Trong chủ nghĩa xã hội, đạo đức còn khan hiếm hơn cả bánh mì

Marian L. Tupy

Phạm Nguyên Trường dịch

Chủ nghĩa xã hội không chỉ được chống đỡ bằng bạo lực, nó còn làm cho người ta thoái hóa về mặt đạo đức.

Cách đây vài tuần, tôi đã đến thăm New Orleans, tôi có buổi nói chuyện về sự tiến bộ của con người. Buổi nói chuyện của tôi tập trung vào việc cải thiện mức sống trên toàn thế giới trong 200 năm qua - giai đoạn tăng trưởng chưa từng thấy trong lịch sử mà cuộc cách mạng công nghiệp và thương mại toàn cầu đã tạo ra.

Một trong những câu hỏi của khán giả liên quan đến đạo đức của chủ nghĩa tư bản. “Ông đã chứng minh rằng chủ nghĩa tư bản tạo nhiều của cải hơn là chủ nghĩa xã hội”, một chàng trai trẻ thừa nhận. “Nhưng nó có đạo đức không?”, anh ta hỏi.

Đạo đức của chủ nghĩa tư bản

Đáp lại, tôi nói tới những khía cạnh tự nguyện và ích lợi mang tính xã hội của chủ nghĩa tư bản.

Để kiếm tiền, các nhà tư bản cần phải làm những việc hoặc sản xuất các món hàng hoá mà người khác muốn. (Có, có ngoại lệ. Ví dụ, các nhà tư bản được các quan chức tham nhũng bảo vệ, không phải đối mặt với các lực lượng thị trường, thu được lợi tức độc quyền mà họ không có quyền hưởng. Đó là ý nghĩa của cụm từ “chủ nghĩa tư bản thân hữu”).

Tương tự như thế, những vụ giao dịch giữa các nhà tư bản và người tiêu dùng thường là tự nguyện. Các nhà tư bản không thể ép khách hàng mua hàng hoá và dịch vụ của khu vực tư nhân. (Một lần nữa, có ngoại lệ. Ví dụ, theo chương trình bảo hiểm y tế của Obama (Obamacare), chính phủ Mỹ có thể buộc người dân mua bảo hiểm y tế của các cơ sở tư nhân.)

Bảo vệ chủ nghĩa tư bản như một hệ thống kinh tế vững mạnh về đạo đức là rất quan trọng, vì, như tôi đã nói trước đây: “Cho đến nay, chủ nghĩa tư bản chỉ là định nghĩa gần đây nhất về nền kinh tế dựa trên trao đổi, tài sản cá nhân và tìm kiếm lợi nhuận, bao giờ cũng có những người cho rằng ba cái đó là không thể chấp nhận được [về mặt đạo đức]”.

Những lời hứa hão của chủ nghĩa xã hội

Chủ nghĩa xã hội, như người hỏi tôi ở New Orleans ngụ ý, thường được giả định là đạo đức. Giả định này có hợp lý không?

Chủ nghĩa xã hội là một lý tưởng không tưởng nhằm giải quyết tất cả các vấn đề của con người, trong đó có nghèo đói và bất bình đẳng. Nhưng than ôi, lý thuyết và thực hành lại mâu thuẫn với nhau.

Karl Marx vẽ ra lợi ích trong tương lai của xã hội xã hội chủ nghĩa như sau:

“Nếu chúng ta chọn vị trí trong cuộc đời, để có thể làm hầu hết mọi việc vì nhân quần thì không có gánh nặng nào có thể làm chúng khom lưng, vì đấy là sự hi sinh vì lợi ích của tất cả mọi người; lúc đó chúng ta sẽ không còn niềm vui ích kỉ, nhỏ nhen và giới hạn, mà hạnh phúc của chúng ta sẽ thuộc về hàng triệu người, việc làm của chúng ta sẽ sống lặng lẽ nhưng mãi mãi hữu ích và những giọt nước mắt nóng bỏng của những con người cao quý sẽ rơi trên tro cốt của chúng ta”.

Leon Trotsky, nhà cách mạng Liên Xô, viết rằng trong xã hội xã hội chủ nghĩa:

“Con người sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, khôn khéo hơn và tinh tế hơn gấp nhiều lần; cơ thể sẽ trở nên hài hòa hơn, đi lại nhịp nhàng hơn, giọng nói du dương hơn. Cuộc sống sẽ trở nên ấn tượng hơn. Người trung bình cũng sẽ vươn lên đỉnh cao của Aristotle, Goethe, hay Marx. Và trên những đỉnh cao này, sẽ xuất hiện những đỉnh cao mới”.

Fidel Castro tuyên bố rằng cuộc Cách mạng ở Cuba là “cuộc cách mạng của những người khiêm nhường, cùng với những người khiêm nhường và vì những người khiêm nhường” và cuộc đấu tranh vì chủ nghĩa xã hội của ông ta là “cuộc đấu tranh vì cuộc sống của tất cả trẻ em trên toàn thế giới”.

Che Guevara, nhân vật số hai sau Castro, thì nói rằng, “Có nguy cơ dường như vô lý, tôi xin nói rằng cuộc cách mạng chân chính được hướng dẫn bởi cảm giác tuyệt vời của tình yêu. Nghĩ tới cuộc cách mạng thực sự mà không có phẩm chất này là điều bất khả thi”.
Điều đó, đối với nhiều người là tình cảm cao quý, vẫn được ghi trong cương lĩnh của Đảng Xã hội Mỹ, với khẳng định rằng “Chúng tôi cam kết chuyển hóa chủ nghĩa tư bản thông qua quá trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa dân chủ dựa trên lòng từ bi, thông cảm và tôn trọng ...”

Chủ nghĩa tập thể tạo ra chế độ chuyên chế

Đưa các tư tưởng của chủ nghĩa xã hội vào thực tiễn tạo ra nhiều vấn đề hơn hẳn. Một trong những khuyết tật rõ ràng nhất của chủ nghĩa xã hội khi áp dụng vào cuộc sống thực là khuynh hướng dẫn tới chế độ độc tài. Hiện nay, quan hệ giữa chủ nghĩa xã hội và độc tài thể hiện rõ nhất là ở Venezuela. Nhà kinh tế học Friedrich Hayek, Nobel kinh tế, là người đầu tiên viết về hiện tượng này trong tác phẩm Đường Về Nô Lệ.

Năm 1944, khi chấp bút tác phẩm này, Hayek nhận xét rằng những tội ác của những người xã hội chủ nghĩa quốc gia Đức và tội ác của những người cộng sản Liên Xô phần lớn là kết quả của sự kiểm soát ngày càng gia tăng của nhà nước đối với nền kinh tế.

Ông giải thích rằng, sự can thiệp ngày càng gia tăng của nhà nước vào kinh tế dẫn đến tình trạng kém hiệu quả trên diện rộng và những hàng người dài dằng dặc bên ngoài những cửa hàng trống rỗng. Tình trạng khủng hoảng kinh tế thường trực như thế sẽ dẫn đến những lời kêu gọi kế hoạch hóa nhiều hơn nữa.

Nhưng kế hoạch hóa kinh tế thù địch với tự do. Vì trong xã hội tự do, người ta không thể đồng ý với nhau về một kế hoạch duy nhất, việc tập trung hoá quá trình ra quyết định về kinh tế phải song hành với tập trung hóa quyền lực chính trị vào tay một nhóm nhỏ. Cuối cùng, thất bại của kế hoạch hóa tập trung trở thành hiện tượng không thể nào phủ nhận được, các chế độ toàn trị thường bịt miệng những người bất đồng chính kiến - đôi khi bằng những vụ giết người hàng loạt.

Bất đồng chính kiến trong chủ nghĩa xã hội là việc khó khăn, vì nhà nước là người sử dụng lao động duy nhất. Xin trích dẫn Trotsky một lần nữa: “Ở đất nước mà nhà nước là người sử dụng lao động duy nhất thì đối lập nghĩa là chết đói một cách từ từ. Nguyên tắc cũ: Không làm việc thì không được ăn, đã được thay bằng nguyên tắc mới: Không vâng lời thì không được ăn”. Nói cách khác, kinh tế tự do là điều kiện cần, mặc dù chưa đủ, cho tự do chính trị.

Rõ ràng là, không phải mọi người đều nghĩ rằng chế độ độc tài và những vụ giết người hàng loạt là cái giá quá cao, nếu có được bình đẳng. Ví dụ, có người hỏi Eric Hobsbawm, nhà sử học theo trường phái Marxist ở Anh, rằng nếu chủ nghĩa cộng sản đạt được mục đích của mình, nhưng chỉ có 15 đến 20 triệu người bị giết chứ không phải là 100 triệu người như từng xảy ra Nga và Trung Quốc thì ông có ủng hộ hay không? Câu trả lời của ông là một từ duy nhất: Có. Ngay cả hôm nay, nhiều người, trong đó có Thủ tướng Canada, Justin Trudeau, còn xun xoe trước chế độ độc tài ở Cuba, vì nước này có nền giáo dục và chữa bệnh được cho là miễn phí.

