Vì sao người thầy được kính ngưỡng trong văn hóa truyền thống?

Không phải ngẫu nhiên mà thời quân chủ, Nho gia lại có cách nói: “Quân – Sư – Phụ”. Đối với một cá nhân mà nói, thì người thầy là người chỉ đứng sau vua, và còn đứng trên cả cha mẹ. Trong “Sư thuyết” của Hàn Dũ có câu rằng: “Người làm thầy là người truyền đạo, truyền nghề và hoá giải những điều còn mê hoặc”.

Đạo làm thầy không đơn giản chỉ là làm một người thợ dạy học, mà còn phải truyền thụ cho học sinh đạo lý đối nhân xử thế và phẩm chất quý giá là chủ động học hỏi. Điều đó khác hẳn với ngày nay, khi các bạn sinh viên chỉ được đào tạo ba bốn năm trong trường sư phạm là đã thành thầy. Cũng chính vì ngày xưa, tiêu chuẩn làm “thầy” khắt khe như vậy, nên thầy được cả xã hội kính trọng và hầu như không có sự đàm tiếu về phẩm hạnh của người thầy. Làm thầy với đầy đủ ý nghĩa của chữ “thầy” là việc khó đối với cả các bậc danh nhân. Người ta phải dành cả một đời để học, hành, giữ gìn phẩm hạnh, vậy mới được người đời suy tôn làm “thầy”.

Thời xưa, thầy được coi là người truyền thụ văn hóa, kiến thức và dạy dỗ học trò đạo làm người. Người thầy phải sống chuẩn mực, tuy hà khắc nhưng hết mực vì học trò nghèo, mang tâm huyết để truyền thụ. Vì thế, thầy rất được mến trọng, được cha mẹ gửi gắm con cái, không chỉ là để học hành với mong muốn đỗ đạt khoa cử, mang công danh, mà còn là để trui rèn nhân cách. Nhiều gia đình có điều kiện còn gửi cả con ở nhà thầy đồ hoặc ở trọ gần đó thuận tiện cho việc học tập. Do đó, trò được thầy yêu mến như con, ngoài dạy chữ, dạy văn còn dạy cả cách ứng xử trong gia đình, làng xóm.

Đạo đức người thầy được đặc biệt đề cao và cũng là một trong những nhân tố quan trọng bậc nhất để hậu nhân noi theo. Ngày nay, người Việt đều biết đến Chu Văn An, một người thầy đã sống cách đây gần một nghìn năm, nhưng tiếng thơm vẫn để muôn đời. Ông tính tình cương nghị, thẳng thắn, sửa mình trong sạch, bền giữ tiết tháo, không cầu lợi lộc. Ông ở nhà đọc sách, học vấn tinh thông, nổi tiếng gần xa, học trò đầy cửa, thường có kẻ đỗ đại khoa. Những học trò như Phạm Sư Mạnh, Lê Quát đã làm hành khiển mà vẫn giữ lễ, khi đến thăm ông thì lạy hỏi ở dưới giường, được nói chuyện với thầy vài câu rồi đi xa thì lấy làm mừng lắm. Kẻ nào xấu thì ông nghiêm khắc trách mắng, thậm chí la hét không cho vào. Chu Văn An là người trong sạch, thẳng thắn, nghiêm nghị, lẫm liệt đáng sợ đến như vậy đấy. Minh Tông mời ông là Quốc Tử giám tư nghiệp, dạy thái tử học.

Dụ Tông ham chơi bời, lười chính sự, quyền thần nhiều kẻ làm trái phép nước, Chu Văn An khuyên can, Dụ Tông không nghe, ông bèn dâng sớ xin chém bảy tên nịnh thần, đều là những kẻ quyền thế được vua yêu. Người bấy giờ gọi là “Thất trảm sớ”. Sớ dâng lên nhưng không được trả lời, ông liền treo mũ về quê.

“Một ngày làm thầy, cả đời làm cha”, người xưa trọng thị người thầy đến như vậy. Tuy nhiên đó chưa phải đã là cao quý nhất. Các bậc thánh nhân trước nay như Đức Khổng Tử, Phật Thích Ca… đều là những người thầy đức độ, “vì trời đất mà lập tâm, vì dân sinh mà lập mệnh, vì thánh nhân xưa mà kế tục tuyệt học, vì vạn đại mà khai mở thái bình”. Với những người thầy ấy, người xưa gọi là “Sư phụ”, cũng lại kính ngưỡng mà thốt lên “Triêu văn đạo, tịch khả tử”, buổi sáng được nghe đạo, tối đến có chết cũng an lòng.

Thầy là người truyền đạo, mà trong trăm thứ đạo, thì ngoài đạo làm người ra, cũng có đạo của trời đất, đạo của vũ trụ. Đạo thầy truyền thụ có thể giải được những câu hỏi lớn lao của đời người như: Ta là ai? Ta từ đâu đến? Chết rồi sẽ đi về đâu? Ấy chính là chân đạo vậy. Học trò hiền đức khắp thiên hạ cũng là đại công đại đức của người làm thầy vậy.

Khác với quan điểm “lấy thầy làm trung tâm”, giáo dục ngày nay đã thay đổi thành “lấy học sinh làm trung tâm”. Với triết lý ấy, có người đã mạnh dạn phát biểu: “Học trò cũng có thể là… thầy mình”, khiến cho hình ảnh người thầy bị hạ thấp xuống nhiều lắm. Những người thầy của bao đấng Quân Vương, những hiền tài mà lịch sử chắt chiu hàng nghìn năm mới có, ngày nay liệu có thể còn xuất hiện?

