được đối xử với sự tôn trọng và nhân phẩm? Chúng ta phải có những trách nhiệm gì đối với những người kém may mắn hơn chúng ta? Làm sao để tất cả đồng bào của chúng ta đều là con em một nhà của nước Mĩ?

Đó là tất cả những câu hỏi bắt nguồn từ môn học hồi lớp tám đó của tôi. Và xin nói một điều như thế này: ngay cả tới bây giờ, không phải lúc nào tôi cũng biết được những câu trả lời cho tất cả những câu hỏi đó. Nhưng, nếu lúc đó tôi bỏ môn học nghe có vẻ chán ngắt này thì chắc hẳn là tôi đã bỏ lỡ một điều gì đó, đã lỡ chính cái điều không chỉ đã làm tôi vui mà còn rất có ích trong phần còn lại của cuộc đời mình.

Vì vậy, trách nhiệm của các cháu là phải thử. Chấp nhận rủi ro. Thử nghiệm những điều mới mẻ. Làm việc chăm chỉ. Đừng thất vọng nếu các cháu không giỏi ngay lập tức. Các cháu không thể giỏi mọi thứ ngay lập tức được. Đó chính là lí do tại sao cháu phải đi học. Tuy nhiên, vấn đề là các cháu cần tiếp tục mở rộng những chân trời và ý thức được khả năng của mình. Đây chính là lúc các cháu làm điều đó. Hơn nữa, đấy cũng chính là những điều khiến trường học thêm thú vị.

Trong tương lai, điều đó sẽ trở thành những phẩm chất giúp các cháu thành công, và đồng thời, cũng là những phẩm chất sẽ đưa các cháu tới việc phát minh ra một thiết bị làm cho iPad trông chẳng khác gì một phiến đá. Hoặc nó sẽ giúp các cháu tìm ra cách thức sử dụng nắng và gió để cung cấp năng lượng cho thành phố và đem đến cho chúng ta những nguồn năng lượng mới, ít ô nhiễm hơn. Hoặc các cháu sẽ viết cuốn tiểu thuyết vĩ đại tiếp theo của nước Mĩ.

Để làm hầu như bất kì việc gì trong số những công việc tôi vừa nói, các cháu không chỉ cần học hết phổ thông – và tôi biết là tôi có lí, tôi đang đứng cạnh bà hiệu trưởng Berger ở đây  – các cháu không chỉ phải học hết phổ thông mà còn phải tiếp tục học lên cao nữa, sau khi rời khỏi ngôi trường này. Các cháu không chỉ phải tốt nghiệp, mà các cháu phải tiếp tục học sau khi đã ra trường. 

Và với nhiều người trong số các cháu, điều đó có nghĩa là học bốn năm đại học. Tôi vừa nói chuyện với Donae, cô ấy muốn trở thành kiến trúc sư. Hiện tại, cô đang thực tập tại một công ty kiến trúc, và cô đã chấm được trường cô sẽ theo học rồi. Đối với một vài người khác, đó có thể là một trường cao đẳng cộng đồng, một chứng chỉ nghề hoặc một khóa đào tạo. Nhưng vấn đề là hơn 60 % công việc trong thập kỉ tới sẽ đòi hỏi nhiều hơn là bằng tốt nghiệp phổ thông – hơn 60 %. Đó chính là thế giới mà các cháu sắp bước chân vào.

Vì vậy, tôi muốn tất cả các cháu sẽ đặt ra mục tiêu cho mình là tiếp tục học tập sau khi đã ra trường. Và nều điều đó đối với các cháu có nghĩa là trường đại học, thì vào trường thôi cũng chưa đủ. Các cháu còn phải tốt nghiệp. Một trong những thử thách lớn nhất mà chúng ta gặp lúc này là có quá nhiều thanh niên ghi danh vào các trường đại học nhưng cuối cùng lại không tốt nghiệp và hệ quả là đất nước của chúng ta, đất nước đã từng có tỉ lệ những thanh niên có bằng đại học cao nhất thế giới, hiện tại đang tụt xuống vị trí thứ 16. Tôi không thích vị trí số 16. Tôi thích là số một. Nhưng thế cũng chưa đủ. Chúng ta phải làm sao để đảm bảo rằng thế hệ của các cháu sẽ đưa đất nước này trở lại vị trí đứng đầu về số lượng những người tốt nghiệp đại học, tính theo đầu người, so với bất kì nước nào khác trên trái đất này.