Tôi viết “được cho là”, vì trong chủ nghĩa xã hội, hối lộ (ví dụ, trả ngay bằng tiền mặt hay móc ngoặc) là hiện tượng phổ biến. Bác sĩ cảm thấy rằng nhà nước trả lương quá thấp, đòi phải hối lộ thì mới chăm sóc bệnh nhân. Các giáo viên cũng như vậy, họ ưu ái con của bác sĩ để được chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Quá trình này kéo dài tới cửa hàng bán thực phẩm.

Hối lộ và trộm cắp thường song hành với nhau. Ở các nước xã hội chủ nghĩa, nhà nước nắm tất cả các cơ sở sản xuất, như nhà máy, cửa hàng và trang trại. Để có cái gì đó trao đổi với nhau, đầu tiên là phải “ăn cắp” của nhà nước. Ví dụ, người bán thịt ăn cắp thịt để đổi lấy rau mà người bán rau ăn cắp được..v.v…

Trong chủ nghĩa xã hội, móc ngoặc có thể xảy ra được theo những cách khác. Ví dụ, ở Đông Đức, người ta thường theo dõi những người hàng xóm, thậm chí theo dõi cả vợ/chồng mình.

Tổng số cảnh sát mật và các cộng tác viên không chính thức chiếm khoảng 2% dân số.

Nếu tính cả những chỉ điểm không thường xuyên, thì cứ sáu người Đông Đức có một người, lúc này hay lúc khác, đã từng theo dõi những người đồng bào của mình.

Nói cách khác, chủ nghĩa xã hội không chỉ được chống đỡ bằng bạo lực, nó còn làm người ta thoái hóa về mặt đạo đức. Nói dối, ăn cắp và chỉ điểm là hiện tượng phổ biến và niềm tin giữa người với người đã không còn. Không những không khuyến khích tình huynh đệ giữa người với người, chủ nghĩa xã hội làm cho mọi người đều trở thành đáng ngờ và đầy sân hận.

Tôi đã khẳng định từ lâu rằng, thiệt hại lớn nhất mà chủ nghĩa xã hội gây ra không phải là kinh tế. Mà là tinh thần. Nhiều nước vứt bỏ chủ nghĩa xã hội đã xây dựng lại nền kinh tế của mình và trở nên thịnh vượng. Nhưng không thể nói như thế các thiết chế của họ, ví dụ, thượng tôn pháp luật, cách hành cử của công dân và nạn tham nhũng.

Thịnh vượng là kết quả của việc dỡ bỏ những rào cản đối với việc trao đổi giữa những con người tự do. Nhưng làm thế sao để làm có xã hội ít tham nhũng hơn và tuân thủ pháp luật hơn?

Nói cách khác, di sản thực sự của chủ nghĩa xã hội không phải là bình đẳng, mà là vô đạo đức.

Marian L. Tupy là biên tập viên trang HumanProgress.org và là nhà phân tích chính sách cao cấp tại Center for Global Liberty and Prosperity.

Đã đăng trên Dân Luận.

https://fee.org/articles/under-socialism-morality-is-scarcer-than-bread/

Read more »

Năm thứ Marx muốn xóa bỏ (bên cạnh sở hữu tư nhân)

Jonathan Miltimore

Phạm Nguyên Trường dịch

Tất cả chúng ta đều biết Marx muốn xóa bỏ tư hữu, nhưng ông còn rất thẳng thắn khi nói về việc muốn xóa bỏ năm thứ sau đây nữa.

Một trong những đặc điểm nổi bật của Tuyên ngôn Cộng sản là tính trung thực của nó.

Karl Marx có thể không phải là một cực kì tốt, nhưng ông là người ngay thẳng khi nói về mục đích của chủ nghĩa cộng sản. Có thể khẳng định rằng thái độ quyết liệt như thế đã ăn sâu vào tâm lý của những người cộng sản.

Marx nói rõ trong bản tuyên bố của mình:“Những người cộng sản coi là điều đáng khinh bỉ nếu giấu giếm những quan điểm và ý định của mình. Họ công khai tuyên bố rằng mục đích của họ chỉ có thể đạt được bằng cách dùng bạo lực lật đổ toàn bộ trật tự xã hội hiện hành. Mặc cho các giai cấp thống trị run sợ trước một cuộc Cách mạng cộng sản chủ nghĩa!” (tất cả các trích dẫn ở đây đều lấy từ Tuyên ngôn của Đảng cộng sản: https://www.marxists.org/vietnamese/marx-engels/1840s/tuyen/phan_02.htm)

Tương tự như cuốn Cuộc đấu tranh của tôi (Mein Kampf) của Hitler, độc giả thấy một tầm nhìn tinh khiết, không bị pha loãng của ý thức hệ của tác giả (dù nó rất đen tối).

Tuyên ngôn của Marx nổi tiếng vì nó đã tóm tắt lý thuyết về chủ nghĩa cộng sản của ông bằng một câu duy nhất: “Bãi bỏ tư hữu”. Nhưng đây hầu như không phải điều duy nhất mà nhà triết học này tin rằng sẽ phải bãi bỏ trong cuộc diễu hành của giai cấp vô sản từ xã hội tư bản sang xã hội không tưởng. Trong bản tuyên ngôn của mình, Marx nhấn mạnh năm tư tưởng và thiết chế cần phải xóa bỏ.

1. Gia đình

Marx thừa nhận rằng phá hủy gia đình là chủ đề gai góc, ngay cả đối với những người cách mạng. “Xoá bỏ gia đình! Ngay cả những người cấp tiến cực đoan nhất cũng phẫn nộ về cái ý định xấu xa ấy của những người cộng sản”, ông viết.

Nhưng ông nói rằng những người chống đối tư tưởng này không hiểu được sự kiện quan trọng nhất liên quan tới gia đình.

“Gia đình tư sản hiện nay dựa trên cơ sở nào? Dựa trên tư bản, trên lợi nhuận cá nhân. Gia đình dưới hình thái hoàn toàn phát triển của nó, chỉ tồn tại đối với giai cấp tư sản thôi”, ông viết tiếp.

Tốt nhất là xóa bỏ gia đình tư sản sẽ diễn ra một cách tương đối dễ khi tài sản tư nhân bị xóa bỏ. “Gia đình tư sản dĩ nhiên là sẽ tiêu tan cùng với cái vật bổ sung đó của nó, và cả hai cái đó đều mất đi cùng với sự tan biến của tư bản”.

2. Tính cá nhân

Marx tin rằng tính cá nhân là phản đề của chủ nghĩa bình quân mà ông ta mường tượng. Vì vậy, “cá nhân chắc chắn cần phải thủ tiêu”.
Tính cá nhân là một cấu trúc xã hội của xã hội tư bản và gắn bó chặt chẽ với tư bản.

“Trong xã hội tư sản, tư bản có tính độc lập và cá tính, còn cá nhân người lao động lại mất tính độc lập và cá tính,” ông viết. “Và chính việc xoá bỏ những quan hệ như thế, là việc mà giai cấp tư sản cho là xoá bỏ cá tính và tự do! mà cũng có lý đấy. Vì quả thật, vấn đề là phải xoá bỏ cá tính tư sản, tính độc lập tư sản và tự do tư sản.”

3. Những chân lý vĩnh cửu

Marx dường tin rằng ngoài đấu tranh giai cấp thì không còn sự thật nào hết.
“Những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng chỉ là những tư tưởng của giai cấp thống trị”, ông khẳng định. “Khi thế giới cổ đại đang suy tàn thì những tôn giáo cũ bị đạo Cơ Đốc đánh bại. Vào thế kỷ XVIII, khi tư tưởng của đạo Cơ Đốc nhường chỗ cho những tư tưởng tiến bộ thì xã hội phong kiến đang giao chiến trận cuối cùng với giai cấp tư sản, lúc bấy giờ là giai cấp cách mạng”.

Ông nhận thức được rằng độc giả sẽ coi tư tưởng này cấp tiến đến mức nào, đặc biệt là khi Chủ nghĩa Cộng sản không tìm cách thay đổi chân lý, mà tìm cách vứt nó đi. Nhưng ông khẳng định rằng những người này không thấy được bức tranh rộng lớn hơn.

Có người sẽ nói:"Cố nhiên là những quan niệm tôn giáo, đạo đức, triết học, chính trị, pháp quyền,... đã biến đổi trong tiến trình phát triển lịch sử. Nhưng tôn giáo, đạo đức, triết học, chính trị, pháp quyền, vẫn luôn luôn được bảo tồn qua những biến đổi không ngừng ấy.

Vả lại, còn có những chân lý vĩnh cửu như tự do, công lý,... là những cái chung cho tất cả mọi chế độ xã hội. Thế mà chủ nghĩa cộng sản lại xoá bỏ những chân lý vĩnh cửu, xoá bỏ tôn giáo và đạo đức chứ không đổi mới hình thức của tôn giáo và đạo đức; làm như thế là nó mâu thuẫn với toàn bộ tiến trình phát triển lịch sử trước kia”.