Hy Vọng

 

Read more »

Lời thề của tổng thống Mỹ

Điều quan trọng nhất trong lễ tuyên thệ nhậm chức của tổng thống Mỹ chính là lời thề tổng thống. Tuy nhiên, nếu để ý kỹ, bạn sẽ nhận ra rằng đây không phải là lời thề đối với nhân dân Mỹ, với đất nước Mỹ, mà lại là lời thề trước Chúa trời…

Trưa ngày 20/1/2017, tổng thống tân cử Donald Trump đặt tay lên quyển kinh thánh, đọc lời thề trở thành tổng thống thứ 45 của Hợp Chúng quốc Hoa Kỳ: “Tôi, Donald John Trump, trịnh trọng tuyên thệ rằng tôi sẽ đảm đương vị trí tổng thống Mỹ một cách trung thành, và sẽ làm hết khả năng để giữ gìn, duy trì và bảo vệ hiến pháp Mỹ.”

Sau đó, ông Trump kết thúc lời tuyên thệ:

“Vì thế xin Chúa giúp tôi.”

Và nếu suy ngẫm kỹ, bạn sẽ nhận ra, đây là một lời tuyên thệ không phải đối với nhân dân, không phải đối với đất nước, mà là đối với Chúa trời.

Video Donald Trump tuyên thệ trở thành tổng thống Mỹ:

Sau lời tuyên thệ, trước hàng trăm ngàn khán giả, ông Trump đọc bài diễn văn của mình, và trong đó rất nhiều lần nhắc đến “Chúa”:

“Kinh thánh nói rằng thật tốt lành biết bao khi dân của Chúa sống đoàn kết với nhau.”

“Quan trọng nhất, chúng ta sẽ được bảo vệ bởi Chúa.”

“Dù đứa trẻ sinh ra ở khu đô thị Detroit, hay đồng bằng lộng gió Nebraska, buổi tối chúng cùng nhìn lên một bầu trời, trái tim chúng đặt ở cùng giấc mơ, và cùng nhận hơi thở cuộc sống từ Đấng tạo hoá vĩ đại toàn năng.”

“Xin cảm ơn. Cầu Chúa ban phước cho các bạn, cầu Chúa ban phước cho nước Mỹ.”

Xem thêm: Diễn văn nhậm chức của tân Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump

Luật pháp Mỹ không hề bắt buộc tổng thống nước này sử dụng Kinh Thánh hay biểu hiện niềm tin trong quá trình tuyên thệ nhậm chức của mình, nhưng kể từ thời tổng thống Franklin D. Roosevelt trở đi, không có một đời tổng thống nào không cầu xin Chúa Trời giúp đỡ sau câu tuyên thệ.

Toàn văn lời tuyên thệ nhậm chức của một tổng thống Mỹ trong tiếng Anh như sau:

“I do solemnly swear (or affirm) that I will faithfully execute the Office of President of the United States, and will to the best of my ability, preserve, protect and defend the Constitution of the United States.”

Tạm dịch:

“Tôi trịnh trọng tuyên thệ rằng tôi sẽ đảm đương vị trí tổng thống Mỹ một cách trung thành, và sẽ làm hết khả năng để giữ gìn, duy trì và bảo vệ hiến pháp Mỹ.”

Chính xác hơn, từ tuyên thệ có thể được sử dụng bằng hai từ khác nhau: swear (thề) và affirm (xác nhận). Các tổng thống Mỹ đều có thể lựa chọn một trong hai từ này. Tuy nhiên, trong tất cả các đời tổng thống từ trước tới nay, chỉ có duy nhất tổng thống Franklin Pierce (1853-1857) là lựa chọn sử dụng “xác nhận” thay cho “thề”.

Embed from Getty Images

George Washington, tổng thống đầu tiên của nước Mỹ tuyên thệ

Trong đạo luật 1789, Quốc hội đầu tiên của Mỹ đưa ra yêu cầu phải sử dụng cụm từ “Xin Chúa giúp tôi” đối với lời tuyên thệ của tất cả các thẩm phán và nhân viên chính phủ, ngoại trừ tổng thống Mỹ. Hay nói chính xác hơn, nếu sử dụng lời thề (swear) thì trong câu tuyên thệ bắt buộc phải thêm vào cụm từ “Xin Chúa giúp tôi”. Chỉ khi muốn xác nhận (affirm) mà không muốn thề thì người đó mới không phải sử dụng cụm từ này và cũng không được phép sử dụng cụm từ này. Trong khi đó, lời tuyên thệ tổng thống là lời tuyên thệ duy nhất không bao gồm cụm từ “Xin Chúa giúp tôi”. Tuy nhiên, hầu hết các tổng thống Mỹ, nhất là các tổng thống Mỹ sau thời Franklin D. Roosevelt đều sử dụng lời thề (swear) và thề trước Kinh Thánh.

Lời tuyên thệ của một vị tổng thống quan trọng đến nỗi, nếu có sai sót xảy ra, người ta sẽ không coi ông ta là một vị tổng thống. Đơn cử như vào năm 2008, cựu tổng thống Obama đã phải tuyên thệ lại tại Nhà Trắng, hai ngày sau khi ông lặp lại lời tuyên thệ sai thứ tự trong buổi lễ tuyên thệ nhậm chức.