Nếu chúng ta làm được điều đó, các cháu sẽ có một tương lai tươi sáng hơn. Và nước Mĩ cũng vậy. Chúng ta có thể đảm bảo rằng những phát minh mới nhất và những đột phá mới nhất sẽ diễn ra ở đây, ở nước Mĩ này. Điều đó cũng có nghĩa là công việc tốt hơn, cuộc sống đầy đủ hơn và nhiều cơ hội hơn, không chỉ cho các cháu, mà còn cho con cháu của các cháu nữa.

Bởi vậy tôi không muốn ai đó đang nghe ở đây ngày hôm nay nghĩ rằng tốt  nghiệp phổ  thông là các cháu đã hoàn thành trách nhiệm rồi. Các cháu vẫn chưa hoàn thành. Trên thực tế, những điều đang diễn ra trong nền kinh tế ngày hôm nay đòi hỏi chúng ta phải học tập suốt đời. Các cháu phải tiếp tục nâng cao những kĩ năng và tìm ra những cách làm việc mới. Kể cả khi các cháu không vào được đại học, kể cả khi các cháu không được học bốn năm trong trường đại học, các cháu vẫn sẽ phải nỗ lực học tập sau khi rời trường phổ thông. Các cháu sẽ phải bắt đầu kì vọng những điều lớn lao từ chính bản thân ngay từ bây giờ.

Tôi biết rằng điều này có thể làm các cháu sợ. Một vài người trong số các cháu băn khoăn làm sao các cháu có thể trả nổi tiền học phí đại học, hoặc vẫn chưa biết các cháu muốn làm gì với chính cuộc đời của mình. Không sao hết. Không ai nghĩ rằng tại thời điểm này các cháu đã có kế hoạch cho toàn bộ cuộc đời mình. Và chúng tôi không nghĩ rằng các cháu phải làm việc đó một mình. Trước hết, các cháu có những ông bố bà mẹ tuyệt vời, họ là những người yêu thương các cháu vô cùng và muốn các cháu có nhiều cơ hội hơn họ - nhân tiện, điều đó có nghĩa là đừng khiến họ phiền lòng khi họ yêu cầu các cháu ngừng chơi game, tắt tivi và làm bài tập về nhà. Các cháu cần phải lắng nghe họ. Tôi nói điều này từ kinh nghiệm của chính mình, bởi vì đó cũng là những điều tôi thường nói với Malia và Sasha (hai cô con gái của tổng thống Obama -ND). Đừng nổi cáu vì điều đó, tất cả chúng tôi đều suy nghĩ về tương lai của các cháu.

Các cháu còn có đồng bào trên khắp đất nước này – trong có có tôi và Arne, cũng như mọi người ở mọi cấp của chính phủ - những người đang làm việc vì các cháu. Chúng tôi đang tiến hành từng bước trong khả năng của mình để bảo đảm rằng các cháu được hưởng một hệ thống giáo dục xứng đáng với tiềm năng của các cháu. Chúng tôi đang làm việc để bảo đảm rằng các cháu sẽ có những trường đại học hiện đại nhất với những phương tiện học tập tiên tiến nhất. Chúng tôi bảo đảm rằng các cháu có đủ sức thanh toán và có thể theo học được trong những trường cao đẳng và đại học trên đất nước này.  Chúng tôi đang làm việc để có được những lớp học tốt nhất – giáo viên cũng tốt nhất, để họ có thể giúp các cháu chuẩn bị cho việc học ở đại học và một nghề nghiệp trong tương lai.

Nhân đây, xin được nói đôi điều về giáo viên. Ngày nay, giáo viên là những người phải lao động vất vả hơn bất kì ai. (Vỗ tay). Dù các cháu đi đến một trường học lớn hay nhỏ, dù các cháu theo học một trường công hay trường tư – thày, cô giáo của các cháu đều không có ngày nghỉ cuối tuần; họ thường dậy từ sáng sớm, suốt ngày phải lên lớp và tham gia các hoạt động ngoại khóa. Và sau đó, họ trở về nhà, ăn tối, rồi tiếp tục làm việc cho tới khuya, chấm bài cho các cháu, chữa cú pháp cho các cháu và kiểm tra xem các cháu đã tìm ra công thức đại số chính xác hay chưa.