Lời buộc tội ấy rút cục lại là gì? Lịch sử của toàn bộ các xã hội, từ trước đến nay, đều diễn ra trong những đối kháng giai cấp, những đối kháng mang hình thức khác nhau tuỳ từng thời đại”.

4. Quốc gia, dân tộc

Những người cộng sản, Marx nói, bị chỉ trích vì muốn xoá bỏ các quốc gia. Những người này không hiểu bản chất của giai cấp vô sản.
“Công nhân không có tổ quốc. Người ta không thể cướp của họ cái mà họ không có. Vì giai cấp vô sản mỗi nước trước hết phải giành lấy chính quyền, phải tự vươn lên thành giai cấp lãnh đạo của dân tộc, phải tự mình giành dân tộc, tuy hoàn toàn không phải theo cái nghĩa như giai cấp tư sản hiểu”.

Hơn nữa, chủ yếu là vì chủ nghĩa tư bản, mà ông đã nhận thấy lòng hận thù giữa những người có nguồn gốc khác nhau đang giảm dần. Khi giai cấp vô sản nắm quyền, sẽ không còn cần quốc gia dân tộc, ông viết.

“Với sự phát triển của giai cấp tư sản, tự do buôn bán, thị trường thế giới sự đồng đều của sản xuất công nghiệp và những điều kiện sinh hoạt thích ứng với nền sản xuất ấy thì những sự cách biệt dân tộc và những sự đối lập giữa nhân dân các nước cũng ngày càng mất đi”.

5. Quá khứ


Marx coi truyền thống là công cụ của giai cấp tư sản. Bám vào quá khứ là làm sao lãng công cuộc tìm kiếm sự giải phóng và quyền uy tối thượng của giai cấp vô sản.

“Trong xã hội tư sản”, Marx viết, “quá khứ chi phối hiện tại; còn trong xã hội cộng sản thì chính hiện tại chi phối quá khứ”.

Jonathan Miltimore là biên tập viên cao cấp của web Intellectual Takeout.

Đã đăng trên Dân Luận

https://fee.org/articles/5-things-marx-wanted-to-abolish-besides-private-property/

Read more »

Nước Nga của Putin không thể kỉ niệm quá khứ cách mạng

Catherine Merridale

Phạm Nguyên Trường

Cách mạng Nga là cuộc chiến đấu chống lại sự quá lạm của những người giàu có. Không có gì ngạc nhiên khi Vladimir Putin muốn bỏ qua lễ kỉ niệm 100 năm cuộc cách mạng này.

V. Lenin - Biểu tượng của CMT10 Nga

Tháng 11 luôn mang đến cho người Nga ngày lễ mà họ mong đợi. Ngày nghỉ là vì có sự kiện lịch sử lớn, nhưng hầu hết sử dụng để vui thú với gia đình. Ngày 7 tháng 11 năm 2017, là ngày kỉ niệm 100 cuộc cách mạng Bolshevik do Vladimir Lenin lãnh đạo, trước đây người ta thường kỉ niệm bằng cách hát hò, diễu hành và bắn pháo hoa.

Nhưng ngày lễ chính thức năm nay không phải là để tưởng niệm cuộc cách mạng, mà là tưởng niệm cuộc nổi dậy năm 1612, chống lại người Ba Lan. Ngày Thống nhất Quốc gia là một phát minh của chế độ Sa Hoàng mà chính quyền của Vladimir Putin khởi động lại vào năm 2005. Đấy là ngày 4 tháng 11 – được chọn thật là hợp thời. Sau ba ngày ngồi trên ghế sofa, còn ai nhận thấy không có lá cờ đỏ nào?

Sự im lặng tương tự như một giấc mơ mà người mơ bị ngộp thở. Kỉ niệm 100 năm là ngày lễ đặc biệt: ai cũng có thể đếm đến 100. Nhưng cho đến nay, Lenin và các đồng chí của ông chỉ được coi là một con tem kỷ niệm mà thôi. Ông ta vẫn còn nằm ở đó – mặc bộ đồ mới - trong Lăng trên Quảng trường Đỏ, nhưng không ai muốn nói ông ta thực sự đã làm những chuyện gì. Chính phủ Nga hiện nay sử dụng khá nhiều sự kiện lịch sử - trước hết không đứa trẻ nào có thể quên được cuộc Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại, chống chủ nghĩa phát xít - nhưng không thể đưa Lenin vào.

Khá kỳ quặc là, các quan chức ở Moskva phải nghĩ rằng cách mạng Nga là cuộc nổi dậy của những người dân bình thường nhằm chống lại chế độ chuyên chế, là cuộc chiến đấu chống lại bất công và quá lạm của những người giàu có. Khi chủ nghĩa khủng bố đang là mối đe dọa thực sự, sẽ là dại dột nếu Điện Kremlin công khai ủng hộ cuộc nổi dậy đầy bạo lức đó. Nhưng Điện Kremlin cũng không thể phỉ báng con người vẫn đang nằm trong Lăng, còn tượng của ông ta là địa điểm nổi bật trong hàng trăm thành phố của đất nước này. Điện Kremlin còn có thể làm gì với chính quyền Xô Viết? Nếu Kremlin lên án cuộc cách mạng Nga, thì họ sẽ làm gì với Stalin và niềm vui chiến thắng của nhân dân?

Tổng thống Nga Putin

Cho đến nay, dường như câu trả lời là cứ để nguyên như thế. Nói cho cùng, mọi người đã quen với Lenin. Nếu ông ta cứ ở nguyên đó, nếu giới trẻ ít suy nghĩ đi, thì ngay cả ngày kỷ niệm khó chịu này rồi cũng sẽ qua. Có tin đồn rằng, năm nay cánh Tả mới của Nga có thể sẽ tổ chức các cuộc tuần hành trên đường phố để kỷ niệm ngày lễ này, nhưng hầu hết người Nga dưới 50 tuổi đều coi câu chuyện về Liên Xô như một di tích không hợp thời, một tàn dư của quá khứ, dễ làm người ta bối rối. Chính quyền muốn mọi sự cứ giữ nguyên như cũ, để cho những thế hệ kiên cường già nua – những người đang bán những quả táo cạnh các ga tầu điện ngầm – được ấm lòng. Chính từ “Liên Xô” cũng đã trở thành đồ cổ từ lâu. Nó phải thuộc về quá khứ, nó không có chỗ trong hiện tại, cũng như những người bất đồng chính kiến vậy.

Cách mạng Nga là thời khắc khi mặt nạ của nền văn hoá nhân văn bị xé tan thành từng mảnh. Đấy là thời khắc của niềm hy vọng đầy phấn khích, của cuộc thí nghiệm không tưởng kinh hoàng. Nó là cuộc thử nghiệm về độ bền vững của của những ảo tưởng về sự tiến bộ được hình thành trong thế kỷ XIX. Đấy là kết quả hoạt động của hàng chục ngàn con người đầy nhiệt huyết.

Nhưng, giờ đây, cháu chắt của họ cảm thấy chán. Tình hình như thế làm chính phủ của họ an tâm. Không khí chán ngắt bao trùm lên tất cả những cuộc họp chính thức nhằm thảo luận những vấn đề này. Hầu hết mọi người chọn cách diễn đạt an toàn nhất, mờ nhạt nhất. Ví dụ, một hội nghị bàn tròn được tổ chức ở Smolny - tòa nhà, nơi Lenin lãnh đạo cuộc cách mạng – thảo luận suốt cả ngày. Hội nghị được dự định vào cuối tháng 11 năm 2017, nhưng chủ đề sẽ không phải là cách mạng mà là một trăm năm ngày Phần Lan giành được độc lập.

Tôi tìm cách hỏi những người làm trong các viện bảo tàng. Nhà nước Nga giữ gìn tất cả các di vật của năm xảy ra cách mạng, trong đó có một chiếc gối của Lenin và bàn cờ của một người thân của ông. Bạn có thể chạm ngón tay vào bồn tắm của Stalin (nguyên văn viết như thế -ND), tức là cái bồn tắm mà chắc chắn là Lenin đã sử dụng trước khi chạy trốn mật vụ của chính quyền Kerensky. Nhưng không có sự chuẩn bị đặc biệt nào, không có sự kiện lớn, không có máy quay phim và máy ảnh. Bảo tàng tờ Pravda (Sự Thật), tờ báo của đảng Bolshevik, rõ ràng là không có tiền. Thời còn Liên Xô, có hàng ngàn học sinh tới thăm mỗi ngày – nó nằm trong chương trình học của họ - nhưng bây giờ phải dựa vào tiền bán vé cho du khách.

Muốn lôi kéo học sinh quay trở lại, các nhân viên ở đây buộc phải thích nghi. “Chúng tôi gọi đây là bảo tàng của lòng khoan dung”, hướng dẫn viên giải thích. “Coi này? Mọi thứ trong căn phòng này đều đến từ nước nào đó ở Châu Âu. Máy đánh chữ của Đức, còn cái bàn là của Pháp”.