Nhiều người hẳn sẽ nghĩ rằng, lời thề của tổng thống Mỹ thật là hiếm có, nhưng nếu quay ngược dòng lịch sử, bạn sẽ thấy sự hiện hữu của một niềm tin tương tự vào Thần tại phương Đông. Ở Đông phương cổ xưa, Vua hay Hoàng Đế còn được gọi là Thiên tử, với hàm ý là người đại diện cho Thần linh. Khi Hoàng Đế lên ngôi phải làm lễ tạ ơn Trời đất. Nghi lễ thờ cúng tổ tiên thời đó mang hàm ý tâm linh rằng nguồn gốc của con người là do Thần tạo ra. Khi giang sơn gặp thiên tai nhân họa, thì Hoàng Đế phải tế lễ Trời đất, thành tâm sám hối, tu chỉnh quan lại, xét lại oan khuất, từ đó khiến cho đất nước được bình an. Sự sụp đổ của nhiều triều đại đều bắt đầu từ việc vua quan xa rời lương tri, xa rời những giá trị đạo đức vốn bắt nguồn từ tín ngưỡng vào Thần. Tuy nhiên ngày nay, truyền thống đó đã không còn được tiếp nối, có chăng chỉ là việc quan chức lễ chùa cầu danh lợi đầu năm mà thôi. Có thể nói, “lời thề nhậm chức” chính là một nét tín ngưỡng sâu sắc “đã bị quên lãng” tại phương Đông.

Một phần của bức tranh miêu tả cảnh Hoàng đế Ung Chính làm lễ tế trời (Ảnh: Theo npm.gov.tw)

Nhưng tại phương Tây, ở một cường quốc về công nghệ như Mỹ, chính phủ và người dân vẫn không hề bớt niềm tin vào tín ngưỡng tâm linh. Kết quả khảo sát Pew cho thấy, có 70% tổng số người dân Mỹ theo Cơ-đốc giáo, gần 2% theo Do Thái giáo, tổng cộng là gần 3/4 người có tôn giáo. 55% người Mỹ nói rằng họ cầu nguyện mỗi ngày.

Đó là một tỷ lệ khiến người ta kinh ngạc tại một quốc gia phát triển như Mỹ. Đa số người Mỹ cho biết tôn giáo giữ một vai trò “rất quan trọng” trong cuộc sống của mình. Nhiều tôn giáo đã nở rộ tại Mỹ, kể cả các tôn giáo được bắt nguồn từ đây và các tôn giáo du nhập vào sau này. Mỹ là một trong những quốc gia có tôn giáo đa dạng nhất.

Tờ Đô la Mỹ cũng có in câu: “In God We Trust” (Tạm dịch: Chúng ta tin vào Chúa). Tại sao một siêu cường kinh tế và quân sự bậc nhất thế giới lại chọn in câu nói thể hiện “niềm tin vào một đấng toàn năng nằm ngoài sự hiểu biết của khoa học” trên đồng tiền của mình chứ không phải là in những khẩu hiệu trung thành với Đảng Dân chủ hay Đảng Cộng hòa?

Embed from Getty Images

Dòng chữ  “In God We Trust” trên tờ Đô la Mỹ

Từ góc độ tín ngưỡng mà xét, tại sao nhân dân Mỹ lại luôn tràn đầy niềm tin và hy vọng mỗi lần chứng kiến một vị tổng thống nhậm chức? Bởi vì lời thề của tổng thống Mỹ không phải là đối với nhân dân Mỹ, đối với đất nước Mỹ, mà là lời thề đối với Chúa trời, lời thề đối với giá trị tâm linh sâu thẳm nhất của một vị tổng thống. Chính vì thế, người Mỹ tin rằng dù trong hoàn cảnh khó khăn nhất, tổng thống của họ cũng sẽ không đi ngược lại lời “thệ ước” đó.

Quang Minh

 

Read more »

Tại sao biểu tượng của đảng Cộng hòa lại là con voi? Tại sao biểu tượng của đảng Dân chủ lại là một con lừa?

Katherine DeFonzo là sinh viên tại Fordham và là thực tập sinh HNN.

Thomas H. Nast


Không phải vì bản chất con người là động vật chính trị, mặc dù một số người như Aristotle đã lập luận rằng đây là trường hợp.

Sự liên kết của hai loài động vật này với các đảng chính trị thống trị ở Hoa Kỳ thực sự có thể là do tác phẩm của họa sĩ biếm họa người Đức Thomas Nast, người có các bức vẽ đã giúp cử tri mù chữ ở thế kỷ 19 hiểu rõ hơn về chính trị. Năm sáu tuổi, Nast chuyển từ Đức đến thành phố New York để học nghệ thuật. Sau khi tìm được việc cho cả Frank Leslie's Illustrated Newspaper và New York Illustrated News, ông đã nhận việc cho Harper's Weekly vào năm 1862. Những bộ phim hoạt hình của ông có sức mạnh thay đổi dư luận. Minh họa của ông, "Thỏa hiệp với miền Nam," được Tổng thống Lincoln coi là một yếu tố góp phần giúp ông tái đắc cử tổng thống vào năm 1864.