Và họ không làm việc đó vì một chức vụ cao sang nào đó. Họ không, chắc chắn họ không làm việc đó vì đồng lương cao. Họ làm vì các cháu. Họ làm bởi vì không gì làm họ hài lòng hơn là nhìn thấy các cháu học tập. Họ sống vì những khoảnh khắc khi các cháu thành công; khi các cháu làm họ ngạc nhiên bằng trí tuệ hoặc bằng vốn từ vựng của mình, hoặc khi họ nhìn thấy con người tương lai của các cháu. Họ tự hào vì các cháu. Và họ nói, tôi đã từng làm việc để chàng trai hay cô gái tuyệt vời này có được thành công. Họ tin rằng các cháu sẽ trở thành những công dân và những nhà lãnh đạo sẽ dẫn dắt đất nước này đi tới tương lai. Họ biết rằng các cháu là tương lai của tất cả chúng ta. Vì vậy mà các thày cô giáo của các cháu đang truyền đạt cho các cháu tất cả những hiểu biết của họ, và họ không hề đơn độc. 

Nhưng, tôi muốn nhấn mạnh điều này: Với tất cả những thách thức mà đất nước chúng ta đang gặp hiện nay, chúng tôi không chỉ cần các cháu cho tương lai, chúng tôi thực sự cần các cháu ngay lúc này. Nước Mĩ cần lòng đam mê và ý tưởng của tuổi trẻ. Chúng tôi cần lòng nhiệt tình của các cháu ngay từ bây giờ. Tôi biết là các cháu đáp ứng được vì tôi đã nhìn thấy nó. Không có gì làm tôi hứng thú hơn là biết rằng thanh niên trên khắp đất nước này đang tạo ra dấu ấn riêng của họ. Họ không chờ đợi. Họ đang tạo ra sự khác biệt ngay từ bây giờ.

Đó là những học sinh như Will Kim ở Fremont, California, người đã thành lập một tổ chức phi lợi nhuận để cung cấp những khoản vay cho sinh viên từ những trường dành cho học sinh nghèo, nhưng muốn khởi sự việc làm ăn riêng của mình. Hãy cùng suy nghĩ về điều này. Cậu ấy đã cho những học sinh khác vay. Cậu ấy đã xây dựng một tổ chức phi lợi nhuận. Cậu ấy kiếm tiền để làm công việc mà cậu ấy yêu thích – thông qua những giải đấu bóng ném và trò chơi cướp cờ. Cậu ấy là người sáng tạo. Cậu đã thực hiện một sáng kiến. Và bây giờ cậu ấy đang giúp đỡ những thanh niên khác để họ có thể theo học những gì họ cần.

Một thanh niên khác là Jake Bernstein, 17 tuổi, xuất thân trong một gia đình quân nhân ở St. Louis, đã cùng với chị gái tạo ra một trang web giúp thanh niên cơ hội phục vụ cộng đồng. Và họ đã tổ chức những hội chợ tình nguyện và thiết lập một sơ sở dữ liệu trực tuyến, giúp đỡ hàng ngàn gia đình tìm kiếm những cơ hội trở thành tình nguyện viên, từ việc sửa sang những con đường mòn cho tới việc phục vụ tại những bệnh viện địa phương.

Và năm ngoái tôi đã gặp một cô gái trẻ tên là Amy Chyao đến từ Richardson, Texas. Cô ấy 16 tuổi, cùng tuổi với một số cháu ở đây. Trong suốt mùa hè, tôi nghĩ vì có người trong gia đình cô ấy đã mắc bệnh nên cô đã quyết định sẽ quan tâm tới việc nghiên cứu về bệnh ung thư. Nhưng Amy Chyao lại chưa học hóa học nên cô ấy đã tự học môn này trong suốt mùa hè. Sau đó, cô đã áp dụng những điều đã học được và khám phá ra một quá trình mang tính đột phá là sử dụng ánh sáng để tiêu diệt các tế bào ung thư. Mười sáu tuổi. Không thể tin được. Một số bác sĩ và nhà nghiên cứu đã tiếp xúc với cô sấy, họ muốn làm việc cùng với cô để giúp cô khai thác khám phá này.

Điều này chứng tỏ rằng các cháu không cần phải chờ đợi, có thể tạo ra khác biệt ngay từ bây giờ. Nghĩa vụ đầu tiên của các cháu là học cho giỏi. Nghĩa vụ đầu tiên của các cháu là phải bảo đảm rằng các cháu đang chuẩn bị cho đại học và nghề nghiệp của chính các cháu. Nhưng các cháu có thể bắt đầu tạo ra dấu ấn của mình ngay từ bây giờ. Nhiều khi thanh niên lại có những ý tưởng hay hơn là những người có tuổi chúng tôi. Chúng tôi cần các cháu thể hiện những ý tưởng đó, cả bên trong lẫn bên ngoài lớp học.