Nhưng lảng tránh không phải lúc nào cũng giải quyết được vấn đề. Một người nào đó phải tổ chức lễ kỉ niệm một trăm năm sự kiện quan trọng này; phải có phản ứng chính thức. Cách đây mười tháng, nhà báo độc lập Mikhail Zygar lập một trang web nhằm theo dõi những sự kiện diễn ra trong năm 1917, từng ngày một. Muộn hơn, nhưng với ngân sách lớn hơn hẳn, kênh truyền hình Russia Today, được nhà nước trợ cấp, đã phản ứng với một trang rất đẹp trên Twitter, với những bức ảnh minh hoạ về một số nhân vật chính của năm 1917. Cả hai dự án đều là những nguồn tài nguyên hữu ích, mặc dù cả hai trang mạng này đếu không đả động đến câu hỏi: Cuộc cách mạng này có ý nghĩa gì? Tương tự như bóng ma của Lenin, câu hỏi đó vẫn lơ lửng trên Quảng Trường Đỏ.

V. Lenin trên Quảng trường Đỏ

Kremlin đang giữ sức cho buổi lễ kĩ niệm khác, sẽ diễn ra vào năm tới. Tháng 7 năm 1918, gia đình Romanov đã bị sát hại. Những bài học u ám của tội ác đó là cái mà ai cũng sẽ hiểu. Thông điệp được gửi đi là, nhân dân cần một nhà nước mạnh, và nhà nước Nga là trường hợp đặc biệt. Khác với các chế độ ở phương Tây, ở đây không chỉ có lòng yêu nước mà còn có chính thống giao. Đó là lý do vì sao hiện nay Nicholas II đã trở thành một vị thánh và vụ những người Bolshevik sát hại ông trở thành vụ tử vì đạo. Thông qua ông, những người Nga có tư duy đúng đắn có thể nhớ hết tất cả những người tử đạo trong cuộc cách mạng mà giờ đây, ơn Chúa, đã trở thành quá khứ.

Các nạn nhân gắn kết quốc gia, tất cả mọi người đều có thể đau khổ. Để tưởng niệm những người chết (hàng triệu, không xác định được chính xác là bao nhiêu), người ta đã cho xây ở Moskva một thánh đường mới: To lớn, choáng ngợp. Giám mục Tikhon Shevkunov, bạn thân của Putin, là nhà tài trợ chính cho công trình này.

Hiện nay, ở Nga, người ta không cổ vũ chính quyền của nhân dân hay công bằng xã hội, mà cổ vũ và dạy trong nhà trường chủ nghĩa dân tộc đã được lý tưởng hóa. Nước Nga là Byzantium mới, chứ không còn tự hào là ngọn cờ đỏ dẫn dắt thế giới như họ đã từng làm trong quá khứ.

Còn một ngày lẽ không thể bỏ qua nữa. Cheka, cảnh sát mật của Lenin, được thành lập ngày 18 tháng 12 năm 1917. Những tổ chức kế tục nó gồm có NKVD của Stalin và KGB, và hiện nay là FSB, tháng tới cơ quan này sẽ tổ chức kỉ niệm ngày thành lập với rất nhiều kỷ niệm chương và rượu champagne. Putin, từng là trung tá và sếp cũ của cơ quan này, ông ta có thể trở thành khách quý của buổi tiệc.

Sự kiện là nhiều người tử vì đạo trong cuộc cách mạng này đã chết trong tay của cảnh sát mật chỉ là chi tiết không ai quan tâm. Lenin chỉ đơn giản là hạ lệnh cho Cheka hành quyết hàng loạt các tu sỹ và những người thuộc cái gọi là giai cấp tư sản. Năm 1918, xác người xếp đầy trên đường phố. Nhưng những sự thật như thế có thể dễ dàng bị người ta lờ đi. Thánh đường mới của Shevkunov dành cho những người tử đạo trong cuộc cách mạng chỉ cách tổng hành dinh của FSB trên Quảng trường Lubyanka một con dao quăng mà thôi.

Nga không kỉ niệm, nhưng Việt Nam kỉ niệm. Có hề chi

Chỉ còn lại Lenin và bóng ma của ông ta. Khi còn sống, ông ta một chính trị gia hoạt động không ngừng nghỉ, một người nguy hiểm và có phản ứng nhanh chóng; còn hiện nay, ông nằm trên Quảng Trường Đỏ như một con cáo nhồi bông: cũ rích và rõ ràng là đã chết. Trung tâm của Moskva được cải tạo thành không gian chính thống và siêu Nga, Lăng của ông ta ngày càng tỏ ra là công trình không đúng chỗ. Nhưng, mặc dù không có ai muốn vinh danh ông này, cái xác ướp kia vẫn là “đối tượng rắc rối”, khó mà vất đi được. Một công dân Liên Xô cũ đã nói với tôi: “Chúng tôi chắc chắn đã học được cái gì đó từ lịch sử của chúng tôi, có phải thế không? Cần phải nhìn xem bạn đang ướp xác ai”.

Catherine Merridale là nhà sử học. Tác phẩm mới nhất của bà nhan đề Lenin on the Train, do NXB Penguin ấn hành

Đã đăng trên Việt Nam Thời Báo

Nguồn: https://www.theguardian.com/commentisfree/2017/nov/03/putin-russia-revolution-ignore-centenary

Read more »

Quốc hội Ukraine cấm tuyên truyền và cấm biểu tượng của cộng sản và quốc xã

Phạm Nguyên Trường dịch

Quốc hội Ukraine (Rada) đã thông qua Luật “Về lên án các chế độ toàn trị cộng sản và quốc xã (Nazi) ở Ukraine và cấm tuyên truyền những biểu tượng của những chế độ này” (№ 2558). 

Phóng viên hãng UNIAN thông báo rằng quyết định này được 254 trong số 307 đại biểu có mặt trong hội ủng hộ.

 

Quốc hội Ukraine cấm tuyên truyền và cấm biểu tượng của cộng sản và quốc xã

Ở Ukraine, chế độ toàn trị Quốc xã (Nazi) đã bị coi là tội phạm và đã tiến hành chính sách khủng bố nhà nước, với đặc diểm là gây ra nhiều vi phạm nhân quyền dưới những hình thức như giết người, tử hình, tra tấn, cưỡng bức lao động từng người cũng như nhiều người cùng một lúc và những hình thức khủng bố khác, đàn áp vì lí do sắc tộc và chủng tộc, vi phạm quyền  tự do lương tâm, tự do phát biểu, tự do báo chí và không có đa nguyên chính trị và dựa trên những sự kiện được Tòa án quốc tế Nuremberg trong các năm 1945-1946 xác nhận, bị bộ Luật này lên án là không phù hợp với các quyền và quyền tự do căn bản của con người và của công dân.

Tuyên truyền cho các chệ độ chế độ độc tài toàn trị cộng sản và/hoặc quốc xã (Nazi) và biểu tượng của những chế độ này là phỉ báng kí ức về hàng triệu nạn nhân của chế độ toàn trị cộng sản, toàn trị quốc xã (Nazi) và bị cấm. Tuyên truyền cho các chế độ đó cũng bị cấm.

Dùng các biểu tượng của chế độ độc tài toàn trị cộng sản và/hoặc quốc xã (Nazi) trong tên gọi của tổ chức là căn cứ để từ chối đăng ký và/hoặc chấm dứt hoạt động với tư cách pháp nhân, đảng phái chính trị, các hiệp hội khác của công dân; từ chối đăng ký và/hoặc ngưng phát hành những phương tiện in ấn thông tin đại chúng.

Khi các pháp nhân, các đảng phái chính trị và các hiệp hội khác của công dân, các phương tiện in ấn thông tin đại chúng không thực hiện những yêu cầu này của pháp luật thì hoạt động/phát hành của họ sẽ phải chấm dứt theo trình tự pháp luật của tòa án theo đơn kiện của chính quyền hành pháp trung ương - cơ quan thực hiện các chính sách của nhà nước về đăng ký pháp nhân, đăng ký (hợp pháp hóa) các hiệp hội của công dân, công đoàn và các nhóm xã hội khác hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác.

Quyết định về sự không phù hợp của các hoạt động, tên và/hoặc biểu tượng của pháp nhân, đảng phái chính trị, hiệp hội công cộng khác với các yêu cầu của bộ luật này là do chính quyền hành pháp trung ương - cơ quan thực hiện các chính sách của nhà nước về đăng ký pháp nhân, đăng ký (hợp pháp hóa) các hiệp hội của công dân, công đoàn và các nhóm xã hội khác hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác – đưa ra theo trình tự hoạt động của chính phủ.

Cấm Sản xuất, phân phối, sử dụng ở nơi công cộng biểu tượng của chế độ toàn trị cộng sản, trong đó có vật lưu niệm, biểu tượng của chế độ toàn trị quốc xã (Nazi), cấm sử dụng công khai quốc ca Liên Xô, quốc ca Cộng hòa xã hội chủ nghĩa liên bang Ukraine, quốc ca các nước cộng hòa liên bang khác của Liên Xô, hoặc từng đoạn những bài quốc ca đó trên lãnh thổ Ukraine.