 

"Thỏa hiệp với miền Nam"

Hai phim hoạt hình chịu trách nhiệm duy trì hình ảnh Con lừa của đảng Dân chủ và Voi của đảng Cộng hòa đã xuất hiện trên tờ Harper's Weekly vào những năm 1870. Trong một phim hoạt hình được xuất bản vào ngày 15 tháng 1 năm 1870, Nast mô tả một con lừa đá vào một con sư tử chết được xác định là cố Bộ trưởng Chiến tranh của Lincoln, Edwin Stanton. Con lừa được liên kết với "Copperheads", một nhóm của Đảng Dân chủ miền Bắc phản đối Nội chiến. Việc sử dụng hình ảnh con lừa phản ánh sự thù địch của Nast với các Copperheads. Lừa đã được liên kết phổ biến với Đảng Dân chủ kể từ khi Andrew Jackson, người đã được các đối thủ của ông coi là một con chó rừng trong chiến dịch năm 1828. Việc Nast tiếp tục liên kết con lừa với các tổ chức Dân chủ đại diện cho sự hồi sinh của biểu tượng này.

 

Phim hoạt hình mô tả Con lừa Dân chủ, Thomas Nast, 1870

 Năm 1874, Nast xuất bản một bức tranh biếm họa nhằm xóa tan lo ngại rằng Tổng thống Đảng Cộng hòa Ulysses S. Grant, người khi đó đang ở nhiệm kỳ thứ hai, có thể tranh cử một phần ba và trở thành một nhà độc tài. Báo chí của Đảng Dân chủ đã đánh vào nỗi sợ hãi của cử tri. Trong phim hoạt hình này, Nast mô tả một con voi đang chạy trốn vì sợ hãi trước một con lừa đang khoác trên mình bộ da sư tử.

 

 

 

"Sự hoảng loạn của học kỳ thứ ba"

Con voi đã được liên kết với Đảng Cộng hòa kể từ khi nó được hiển thị để kỷ niệm các chiến thắng của Liên minh trong một quảng cáo xuất hiện trên số báo năm 1864 của tờ báo Father Abraham. Khi tạo ra phim hoạt hình này, có thể Nast đã lấy cảm hứng từ cụm từ "nhìn thấy con voi." Cụm từ này thường được sử dụng bởi những người đàn ông đi du lịch phương Tây trong Cơn sốt vàng năm 1849, và nó có thể ám chỉ việc tham gia chiến đấu và hoàn thành các mục tiêu khó, đặc biệt là những mục tiêu đạt được ở nước ngoài. Cũng có thể, một con vật mạnh mẽ nhưng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, đối với Nast dường như là lựa chọn tốt nhất.

Thật không may cho Nast, nỗ lực của ông nhằm gây ảnh hưởng đến độc giả bằng những bức tranh biếm họa của ông đã tỏ ra kém thành công hơn trong chiến dịch năm 1874, khi đảng Cộng hòa mất thế đa số tại Hạ viện. Nast phản ứng bằng cách xuất bản một phim hoạt hình trong đó một con voi bị mắc vào bẫy do một con lừa giăng ra, Tòa nhà Capitol thấp thoáng trong nền.

 

Phim hoạt hình hậu chiến dịch, Thomas Nast, 1874


Chỉ có Đảng Cộng hòa mới chính thức tán thành biểu tượng được sử dụng bởi Nast. Mặc dù các đảng viên Đảng Dân chủ có thể không muốn gắn bó với một loài động vật cứng đầu theo khuôn mẫu như lừa, nhưng cả hai loài động vật đều không phải là hình mẫu đặc biệt tâng bốc. Tuy nhiên, Andrew Jackson đã có thể liên kết con lừa với những phẩm chất tích cực như lòng trung thành và sự kiên trì, và dường như các chính trị gia ngày nay cố gắng xác định những phẩm chất tích cực nhất của "linh vật" của đảng họ.

References

Blitz, Matt. "How a Donkey and an Elephant Came to Represent Democrats and Republicans." Today I Found Out. April 4, 2014. Accessed March 10, 2016.

Botkin, B.A. "The Elephant." In A Treasury of American Folklore. New York: Crown Publishers, 1944. Accessed March 10, 2016. Jonah World.

Conti, Gerald. "Seeing the Elephant." Civil War Times Illustrated. June 1984. Accessed March 10, 2016. Jonah World.

Miller, Fred. "Political Naturalism." Stanford Encyclopedia of Philosophy. Last modified 2011. Accessed March 10, 2016.

Stamp, Jimmy. "Political Animals: Republican Elephants and Democratic Donkeys." Smithsonian,October 23, 2012. Accessed March 10, 2016.

"Thomas Nast Biography." The Ohio State University Billy Ireland Cartoon Library and Museum. Last modified 2002. Accessed March 10, 2016.

    

Read more »

Lịch sử của Biểu Tượng Con lừa của Đảng Dân chủ

Khi Andrew Jackson tranh cử tổng thống vào năm 1828, các đối thủ của ông đã cố gán cho ông là "kẻ ngu ngốc" vì quan điểm dân túy và khẩu hiệu của ông, "Hãy để người dân cai trị." Jackson, tuy nhiên, đã chọn tên của họ và biến nó thành lợi thế của riêng mình bằng cách sử dụng con lừa trên các áp phích chiến dịch của mình. Trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, con lừa đã được sử dụng để đại diện cho sự ngoan cố của Jackson khi ông phủ quyết việc điều hành lại Ngân hàng Quốc gia.