Khi tôi gặp gỡ những thanh niên như các cháu, khi tôi ngồi nói chuyện với Donae, tôi không nghi ngờ gì rằng những ngày tốt đẹp nhất của nước Mĩ vẫn đang ở phía trước, vì tôi biết tiềm năng của các cháu. Chẳng bao lâu nữa các cháu sẽ trở thành những người đứng đầu các doanh nghiệp và các nhà lãnh đạo chính phủ của chúng ta. Các cháu sẽ trở thành những người đảm bảo rằng thế hệ tiếp theo sẽ nhận được những điều họ cần để thành công. Các cháu sẽ trở thành những người làm nên các trang sử mới. Và tất cả đều được bắt đầu ngay bây giờ - bắt đầu ngay trong năm nay.

Cho nên tôi muốn tất cả các cháu, những người đang nghe, cũng như tất cả những người đang có mặt ở Banneker, tôi muốn các cháu làm được nhiều việc nhất trong năm học mới này. Tôi muốn các cháu nghĩ về thời gian này như là khoảng thời gian mà trong đó cháu tiếp nhận thông tin và kĩ năng, các cháu thử nghiệm những điều mới mẻ, các cháu thực hành và ao ước - tất cả những điều mà các cháu sẽ cần để làm nên những điều vĩ đại sau khi các cháu ra trường.

Đất nước của các cháu phụ thuộc vào chính các cháu. Vì vậy hãy ngẩng cao đầu lên. Chúc các cháu có một năm học tuyệt vời. Xin cùng bắt tay làm việc.

Xin cảm ơn các cháu. Xin Chúa phù hộ cho các cháu, xin Chúa phù hộ cho nước Mĩ. (Vỗ tay).

Phụ lục 1.

Chủ tịch nước gửi thư chúc mừng nhân dịp khai giảng năm học mới (2011-2012)

Viettinnhanh - Nhân dịp khai giảng năm học mới 2011-2012, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang đã có thư gửi các thầy, cô giáo, cán bộ công nhân viên chức ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và học sinh, sinh viên cả nước. Toàn văn như sau:

"Các thầy giáo, cô giáo, cán bộ, công chức, viên chức ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và các em học sinh, sinh viên thân mến,

Nhân dịp khai giảng năm học mới 2011-2012 và ngày “Toàn dân đưa trẻ tới trường”, tôi thân ái gửi tới các thế hệ nhà giáo, cán bộ, công chức, viên chức, ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và các em học sinh, sinh viên trong cả nước lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Năm học 2010-2011, ngành giáo dục đã có nhiều cố gắng, tiến bộ. Quy mô và mạng lưới giáo dục tiếp tục được mở rộng; chất lượng giáo dục ở các cấp học được nâng lên; giáo dục đạo đức, pháp luật, lý tưởng sống cho học sinh, sinh viên được chú trọng; công tác xã hội hóa giáo dục, huy động các nguồn lực đầu tư cho giáo dục đạt kết quả tốt; cơ sở vật chất của nhà trường được tăng cường.

Tôi nhiệt liệt biểu dương sự nỗ lực cố gắng và những kết quả của ngành giáo dục, nhất là các tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, các thầy giáo, cô giáo tâm huyết, tận tụy với công việc, các em học sinh nghèo, ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đã vượt khó vươn lên trong học tập.

Năm học 2011-2012, có ý nghĩa rất quan trọng, là năm học đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI.

Để thực hiện tốt sứ mệnh “nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam,” cùng với sự góp sức của toàn xã hội, ngành giáo dục cần đổi mới căn bản, toàn diện, xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục; đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp dạy và học ở tất cả các cấp, bậc học; đẩy mạnh thi đua “dạy tốt, học tốt;” nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt coi trọng giáo dục lịch sử, đạo đức lối sống, ý thức trách nhiệm xã hội, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, tác phong công nghiệp; xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình và xã hội; huy động các nguồn lực tăng cường đầu tư phát triển giáo dục, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; thực hiện tốt chính sách ưu đãi, hỗ trợ đối với học sinh sinh viên giỏi, nghèo, khuyết tật, con em gia đình có công với cách mạng, dân tộc thiểu số, giáo viên công tác ở vùng khó khăn.

Tôi mong muốn và tin tưởng các em học sinh, sinh viên phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc ta, nỗ lực phấn đấu vươn lên, rèn luyện tốt, đạt nhiều thành tích cao trong học tập, nghiên cứu khoa học.