Nguồn: УНИАН

Dịch theo bản tiếng Nga tại địa chỉ: http://inosmi.ru/sngbaltia/20150409/227410403.html

Đã đăng trên: http://www.ijavn.org/2015/04/vntb-quoc-hoi-ukraine-cam-tuyen-truyen.html

Read more »

Xavier Colás (Báo El Mundo, Tây Ban Nha)– Hiện tượng Stalin

Phạm Nguyên Trường dịch

Đối với Ukraine đây là tháng của chủ nghĩa cấp tiến cực đoan, của những luận điệu bài Nga và cấm chiếu những bộ phim Nga.

Quá trình cực đoan hóa đời sống công cộng ở Ukraine đã vượt quá giới hạn của sự đúng đắn về chính trị: Quốc hội cấm sử dụng các biểu tượng của Liên Xô và Đức Quốc xã.

Quốc hội Ukraine ngày càng giống như một cái hộp đựng những con dế hung hăng. Có người nói với tôi nói rằng ở Ukraine đang có mùi Maidan (ý nói những cuộc biểu tình chống chính phủ ở quảng trường Maidan – Kiev), nhưng bây giờ lực lượng đã phân tán, còn sự bất bình xã hội thì chia làm nhiều phe phái và hai mặt.

Điều an ủi duy nhất cho những người dân bị lừa bịp là những trò mị dân xuất phát từ Moskva. Chính phủ Nga bắt chước Mỹ - ngày nào cũng lừa dân chúng bằng những câu chuyện về dân chủ suốt tám tiếng đồng hồ.

Hầu như tại cuộc họp báo nào ngoại trưởng Nga, Sergei Lavrov, cũng đều lặp đi lặp lại những lời thề nguyền chống phát xít của thế kỷ XXI:

“Chúng ta thống nhất ở chỗ cần phải gìn giữ kí ức lịch sử, không chấp nhận giả mạo, không được bóp méo lịch sử. Đáng tiếc là, việc phòng ngừa con vi rút Quốc xã ở một số nước ở châu Âu đã bị suy yếu. Tôi hy vọng rằng tất cả chúng ta sẽ có thể sử dụng những ngày lễ kỷ niệm, đánh dấu 70 năm chiến thắng, nhằm chống lại một cách hệ thống những nỗ lực nhằm tôn vinh chủ nghĩa phát xít”, - ông Lavrov nói.

Sau những lời gọi như vậy, Quốc hội Ukraine vội vã thông qua đạo luật cấm sử dụng không chỉ những biểu tượng của Quốc xã mà còn cấm sử dụng biểu tượng của cộng sản: búa và liềm. Đáp lại, giới tinh hoa Nga liền tấn công các nhà hoạt động Ukraine, những người đã lật đổ những bức tượng đài Lenin, bằng những lời chỉ trích rất gay gắt.

Sự kiện là chính những người mà mới đây còn lớn tiếng về việc bảo vệ các giá trị dân chủ ở Ukraine, bây giờ vội vàng phá hủy những biểu tượng của Liên Xô đã không còn làm ai ngạc nhiên nữa. Lí luận của họ là Liên Xô, sau Thế chiến II, đã xâm lược các nước Đông Âu, và bằng cách đó, cắt đứt con đường phát triển dân chủ của họ.

Tôi chợt nhớ đến cuốn sách đầy tai tiếng của tiểu thuyết gia người Anh, Martin Amis, với nhan đề Koba khủng khiếp: Tiếng cười và hai mươi triệu nhân mạng (Koba the Dread: Laughter and the Twenty Million) kể chuyện những trí thức phương Tây đã nhắm mắt trước những tội ác của chủ nghĩa Stalin.

Chúng ta rùng mình khi nghe thấy những từ như Dachau, Buchenwald, Auschwitz (những trại tập trung của quốc xã – ND). Nhưng, những cái tên như Solovki, Vorkuta, Kolyma (những nhà tù khổ sai của Liên Xô – ND) lại chẳng làm chúng ta nhớ đến chuyện gì. Có lẽ là do hầu hết các trí thức Âu - Mỹ không muốn nói về những vụ đàn áp của Stalin. Dù sao thì liên minh chống Hitler đã giành chiến thắng.

Mỗi lần tiếp xúc với lịch sử của chủ nghĩa Stalin, bạn đều cảm thấy mùi hôi thối khó có thể thoát ra được.

Khi thông qua Luật “Lên án các chế độ toàn trị cộng sản và quốc xã (Nazi) ở Ukraine”, Kiev tưởng rằng đã thoát khỏi những mùi hôi thối của chủ nghĩa Stalin. Dự luật này có mục đích là lên án chế độ độc tài toàn trị, cấm sử dụng và tuyên truyền những biểu tượng của những chế độ đó ở những nơi công cộng.

Không được quên rằng ở Ukraine có nhiều người ủng hộ tư tưởng cộng sản. Những cuộc bầu cử trong thời gian gần đây cho thấy mặc dù bộ máy tuyên truyền của Nga có nói gì thì các tổ dân tộc cực hữu vẫn không được nhiều người dân ủng hộ, do đó, luật cấm sử dụng các biểu tượng của Liên Xô sẽ không mang lại bất cứ điều gì tốt đẹp cho Ukraine.

Tình hình ở Ukraine làm cho chúng ta nhớ lại hoàn cảnh tiến thoái lưỡng nan của trào lưu dân chủ - quyết định của đa số có phải là dân chủ hay không?

Dự luật được 254 phiếu “ủng hộ”, không có phiếu “chống”, quyết định rằng các đảng chính trị vi phạm luật có thể bị cấm, còn các phương tiện truyền thông thì bị rút giấy phép.

Điều này làm tôi mường tượng lại “Đêm của những quầy hàng bị đập vỡ” do lực lượng quốc thực hiện ở Đức và Áo vào năm 1938.

Dân chủ có phải là giá trị được mọi người công nhận hay là đấy chỉ là một thứ không cần thiết mà bất cứ lúc nào người ta cũng có thể bình thản tiêu diệt?

Nhiều người trên thế giới lên án Ukraine vì quyết định đánh đồng chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa cộng sản. Và họ có lý, cấm biểu tượng là một ý tưởng tồi. Ví dụ, ở Tây Ban Nha lá cờ màu đỏ và những ý tưởng của chủ nghĩa cộng sản châu Âu thời Santiago Carrillo tượng trưng cho cuộc đấu tranh của công nhân đòi quyền lợi của họ.

Tôi không nghĩ rằng cần phải cấm một cái gì đó, ngay cả khi nó có liên quan đến những biểu tượng đầy tội ác của chủ nghĩa quốc xã. Tôi nghĩ rằng, chúng ta phải có thái độ cứng rắn và và không khoan nhượng đối với những người nhún vai và làm ra vẻ là không có quan hệ với những trang lịch sử kinh hoàng của chúng ta.

Nếu người lãnh đạo đảng chính trị dân tộc cực hữu Pháp, bà Marine Le Pen, đã cãi nhau với cha mình vì trong thời gian gần đây ông đã nhắc đi lại nhiều lần ý kiến của ông cho rằng các phòng hơi ngạt của quốc xã chỉ là “chi tiết lịch sử” nhỏ bé, thì chúng ta có thể vẫn thờ ơ với những người cố gắng thuyết phục chúng ta về chế độ dân chủ ở Liên Xô, sự phát triển liên tục của Bắc Triều Tiên hay việc tuân thủ quyền con người ở Cuba hay không?

Cấm các biểu tượng – có khác gì “những cuộc săn lùng phù thủy” (chiến dịch truy lùng những người dị giáo do Công giáo tiến hành trong thời Trung cổ - ND).

Đảng cánh tả Podemos (Chúng tôi có thể) của Tây Ban Nha, do những người hoạt động và tri thức cánh tả thành lập năm 2014 được lòng dân, trước hết là vì những người theo tư tưởng cộng sản ủng hộ nó.

Cuốn sách giáo khoa lịch sử có thể được sử dụng theo những cách khác nhau - có thể dùng nó kê chân bàn để cái bàn khỏi lắc lư, nhưng bạn có thể đọc nó để không bị những cán bộ tuyên truyền tìm cách thuyết phục chúng ta rằng trái đất không tròn và chủ nghĩa cộng sản là người bảo vệ quyền tự do của con người.

Các nhà sử học biết rõ những trang sử đẫm máu của “địa đàng trần gian màu đỏ”. Nhưng ngay cả họ cũng không muốn (hay sợ) so sánh chủ nghĩa Stalin với Holocaust (tàn sát người Do Thái – ND). Khi đi vào quán rượu ở bất cứ nơi nào trên thế giới, bạn đều có thể hét to – “vodka”, và người ta sẽ mang rượu ra cho bạn. Nhưng nếu bạn hỏi chủ nghĩa Stalin là gì thì không ai giải thích được ý nghĩa của từ này. Người ta không quan tâm và họ không muốn biết.