Lần đầu tiên con lừa được sử dụng trong một phim hoạt hình chính trị để đại diện cho đảng Dân chủ, nó lại được kết hợp với Jackson. Mặc dù vào năm 1837 Jackson đã nghỉ hưu, ông vẫn nghĩ mình là lãnh đạo của Đảng và đã cố gắng đưa con lừa đi đến nơi mà ông muốn. Phim hoạt hình có tựa đề "Một Baalim hiện đại và đồng nghiệp của anh ta." Điều thú vị là, người được cho là đã đưa con lừa được chấp nhận rộng rãi như biểu tượng của đảng Dân chủ có lẽ không hề biết về các hiệp hội trước đó. Thomas Nast, một họa sĩ biếm họa chính trị nổi tiếng, đến Hoa Kỳ cùng cha mẹ vào năm 1840 khi ông mới 6 tuổi. Lần đầu tiên ông sử dụng con lừa trong phim hoạt hình Harper's Weekly năm 1870 để đại diện cho "Copperhead Press" đá vào một con sư tử chết, tượng trưng cho Bộ trưởng Chiến tranh của Lincoln, Edwin M. Stanton, người vừa qua đời. Nast dự định con lừa đại diện cho một phe chống chiến tranh mà ông không đồng ý, nhưng biểu tượng này thu hút sự quan tâm của công chúng và họa sĩ biếm họa tiếp tục sử dụng nó để chỉ một số biên tập viên và tờ báo của đảng Dân chủ. Sau đó, Nast sử dụng con lừa để miêu tả cái mà ông gọi là "Chủ nghĩa Caesarism" thể hiện sự bất an bị cáo buộc của đảng Dân chủ về nhiệm kỳ thứ ba có thể xảy ra đối với Ulysses S. Grant. Cùng với vấn đề này, Nast đã giúp liên kết con voi với đảng Cộng hòa. Mặc dù con voi đã được kết nối với đảng Cộng hòa trong các phim hoạt hình xuất hiện vào năm 1860 và 1872, nhưng chính phim hoạt hình của Nast năm 1874 được xuất bản bởi Harper's Weekly đã khiến con voi trở thành biểu tượng của đảng Cộng hòa. Một phim hoạt hình có tựa đề "Sự hoảng loạn của học kỳ thứ ba", cho thấy những con vật đại diện cho các vấn đề khác nhau đang chạy trốn khỏi một con lừa mang bộ da sư tử được gắn thẻ "Caesarism". Con voi có nhãn "Cuộc bỏ phiếu của Đảng Cộng hòa", sắp lao vào một hố chứa lạm phát, hỗn loạn, thoái thác, v.v.

Đến năm 1880, con lừa được coi là linh vật của đảng Dân chủ. Một bức tranh biếm họa về chiến dịch Garfield-Hancock trên New York Daily Graphic cho thấy ứng cử viên Đảng Dân chủ cưỡi trên một con lừa, dẫn đầu đoàn quân thập tự chinh.

Trong những năm qua, con lừa và con voi đã trở thành biểu tượng được chấp nhận của các đảng Dân chủ và Cộng hòa. Mặc dù Đảng Dân chủ chưa bao giờ chính thức sử dụng con lừa làm biểu tượng của đảng, chúng tôi đã sử dụng nhiều thiết kế con lừa khác nhau trên các ấn phẩm trong những năm qua. Đảng Cộng hòa đã thực sự sử dụng con voi làm biểu tượng chính thức và sử dụng thiết kế của họ một cách rộng rãi.

Những người theo Đảng Dân chủ nghĩ về con voi như một con voi hư hỏng, ngu ngốc, vênh váo và bảo thủ - nhưng Đảng Cộng hòa cho rằng nó đàng hoàng, mạnh mẽ và thông minh. Mặt khác, những người theo Đảng Cộng hòa coi con lừa là cứng đầu, ngớ ngẩn và lố bịch - nhưng Đảng Dân chủ cho rằng nó khiêm tốn, giản dị, thông minh, can đảm và đáng yêu.

Adlai Stevenson đã đưa ra một trong những mô tả thông minh nhất về biểu tượng của Đảng Cộng hòa khi ông nói, "Con voi có lớp da dày, đầu đầy ngà và như tất cả những ai đã xem một buổi diễu hành xiếc đều biết, tiến hành tốt nhất bằng cách nắm lấy đuôi của nó. tiền thân. "

Read more »

Lục Vũ: “Trà thần” của Trung Quốc

 

Trong các buổi học Trà nô sơ cấp và cả trong những buổi triển lãm tại NVH.TN, Clb hay nhắc đến các Trà nô vĩ đại trên Thế giới, trong đó có cái tên Lục Vũ. Chắc chắn rằng trong các buổi học và những buổi triển lãm, các anh chị trong Clb không thể nói hết cho các bạn về các nhân vật này được, cho nên hôm nay mình post bài viết đầu tiên về các Trà nô vĩ đại, về tiểu sử, thân thế, sự nghiệp của họ và cả những đóng góp của họ cho Trà để các bạn cùng tham khảo. Nhân vật đầu tiên sẽ là Lục Vũ- người được mệnh danh là “Trà thần” của Trung Quốc.

Những tài liệu này mình tham khảo trên Internet, các bạn cứ cho ý kiến nhé.

LỤC VŨ
(Sinh và mất năm không rõ)

“Từ khi Lục Vũ sinh ra, nhân gian mới biết cách tôn trọng trà”. Trong nền văn hoá trà đầy hương thơm gió mát, Lục Vũ là nhân vật nổi tiếng nhất, ông là tông sư sáng lập môn nghiên cứu trà học, trứ thuật Trà Kinh của ông vang danh thiên hạ, nó hình thành và truyền bá văn hoá trà, có tác dụng rất quan trọng. Từ đời Đường trở về sau, các hàng quán bán trà khắp đất nước Trung Quốc đều thờ phụng ông, tôn ông là “Trà thần”, “Trà thánh”, “Trà tiên”.