Tôi đề nghị các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức, đoàn thể và toàn xã hội tiếp tục quan tâm, chăm lo nhiều hơn nữa cho sự nghiệp “trồng người,” tạo mọi điều kiện thuận lợi để con em chúng ta được học tập, rèn luyện đạt kết quả tốt.

Chúc các thầy giáo, cô giáo, cán bộ, công chức, viên chức ngành giáo dục và toàn thể các em học sinh, sinh viên đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong năm học mới. Chúc sự nghiệp giáo dục ngày càng phát triển, góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Thân ái".

Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam Trương Tấn Sang

Phụ lục 2. 

Nhân dịp khai giảng năm học mới 2010-2011, Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết đã gửi thư chúc mừng đến các thày giáo, cô giáo, cán bộ viên chức ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và các em học sinh, sinh viên cả nước.

Báo GD&TĐ Online xin trân trọng giới thiệu toàn văn bức thư của Chủ tịch nước:

THƯ GỬI

Các thày, giáo, cô giáo, cán bộ viên chức ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và các em học sinh, sinh viên cả nước nhân dịp khai giảng năm học mới 2010-2011

Nhân ngày khai giảng năm học mới và ngày toàn dân đưa trẻ đến trường, tôi thân ái gửi tới các thế hệ nhà giáo, cán bộ, công nhân viên chức ngành giáo dục, các bậc phụ huynh và các em học sinh, sinh viên trong cả nước lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Năm học 2009-2010, toàn ngành Giáo dục đã có nhiều cố gắng đạt được những thành tựu quan trọng. Hệ thống, quy mô, mạng lưới giáo dục đào tạo tiếp tục được mở rộng. Chất lượng và hiệu quả giáo dục đã có tiến bộ. Việc giáo dục đạo đức, pháp luật, lý tưởng và ý chí để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc cho học sinh, sinh viên được chú trọng. Chương trình kiên cố hóa trường lớp và hạ tầng công nghệ thông tin được quan tâm đầu tư. Sau 10 năm thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục, tất cả các tỉnh, thành phố đều đã đạt chuẩn phổ cập giáo dục trung học cơ sở và cơ bản phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi. Đội ngũ nhà giáo đạt chuẩn trình độ đào tạo ở các cấp học đều tăng. Nhiều học sinh đạt giải cao trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế. Phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đã huy động được các lực lượng xã hội cùng chung tay thực hiện giáo dục toàn diện cho học sinh... Tôi nhiệt liệt biểu dương sự nỗ lực và những thành tựu của ngành giáo dục, đặc biệt là các tập thể, cá nhân đi đầu trong các cuộc vận động và các phong trào thi đua của ngành, các nhà giáo đang công tác ở vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Năm học mới 2010-2011, đây là năm học đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, ngành Giáo dục và Đào tạo phải quán triệt sâu sắc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, tiếp tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục với những giải pháp mạnh mẽ. Toàn ngành cần tập trung nguồn lực để triển khai các đề án phát triển giáo dục đã được Chính phủ phê duyệt, quan tâm hơn nữa đến các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào còn nhiều khó khăn...

Các em học sinh, sinh viên yêu quý,

Vừa qua, chúng ta vô cùng tự hào đón tin vui: Giáo sư Ngô Bảo Châu, người Việt Nam đầu tiên được vinh danh và nhận giải thưởng Fields, giải thưởng cao quý nhất giành cho những nhà toán học đạt thành tựu kiệt xuất trên thế giới. Tôi mong các em học sinh, sinh viên hay noi theo các tấm gương học giỏi, rèn luyện tốt, đặc biệt là của Giáo sư Ngô Bảo Châu, vươn lên chiếm lĩnh những đỉnh cao của khoa học, góp phần phụng sự đất nước và làm rạng danh dân tộc Việt Nam.

Tôi đề nghị các cấp ủy Đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị, xã hội và toàn thể nhân dân tiếp tục quan tâm, chăm lo nhiều hơn nữa cho sự nghiệp “trồng người”, tạo điều kiện tốt hơn, đầy đủ hơn cho việc học tập, rèn luyện và phấn đấu của con em chúng ta.

Chúc các thày, cô giáo, cán bộ, công nhân viên chức ngành giáo dục và toàn thể các em học sinh, sinh viên đạt được nhiều thành tích xuất sắc trong học mới.

Thân ái!

Nguyễn Minh Triết

Read more »