Năm 1931, ở phương Tây đã có một làn sóng phản đối chống lại chế độ lao động nô lệ trong các trại cải tạo lao động ở Liên Xô. Đồng thời, lúc đó cũng xuất hiện thông tin đáng tin cậy về việc tập thể hóa bắt buộc và nạn đói khủng khiếp trong những năm 1932-1933 ở Liên Xô.

“Những phiên tòa ở Moskva” xét xử những cán bộ cao cấp của Đảng đã được tổ chức và diễn ra dưới sự chứng kiến của các nhà báo ngoại quốc. Nạn nhân của chủ nghĩa Stalin lớn gấp nhiều lần số người thiệt mạng trong vụ thảm sát Holocaust.

Sau khi cuốn Koba khủng khiếp: Tiếng cười và hai mươi triệu nhân mạng được xuất bản vào năm 2002, một nhà báo nổi tiếng người Tây Ban Nha, Fernando Palmero, đã viết rằng sự xuất hiện của cuốn sách gây ra một loạt vụ tranh cãi mang tính ý thức hệ về bản chất của chủ nghĩa cộng sản và về những việc mà người ta đã làm, những điều mà người ta đã nói, đã nghĩ về nó. Cần nhận xét rằng cuốn sách này không công bố bất kỳ tài liệu nào hay bằng chứng nào mà trước đó người ta chưa từng biết.

Xung quanh cuốn sách đã diễn ra cuộc tranh luận đầy sóng gió, bởi vì lúc đó người ta cảm thấy thích thú khi thảo luận về chủ đề này.

Dưới ánh sáng của những chuyện vừa diễn ra trong thời gian gần đây, có một sự kiện khá kỳ lạ là trong thời gian diễn ra “Euromaidan”, toàn bộ trung tâm của thành phố Kiev đều có hình chữ thập ngoặc, nhưng các cơ quan chức Ukraine đã bình thản chấp nhận chuyện này. Còn hiện nay, trong khuôn khổ “hoạt động chống khủng bố” ở miền đông Ukraine, các đại biểu Quốc hội nước này đã lao vào cấm đoán những biểu tượng của Liên Xô và Quốc xã. Chẳng khác gì cấm những căn bệnh nguy hiểm – ví dụ như ung thư.

Họ quên mất rằng cần chiến đấu không phải với hậu quả mà là cần chiến đấu với nguyên nhân của tình trạng đó.

Nguồn: Stalin no era Sergio Ramos

Dịch theo bản tiếng Nga tại địa chỉ http://inosmi.ru/ukraine/20150412/227460068.html

Read more »

José Milhazes (Báo Observador, Bồ Đào Nha) – Cộng sản khác quốc xã ở chỗ nào?

Phạm Nguyên Trường dịch

Sự khác biệt quan trọng nhất giữa chủ nghĩa quốc xã và chủ nghĩa cộng sản nằm ở chỗ nào? Theo tôi, chỉ khác nhau ở chỗ, quốc xã giết người vì dấu hiệu sắc tộc, còn cộng sản giết người vì thành phần xuất thân. Không biết cái nào xấu hơn.

Quốc hội Ukraine đã thông qua một quyết định đánh đồng chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa quốc xã, thông qua luật cấm sử dụng những biểu tượng của hai chế độ độc tài chính của thế kỷ XX trên lãnh thổ của đất nước này. Ngoài ra, Quốc hội Ukraine cũng tuyên bố ý định phục hồi tất cả các tổ chức đấu tranh chống lại sự “chiếm đóng của Liên Xô” trong giai đoạn từ năm 1917 đến năm 1991, và cho phép tiếp cận với tất cả các tài liệu lưu trữ của KGB (an ninh chính trị của Liên Xô).

Quyết định tương tự cũng đã được một số nước thuộc khối Liên Xô cũ thông qua: Ba Lan, Estonia, Latvia, Lithuania..v.v.. Tất cả các nước này có thừa lý do để lên án cả hai chế độ do Hitler và Stalin lập ra, nạn nhân của chúng là hàng triệu con em họ.

Tại những nước cộng hòa Baltic và những vùng phía tây Ukraine và Belarus, tức là những khu vực đã trở thành một phần của Liên Xô theo hiệp ước do Hitler và Stalin ký vào năm 1939, chỉ trong vòng 2 năm, nhà cầm quyền cộng sản mới được thành lập đã kịp thực hiện nhiều tội ác đến mức năm 1941, khi quân Đức tiến vào, họ được chào đón như lực lượng giải phóng. Nhưng, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều người đã hiểu được bản chất thực sự của chế độ quốc xã và bắt đầu đấu tranh chống lại nó.

Khi quân đội Liên Xô chuyển sang phản công và tiến vào các nước bị quốc xã chiếm đóng, ban đầu họ cũng được chào đón như những người giải phóng. Tuy nhiên, cùng với việc áp dụng chế độ độc tài của Stalin, người ta bắt đầu coi Hồng quân là quân đội chiếm đóng, những trung tâm kháng chiến bắt đầu bùng lên. Năm 1949, hàng chục nghìn người Estonia, Latvia và Lithuania, trong đó có cả trẻ em, đã bị trục xuất tới Siberia và Kazakhstan. Sau chuyện này, các Xô Viết còn chờ gì nữa? 

Ở nước Nga hiện nay - dựa trên phán quyết của tòa án Nuremberg - kết án tử hình các nhà lãnh đạo hàng đầu của Đức quốc xã và cấm tuyên truyền tư tưởng phát xít - người ta luôn luôn có phản ứng tiêu cực trước những nỗ lực nhằm đánh đồng chủ nghĩa cộng sản với quốc xã. 

Nhưng điện Kremlin làm như không biết rằng chính phủ Liên Xô đã cung cấp bằng chứng giả cho các thẩm phán để họ biện hộ cho tội ác của họ. Trường hợp nghiêm trọng nhất là vụ thảm sát ở Katyn, nơi hàng ngàn binh sĩ và sĩ quan Ba Lan đã bị giết hại. Stalin buộc tội Hitler, nhưng hiện nay chúng ta biết rằng nó đã được thực hiện theo đơn đặt hàng của nhà độc tài Liên Xô (ý nói Stalin buộc tội Hitler là đã giết hại người Ba Lan – ND). 

Trong lúc đó, các đồng minh phương Tây của Liên Xô muốn nhanh chóng thực hiện ý muốn của Stalin hơn là bảo vệ sự thật. Họ đã trao hàng ngàn người không muốn về nước cho phía Liên Xô, dù họ có phạm tội ác chiến tranh hay là không. Nhiều người trong số họ cuối cùng đã bỏ xác trong các trại tập trung của Liên Xô. 

Viết như thế, tôi không muốn thanh minh cho bên này hay bôi nhọ bên, mà chỉ cố gắng tìm hiểu rõ hơn lịch sử, lịch sử được xây dựng trên các sự kiện mà bây giờ mới được tiết lộ. Vì vậy, xin đề xuất một câu hỏi: tại sao các nhà lãnh đạo Nga hiện nay tiếp tục giữ tài liệu lưu trữ của họ, trong đó có các tài liệu lưu trữ của KGB, trong tình trạng tuyệt mật? Có câu ngạn ngữ: “Cây ngay không sợ chết đứng”. Tại sao Điện Kremlin không lên án ngay lập tức tất cả những tác giả của những chương đen tối nhất trong lịch sử nước Nga, không lên án hệ tư tưởng và cách hành xử đã giết chết hàng triệu người Nga và người của các dân tộc khác của Liên Xô?

Có phải là vì, trong xã hội Nga người ta đang tìm cách nuôi dưỡng ý tưởng cho rằng lãnh đạo một đất nước rộng lớn và đa dạng như Nga, chỉ có thể là hệ thống quản lý tập trung, và chí ít là độc tài? Một người lãnh đạo “cứng rắn”, “người bảo vệ chủ quyền quốc gia, không để kẻ thù xâm phạm?”. Định nghĩa Stalin là một nhà “quản lý hiệu quả” xuất phát từ quan niệm như thế ... 

Câu hỏi về những người đã cầm súng chiến đấu chống lại sự chiếm đóng của Liên Xô đang ngày càng trở nên phức tạp. Không nghi ngờ gì rằng nhiều người tự nguyện đứng vào hàng ngũ quốc xã và theo lệnh chúng, đã phạm những tội ác nghiêm trọng, ví dụ, tàn sát người Do Thái, nhưng cũng có rất nhiều người đã chiến đấu chống lại cả quốc xã lẫn cộng sản.

Dĩ nhiên là hiện nay không ai chấp nhận cho các cựu chiến binh SS hoặc thanh niên với những biểu tượng của Đức quốc xã hay phát xít, thậm chí đã được cách điệu, tham gia vào các cuộc duyệt binh ở châu Âu. Chúng ta không thể nhắm mắt làm ngơ cho dù điều đó diễn ra ở Ukraine, Latvia hay Nga. Vâng, kể cả ở Nga, bởi vì, trong khi điện Kremlin tự gọi mình là người chiến sĩ có vai trò quan trọng nhất trong cuộc chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít thì lại nhắm mắt làm ngơ trước việc những tên phát xít mới tổ chức hội nghị quốc tế ở thành phố-tử đạo St. Petersburg/Leningrad hoặc tài trợ cho các chiến dịch bầu của các lực lượng cực hữu ở châu Âu. 