–> trà biếu

Tiểu sử

Lục Vũ tên tự là Hồng Tiệm, hiệu Cánh Lăng tử, người đất Cánh Lăng, Phục Châu (nay là huyện Thiên Môn, Hồ Bắc). Ông sống vào trùng diệp đời Đường nhưng không biết rõ năm sinh năm mất cụ thể. Có lẽ đại ước là sống vào khoảng Huyền tông Khai Nguyên thứ 21 đến Đức tông Trinh Nguyên thứ 20 (từ năm 733 đến năm 804). Thân thế ông trôi nổi khảm kha. Thuở nhỏ, ông đuợc nuôi trong đền chùa, đọc sách học hành, lớn lên nuôi mộng nghệ sĩ phiêu bạt bốn phương. Vài năm sau, nhờ được sự hâm mộ của Hà Nam Thái thú Lý Tề Vật, ông được ban tặng nhiều sách thi thư và được giới thiệu đến làm mạc khách cho Cảnh Lăng tư mã Thôi Quốc Phụ, được Thôi Quốc Phụ chỉ giáo, huấn luyện thêm. Sau nhiều năm khắc khổ công phu, lại được danh sư chỉ điểm, học vấn Lục Vũ nhờ đó tiến bộ nhiều, trở thành người đọc rộng hiểu xa. Văn chương mỹ lệ và giao du rộng rãi với các tài tử nên cũng có chút tiếng tăm đương thời, sách Toàn Đường thi cũng có chép thơ do ông sáng tác.

Lục Vũ và “Trà Kinh”

Lục Vũ sống vào đời đại thịnh Đường, đúng vào thời kì nghề trà ở Trung Quốc phát triển mạnh. Đương thời, vùng duới sông Giang Hoài trở về phương nam, cây trà được trồng rộng rãi, lá trà được đề cao, phẩm loại tăng rất nhiều. Dùng trà để uống, từ Giang Nam truyền lên phương bắc ngày càng thịnh hành. Theo sách “Phong thị kiến văn ký” của Phong Diễn đời Đường chép thì thời Khai Nguyên (niên hiệu của Huyền Tông), núi Thái Sơn có tăng nhân truyền đạo Thiền. Học Thiền truớc tiên cần không ngủ ban đêm, vì vậy Thiền tông đều uống trà cho đỡ buồn ngủ, uống trà trở thành một nội dung rất quan trọng trong đời sống học Thiền, sau này dân gian “bắt chước theo thành phong tục”. Cuộc sống Thiền tăng là nhàn nhã mà u viễn, họ nấu trà và uống trà mỗi lúc một tân kỳ mới lạ, đi tìm ý thú thanh nhã cao viễn. Đạo Thiền có tập tục uống trà ,dần dần cách uống trà thô thiển bị bãi bỏ và cách uống trà thanh nhã được đề cao. Triều Đường rất trọng Thiền tông, vì vậy cách uống trà gây ảnh hưởng đến các văn nhân sĩ đại phu. Lục Vũ sống từ nhỏ trong chùa lại càng bị ảnh hưởng trong bối cảnh ấy, nên ông đã viết cuốn “Trà Kinh”.

_ Theo sử sách ghi chép, Lục Vũ 22 tuổi mới bắt đầu xuất du, đi qua các đất Ba Sơn, Giáp Châu lên tới Nghĩa Dương quận miền Bắc (nay là suốt dọc vùng Tín Dương, Hà Nam). Năm 24 tuổi, ông xuất du lần thứ hai đến hạ lưu sông Trường Giang và các đất lưu vực sông Hoài. Trong vòng vài năm, dấu chân ông ghi lại khắp các vùng Sơn Nam, Hoài Nam, Kiếm Nam và 23 châu nổi tiếng về sản xuất Trà ở Chiết Đông. Ông tiến hành nghiên cứu thực địa, khảo sát đủ mọi mặt trồng trọt, bảo duỡng, hái lá trà, nghệ thuật sao chế và thông hiểu các tập quán thích trà, uống trà ở khắp nơi. Ông sưu tập đuợc rất nhiều tư liệu về trà, chuẩn bị đầy đủ cho trứ tác của mình. Lục Vũ có người bạn là thi nhân nổi tiếng Hoàng Phủ Tăng có bài thơ “Tống Lục Hồng Tiệm sơn nhân thái trà” như sau:

Thiên phong đãi bô khách
Xuân minh phục tùng sinh
Thái trích hoà thám xứ
Yên hà tiển độc hành
U kỳ sơn tự viễn
Dã phạn thạch tuyền thanh
Tịch mịch nhiên đăng dạ
Tương tư nhất khánh thanh

 

(Núi cao chờ khách lạ
Trà xuân non nảy chồi
Hái lá và thăm thú
Mây mù một mình thôi
Chùa núi xa thăm thẳm
Cơm vắt nước suối xuôi
Tịch mịch đèn khuya thắp
Nhớ tiếng chuông xa vời

Bài thơ như tái hiện cảnh Lục Vũ trèo qua những ngọn núi xa ăn gió nằm sương thăm cảnh núi trà.