Các chính trị gia cần quan tâm nhiều đến phúc lợi của các công dân nước mình hơn là quan tâm tới lịch sử và xem xét lại lịch sử - dành những vấn đề này cho các nhà sử học thì tốt hơn. Có lẽ, như thế sẽ dễ dàng hơn trong việc tìm câu trả lời cho câu hỏi: cuối cùng thì đâu là khác biệt quan trọng nhất giữa chủ nghĩa quốc xã và chủ nghĩa cộng sản? 

Theo tôi, khác nhau chỉ là quốc xã giết người vì dấu hiệu sắc tộc, còn cộng sản giết người vì thành phần xuất thân. Chẳng cái nào tốt hơn cái nào.

Nguồn: O que defere o comunismo do nazismo?

Dịch theo tiếng Nga tại địa chỉ: http://inosmi.ru/world/20150415/227506355.html

Đã đ8ang trên http://www.ijavn.org/2015/05/vntb-bao-observador-bo-ao-nha-cong-san.html

Read more »

Dan Drápal (Báo Konzervativní listy, Cộng hòa Czech) - Bi kịch của nhân dân Nga

Phạm Nguyên Trường dịch

Nga chưa bao giờ là nhà nước pháp quyền. Bao giờ cũng là chế độ chuyên chế - ngay cả khi ở Nga đã có những thiết chế tương tự như ở Tây Âu.

Sau khi sáp nhập Crimea vào năm ngoái và sau đó là cuộc xung đột ở miền đông Ukraine, uy tín của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gia tăng đáng kể. Điều này, tự nó, không phải là đặc biệt: người ta đã thấy hiện tượng tương tự như thế vào năm 1982, trong giai đoạn diễn ra cuộc chiến ngắn ngủi giữa Anh và Argentina, để tranh giành quần đảo Falkland. Lúc đó, thủ tướng Anh là bà Margaret Thatcher.

Bà này đã kéo đất nước ra khỏi vũng lầy kinh tế nhưng chưa bao giờ được nhiều người yêu thích. Chưa bao giờ bà được quá 50% người dân ủng hộ - trừ giai đoạn diễn ra chiến tranh và những tháng tiếp theo. Sau đó, số người ủng hộ nhảy vọt lên tới 55%. Rõ ràng là nhờ cuộc chiến tranh Falkland mà Margaret Thatcher đã giành được chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1983, nhờ đó mà bà có thể thực hiện những cuộc cải cách tiếp theo, tạo ta động lực tích cực cho nền kinh tế Anh.

Cho nên uy tín của tổng thống hay thủ tướng gia tăng đáng kể khi có căng thẳng về quân sự là chuyện không có gì đáng ngạc nhiên. Số người ủng hộ tổng thống Putin hiện đang dao động xung quanh con số 85%. “Người dân đoàn kết xung quanh nhà lãnh đạo của họ”. Về mặt tâm lý, đây là điều dễ hiểu.

Những giữa sự gia tăng uy tín của Margaret Thatcher  và uy tín của Vladimir Putin có khác biệt to lớn. Ở quần đảo Falkland, Vương quốc Anh đánh trả vụ gây hấn của Argentina. Còn ở Crimea, Nga là kẻ xâm lược. Và sau đó, tổng thống Putin đã cho phép mình nói nhiều điều dối trá và bịa đặt mà ông không thèm che giấu. Nếu Margaret Thatcher cho phép mình nói chỉ một phần điều mà tổng thống Putin cho phép mình làm thì người ta đã cho bà về vườn ngay lập tức. Mà đấy không phải là vì áp lực quốc tế (dĩ nhiên là sẽ rất lớn), nhưng là vì nhân dân của bà không chấp nhận chuyện đó.

Vì sao uy tín của Putin gia tăng, mặc dù ông ta công nhận là mình nói dối?

Ai đó có thể cố gắng tìm câu trả lời trong các sự kiện đã diễn ra. Bộ máy tuyên truyền của Điện Kremlin rất lão luyện và đã làm việc hết công suất. Nga có thể đang ở trên đỉnh cao của cuộc chiến tranh tuyên truyền và truyền thông. Tất cả, dĩ nhiên là như thế, nhưng lý do thực sự cho những chuyện đang diễn ra ở Nga, lại nằm trong lịch sử của nước này.

Nền dân chủ lâu đời trong lịch sử Nga

Không thể nói rằng Nga chưa bao giờ có truyền thống dân chủ. Cho mãi đến năm 1478 đã có một nhà nước độc lập Novgorod, mà đôi khi được gọi là nước cộng hòa lãnh chúa hay cộng hòa phong kiến. Những cuộc hội nghị (сход), gọi là вече, của các công dân tự do có ảnh hưởng rất mạnh mẽ (вече liên quan với từ věc trong tiếng Czech, tương tự như trong các nhà nước Đức nơi mà hội họp (сход - quốc hội nếu bạn muốn gọi như thế) được gọi là thing (Nghị viện của Iceland vẫn còn được gọi althing, thượng và nghị viện của Na Uy gọi là lagting và odelsting)).

Trong năm được quy định, cuối cùng Novgorod đã hoàn toàn khuất phục vương quốc Moscow, và cùng với thời gian, vương quốc này phát triển thành nước Nga Sa hoàng. Như vậy là, chế độ dân chủ chưa bao giờ có cơ hội phát triển ở Nga, mặc dù đã có nhiều cuộc thử nghiệm, và nổi tiếng nhất có lẽ là trong những năm 1905 và 1917. Nhưng cuối cùng chế độ chuyên chế bao giờ cũng chiến thắng, mặc dù trong một số giai đoạn sức lôi cuốn về phía dân chủ là rất mạnh mẽ và không phải là hoàn toàn vô vọng.

Thế thì tại sao ở Nga chế độ dân chủ không bao giờ giành được chiến thắng? Tôi cho rằng, và những tác phẩm của Fareed Zakaria cũng như Samuel Huntington khẳng định như thế, điều kiện tiên quyết cho chế độ dân chủ hiệu quả là chế độ pháp quyền và mức độ phát triển kinh tế nhất định. Đế chế Áo-Hungary (đặc biệt là ở phần nước Áo), Tây Ban Nha thời kỳ Franco và Bồ Đào Nha thời kỳ Salazar là những nhà nước pháp quyền. Vì vậy mà trên những tàn tích của đế chế Áo-Hungary người ta đã có thể xây dựng được nước Tiệp Khắc dân chủ, vì vậy mà sau khi các chế độ độc tài ở Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha sụp đổ những nước này dễ dàng biến thành nhà nước dân chủ hiệu quả.

Thiếu vắng nhà nước pháp quyền

Theo nghĩa này, Nga chưa bao giờ là nhà nước pháp quyền. Bao giờ cũng là chế độ chuyên chế - ngay cả khi ở Nga đã có những thiết chế tương tự như ở Tây Âu. Nếu Nga đã có một số dòng họ giàu có và có ảnh hưởng (Potemkin, Sheremetyevo), thì quyền lực và sự giàu có của họ luôn luôn là kết quả của sự tận tụy và trung thành với nhà vua. Các Sa hoàng Nga chưa bao giờ chấp nhận những đối thủ trong hàng ngũ của giới quý tộc (dòng họ Rosenberg và Tổng giám mục Prague từng là những người như thế đối với các hoàng đế Czech). Nhưng người có quan hệ tốt với nhà vua là người có quyền lực to lớn.

Tôi sẽ thử minh họa điều này bằng câu chuyện mà một người bạn - trong những năm 80 anh này từng có mặt trong đoàn đại biều tới thăm Volgograd - đã nói với tôi. Đoàn đại biểu Cộng hòa Czech được người đứng đầu của Đoàn Thanh niên Cộng sản vùng Volgograd tiếp. Ông ta muốn cho những vị khách người Czech thấy vẻ đẹp của thành phố, để làm như thế, ông ta bắt một chiếc xe buýt của thành phố dừng lại, rồi yêu cầu các hành khách xuống xe ra và ra lệnh cho lái xe đưa các đại biểu người Czech đi quanh thành phố. Khi nghe chuyện này, tôi hiểu rằng ngay cả tổng thống Hoa Kỳ cũng không có quyền lực như vậy. Nếu ông ta tự cho phép mình làm một cái gì đó tương tự như thế (mặc nói chung là không thể tưởng tượng nổi), người ta sẽ cách chức ông ta với tốc độ mà pháp luật hiện hành cho phép. Nhưng ở Nga, người dân cũng như người đứng đầu đoàn thanh niên Komsomol và hành khách chuyến xe buýt đó đều cảm thấy là bình thường. Họ coi đấy như là biểu hiện của lòng hiếu khách với đoàn đại biểu Czech.

Một số người phản bác rằng đó thời kỳ Liên Xô, còn Liên bang Nga hiện nay - không phải là Liên Xô. Nhưng tôi tin chắc rằng người ta đánh giá quá cao sự khác biệt giữa Liên Xô và Liên bang Nga. Tất nhiên, có khác biệt – trước hết là trong việc tổ chức kinh tế. Nhưng nếu một nhân vật có ảnh hưởng nào đó muốn lên tiếng chống lại Putin, thì người đó cũng sẽ gặp những chuyện tương tự như với Mikhail Khodorkovsky, hoặc, trong trường hợp xấu nhất, với Sergey Magnitsky. Vâng, ở Nga có những thiết chế tương tự như các thiết chế ở Tây Âu: Duma giống như Nghị viện, có những tòa án về hình thức là độc lập. Nhưng vấn đề là tất cả những chuyện này chỉ là bịp bợm mà thôi. Người Nga không cho đó là chuyện lạ. Vì đây là đất nước của những ngôi làng Potemkin.

Những ngôi làng Potemkin

Tôi sẽ không đặt nhiều hy vọng vào nền giáo dục Czech: Bây giờ ở trường người ta không dạy các sự kiện, mà chỉ dạy cách đối phó với chúng mà thôi. Nhưng đôi khi sự kiện có thể có ích ... Bá tước Potemkin muốn chỉ cho Nữ hoàng Catherine (năm 1787), những vùng đất mới được chinh phục ở phía nam, dưới sự lãnh đạo của ông ta đã thịnh vượng đến mức nào. Wikipedia viết: “Để tạo ra ảo tưởng về cuộc sống tươi đẹp trong những tỉnh mới sáp nhập, ông kéo từ St. Petersburg tới hơn 400 nghệ sĩ chuyên về kỹ thuật gọi là hướng tới tương lai, khá thịnh hành vào thời đó. Họ vẽ mô hình những ngôi làng và dựng dọc bờ sông Dnepr, vài chục con tàu của đoàn tùy tùng hoàng gia đi theo con sông này. Trên bờ sông là những người chăn gia súc, mặc đẹp, vừa vẫy tay chào vừa hát”.

Từ xa người ta không nhìn thấy rằng đàn gia súc đã gần như không đứng vững nữa, bởi vì người ta đã cho Nữ Hoàng xem chính đàn gia súc ấy năm sáu lần, mỗi đêm họ lại đưa chúng đến một địa điểm mới. Tương tự như vậy, người ta đã không phát hiện ra rằng chỉ có mấy đại đội, nhưng để tạo ấn tượng, họ đã di chuyển và diễu hành nhiều lần trước mặt Nữ Hoàng. Trên đường thì có những chiếc xe, bao tải xếp chồng chất lên nhau (thực ra đó là những bao cát) và còn trước những ngôi là là binh sỹ của Potemkin, mặc quần áo theo lối nông dân.

Trong làng mạc và trong các thị trấn, nơi đoàn xe hộ tống đi vào, chỉ có các đường phố chính là thực, còn mặt tiền tất cả những con đường xung quanh đều là giả. Trong các gia đình nông dân Nữ Hoàng và đoàn tùy tùng vô cùng kinh ngạc vì nhà nào trên bàn cũng có một con ngỗng quay. Vẫn chỉ là con ngỗng ấy, người ta đã chuyển qua cửa sau, từ nhà nọ sang nhà. Còn lực lượng hải quân ở Sevastopol thì chỉ có hàng đầu là tàu chiến, những hàng cuối là tàu buôn, được “sửa” thành tàu chiến…

Độc giả có thể tưởng tượng được có bao nhiêu người biết rằng tất cả chỉ là trò bịp? Và không ai phản đối? Không thể nói chắc chắn, nhưng có thể đoán được rằng sự báo thù sẽ khủng khiếp đến mức nào. Ví dụ, tương tự như trường hợp Anna Politkovskaya, một nhà báo độc lập, đã bị sát hại đúng vào ngày sinh nhật của Putin. Và nhiều nhà báo độc lập khác của Nga.

Người Nga - không ngu ngốc, không kém cỏi và không lạc hậu hơn các dân tộc khác. Trong quan hệ cá nhân, người Nga là những người rất nhạy cảm và thân thiện. Họ thể hiện tài năng trong nhiều lĩnh vực – chứ không chỉ trong môn cờ vua. Nhưng họ đã sống qua nhiều thế kỷ trong hệ thống mà sự thật không có vai trò đặc biệt, họ đã chấp nhận sự kiện: khắp nơi đều là dối trá và dù muốn dù không, họ cũng đều tham gia vào trò dối trên lừa dưới đó. Do đó, họ không cảm thấy áy náy trước sự kiện là ban đầu Putin phủ nhận sự hiện diện của quân đội Nga ở Crimea, nhưng ngay sau đó đã tặng thưởng cho những quân nhân tham gia chiến dịch này. Người chấp nhận sự kiện là sức mạnh chứ không phải chữ ký trên những hiệp ước sẽ giải quyết tất cả mọi chuyện.

Quyết định của Putin

Có thể cách đây vài năm Putin đã quyết định rằng ông ta sẽ không xây dựng nhà nước dân chủ “cổ điển” với chế độ pháp quyền và nền kinh tế thị trường. Ông ta thích chế độ chuyên chế hơn và ông ta nhận thức rõ rằng làm như thế là sẽ đưa nước Nga đến tình trạng nghèo đó. Tôi không biết ông ta nghĩ gì: Tôi không đọc được suy nghĩ của ông ta. Nhưng từ quan điểm của kinh tế học, chính sách của ông ta là vô nghĩa – điều này thì ông ta hiểu rõ. Gần đây, tôi có tranh luận với một người bạn về lý do tại sao Putin làm như thế. Bạn tôi đã tìm kiếm lời giải thích hợp lý nào đó. Tôi sợ rằng đối với Putin, chế độ chuyên chế chính là mục đích chứ không phải là phương tiện. Và không có mục đích nào khác - chỉ để cai trị một nhà nước, mà cũng là một siêu cường, và người ta có lý do để sợ hãi nhà nước đó.

Putin và Обама

Cuối cùng, xin nói đôi lời về những lập luận của những người cho rằng tất cả tội lỗi là do người Mỹ và những người nói rằng chúng ta cần phải thông cảm với tham vọng siêu cường của Nga.

Tôi tin rằng khi Barack Obama trở thành Tổng thống và tuyên bố đặt lại quan hệ với nước Nga, ông hoàn toàn chân thành. Ông được dẫn dắt bởi ý tưởng cho rằng những người tiền nhiệm của mình đã làm hầu như tất cả mọi chuyện đều không đúng. Và đến lượt ông, ông sẽ hòa thuận với cả nước Nga lẫn thế giới Hồi giáo. Người dân đã hoan nghênh ông. Nhưng hóa ra là những tiền đề mà ông né tránh là sai và ông đã thấy thực tế. Những người ủng hộ ông gào lên: “Chúng ta có thể!” (Yes, we can!), nhưng Obama chỉ có thể phá hoại chính sách đối ngoại của Mỹ mà thôi.

Ngược lại, khi Putin đưa ra quyết định của mình, Hoa Kỳ không hề nghĩ tới việc chinh phục nước Nga. Và châu Âu dành cho quốc phòng số tiền ít nhất từ trước tới nay và chắc là họ cũng không muốn thay đổi, mặc dù tình hình chính trị có thể buộc họ phải làm như thế. Cả Mỹ và Châu Âu, nó sẽ cảm thấy dễ dàng hơn nếu nước Nga cũng là quốc gia như tất cả các nước khác, dù đấy có là đất nước rộng lớn nhất và có kho vũ khí hạt nhân cực kỳ to lớn.

Một số chính trị gia của chúng ta cũng nói về “quyền lợi” của Nga, như là một đế chế. Nhưng đấy là những quyền lợi gì? Những lợi ích hợp pháp đó được hiểu như thế nào? Chả lẽ một số nước nhỏ phải từ bỏ một phần nền độc lập của mình, như tổng thống Zeman khuyến cáo, khi ông kêu gọi “Phần Lan” hóa Ukraine? Họ làm thế để làm gì? Tại sao Nga phải quan tâm đến chuyện đó? Nước này sẽ nhận được gì?

Quyền lợi hợp pháp chân chính của bất kỳ nhà nước nào cũng đều là chế độ dân chủ, pháp quyền và tự do ngôn luận. Điều này đúng với cả nước nhỏ như Estonia, nghèo như Moldavia cũng như lớn như Nga và Trung Quốc. Và tôi không chấp nhận “thông cảm” với những người vì lý do nào đó không hợp với những giá trị này.

Đã đăng trên http://www.ijavn.org/2015/05/vntb-bi-kich-cua-nhan-dan-nga.html

Dịch theo bản tiếng Nga tại địa chỉ http://inosmi.ru/world/20150413/227467991.html

Read more »