Khoảng năm Thương Nguyên đầu tiên (năm 760), Lục Vũ 28 tuổi, du lịch đến Hồ Châu (nay là Chiết Giang). Hồ Châu cũng là nơi nổi tiếng sản xuất Trà, ở đây có núi Cố Chử có loại tử duẫn trà “nước trong xanh thơm phức, mùi vị làm say người”, là cống phẩm dâng hoàng đế. Có thơ khen loại trà này là:

“Phụng liễn tầm xuân bán túy hồi.
Tiên nga tiến thủy ngự liêm khai.
Mẫu đơn hoa tiếu kim điền động.
Truyền tấu Ngô Hưng tử duẫn lai”
(Xe loan tìm xuân nửa tỉnh về.
Tiên nga dâng rượu màn ngựa che.
Mẫu đơn cười để thoa vàng động.
Tử duẫn trà đem tới tận hè).

Mỗi năm, đến thời tiết hái trà, quan quận thủ phải đến hiện trường đôn đốc, kẻ làm sai dịch hái trà và sao chế đạt tới số vạn người. Lục Vũ ở lại quê hương của trà ấy, mắt thấy tai nghe, tích lũy nhiều hiểu biết liên quan về trà.

Lúc ở Hồ Châu, Lục Vũ kết giao với cao sĩ danh tăng Nhan Chân Khanh, Lý Dã, Mạnh Giao, Trương Chí Hoà, Lưu Trường Khanh, Linh Triệt, Hạo Nhiên. Họ làm thơ xuớng hoạ, thường lai vãng với nhau. Những người ấy đều là cao thủ về thẩm định trà, trong đó Hạo Nhiên hoà thượng nổi tiếng “thi tăng” rất am hiểu trà đạo, là một nhân vật quan trọng đã hướng dẫn các văn nhân.

Read more »

Vì sao cần “tích đức”? Giải thích bằng khoa học nhân thể

Trong “Đạo Đức Kinh”, một tác phẩm đặc sắc trong lịch sử văn hóa truyền thống Trung Hoa, Lão Tử – người được coi là ông tổ của Đạo giáo đã nói: “Kẻ nào đức dày, giống như con đỏ (trẻ sơ sinh). Độc trùng không cắn, thú dữ không ăn, chim ưng chẳng bắt.” [1]

(Ảnh minh họa: Shutterstock)

Trong văn hóa truyền thống phương Đông, người ta vẫn cho rằng “đức” kia là nguồn gốc của phúc phận, là nguyên nhân của giàu sang, phú quý, công danh, địa vị, trí tuệ, tài năng, sức khỏe, hạnh phúc, vẻ đẹp… của con người. Người không có hoặc có ít phúc phận là vì họ không có hoặc có ít “đức”. Lão Tử cũng nói, “Trọng tích đức, không gì là không được” [2]. Ở Việt Nam, Trung Quốc và các nước phương Đông, người xưa thường nhắc nhở con cái, hãy “tích đức”, đừng để “thất (mất) đức”.

Thường thì người ta chỉ tích tiền, tích vàng và những thứ vật chật chất hữu hình khác. Còn “đức” hay “đạo đức”, “đức hạnh” được coi là thứ thuộc về phạm trù tinh thần, là thứ liên quan đến hình thái ý thức. Vậy thì vì sao người ta khuyên con người phải “tích đức”? Phải chăng “đức” kia cũng là một dạng vật chất và có thể tích trữ được?

Câu trả lời có thể đúng như vậy, “đức” thực sự là một thứ vật chất, chỉ có điều thứ vật chất đó không giống như vật chất bình thường chúng ta thấy hiện nay. Vậy lý giải điều này như thế nào?

Vật chất và ý thức là một thể thống nhất

Chúng ta gần đây đã phát hiện được rằng vật chất và ý thức không phải là hai phạm trù độc lập, không phải là hai thể đối lập, mà vật chất và ý thực là một thể thống nhất [3].

Thực vậy, tiến sĩ David Bohm (1917–1992), một trong những nhà vật lý lý thuyết quan trọng nhất của thế kỷ 20 xác định rằng: ý thức là một dạng thức tinh vi hơn của vật chất, và “sự phân chia vũ trụ thành hữu cơ và vô cơ là vô nghĩa.”[4]

“Ngay cả một viên đá cũng vẫn có sự sống theo cách nào đó”, Bohm nói, “vì sự sống và trí tuệ hiện diện không chỉ trong tất cả các vật chất, mà trong cả năng lượng, khoảng không, thời gian và khung của toàn vũ trụ,” và thêm nữa, “Mọi thứ đều có sự sống. Điều gọi là cái chết mới trừu tượng.” [4]

Tiến sĩ William Tiller, một trong những nhà khoa học hàng đầu thế giới về cấu trúc vật chất của Đại học Stanford, nói rằng “người ta rốt cuộc sẽ xem ý thức là một đặc tính của vũ trụ, nó có khả năng tạo ra phóng xạ – thứ rốt cuộc sẽ sinh ra vật chất. Về khía cạnh này, người ta rốt cuộc sẽ khám phá rằng đặc tính của vật chất phụ thuộc vào ý thức nội tại của nó.” [5]

“Đức” là vật chất tồn tại ở không gian khác

Nếu vật chất và ý thức là một thể thống nhất, thì “đức” – một thứ vốn được coi là thuộc về phạm trù ý thức – cũng là một thứ tồn tại ở vật chất.

Trong cuốn tự truyện “Con mắt thứ ba”, Lạt Ma Lobsang Rampa cho biết, sau khi ông trải qua cuộc phẫu thuật để khai mở con mắt thứ ba (thiên mục), ông nhìn thấy:

“Thể xác con người được bao phủ bằng một lớp vỏ như sương mù muôn màu nghìn sắc, đó là hào quang. Những vị có thần nhãn nhìn vào hào quang của một người, có thể quan sát các màu sắc đó mà hiểu được tình trạng sức khỏe, đức hạnh và trình độ tiến hóa [tinh thần] của người ấy.” [6]

Nếu ta coi con mắt thứ 3 như một loại thiết bị đặc biệt, và thiết bị này phát hiện ra rằng trình độ đức hạnh của một người có ảnh hưởng tới biểu hiện hào quang của người đó (một thứ vật chất), vậy đức hạnh kia cũng hẳn phải có dạng tồn tại vật chất thì mới ảnh hưởng tới hào quang của người đó được.

Bìa cuốn sách Con mắt thứ ba được dịch ra tiếng Việt bởi dịch giả Nguyễn Hữu Kiệt trước năm 1975 (ảnh: lobsangrampa.org)

Vậy vì sao những biểu hiện của đức hạnh của một con người, thứ đã xảy ra trong quá khứ lại có thể được tồn tại và nhìn thấy trong hiện tại?

“Đức” – vật chất tồn tại mãi theo thời gian 

Trong cuốn sách Power vs Force (tạm dịch: Năng lượng tinh thần và Sức lực cơ bắp), một trong những cuốn sách được đánh giá là “sẽ thay đổi cuộc đời bạn” của David R.Hawkins – Tiến sĩ, bác sĩ tâm thần, nhà nghiên cứu nhận thức và giảng viên tâm linh nổi tiếng người Mỹ, tác giả đã ứng dụng vật lý lượng tử, thuyết hỗn độn (chaos theory) – còn gọi là thuyết về các hệ động lực phi tuyến (nonlinear dynamics) – để nghiên cứu về mối quan hệ giữa con người, vũ trụ và ý thức.

TS Hawkins và cuốn sách nổi tiếng Power vs Force

David R. Hawkins cho rằng ý thức hay tinh thần của con người là một trường lượng tử. Qua hơn 25 năm nghiên cứu, ông đã cho ra đời bản đồ ý thức (Maps of Consciousness) tương ứng với thang đo trường năng lượng tinh thần của con người (từ mức 0 đến 1000) qua đó khái quát được tình trạng sức khỏe thể chất, cảnh giới tinh thần của con người bằng con số cụ thể. [7]

Thang đo năng lượng tinh thần của con người

Trong cuốn sách Power vs Force, David R. Hawkins đã viết:

“Mọi vật trong vũ trụ liên tục sinh ra mẫu hình năng lượng với một tần số đặc biệt, nó bất biến với thời gian và có thể được “đọc” bởi những ai biết cách. Mỗi từ, hành động và ý muốn tạo thành một bản ghi vĩnh cửu. Mỗi suy nghĩ đều được nhận thấy và ghi lại mãi mãi. Không có những bí mật; không có những điều bị che giấu và cũng không thể làm như thế. Tinh thần của chúng ta “đứng” trần trụi cùng thời gian và đều bị nhìn thấu tất cả. Cuộc sống của mỗi người, cuối cùng đều phải chịu trách nhiệm trước vũ trụ.” [7]

Đã có rất nhiều các báo cáo khoa học cho thấy ý thức của con người tồn tại độc lập với cơ thể và sau khi chết đi, con người ta có thể luân hồi. [8]

Theo giải thích này của David R. Hawkins thì sự hình thành, phát triển, suy lão và diệt vong của bất cứ thứ gì, vật chất hữu hình hay vô hình; bất kể suy nghĩ, hành động, lời nói của bất kỳ cá nhân nào cũng được ghi và lưu lại vĩnh viễn trong vũ trụ, đời này qua đời khác, kiếp này qua kiếp khác.

Cũng đã có nhiều thí nghiệm khoa học về vướng víu lượng tử khẳng định rằng có tồn tại các vật chất mà khoa học chưa nhìn thấy được có thể chuyển động nhanh hơn tốc độ ánh sáng [9] và thời gian cũng có vướng víu lượng tử [10]. Theo thuyết tương đối của Einstein, nếu một vật thể có thể chuyển động nhanh hơn tốc độ ánh sáng, thì vật thể ấy có thể đi ngược thời gian, trở về quá khứ. Nghĩa là, ở một không gian mà con người không nhìn thấy được bằng cặp mắt thịt này, hay kể cả bằng những máy móc khoa học hiện tại, những gì tồn tại trong quá khứ có thể được nhìn thấy, thông qua một phương pháp đặc biệt, ví dụ như con mắt thứ ba.

Chúng ta cũng đã biết rằng cơ thể con người là một tiểu vũ trụ [10] và ở các không gian khác nhau có một dạng tồn tại của thân thể vật chất tương ứng với không gian ấy. [12, 13]

Tiến sĩ Babara Ann Brenna từng là chuyên viên khoa học của NASA, bà là chuyên gia trong lĩnh vực trường năng lượng sinh học của con người. Babara cũng là người có con mắt thứ ba được tự nhiên khai mở từ bé và có thể nhìn thấy hào quang của cơ thể người. Trong cuốn sách “Những bàn tay ánh sáng” (Hands of Light), qua quan sát hào quang cơ thể người, bà cho rằng, con người có các cơ thể vô hình tương ứng với các vầng hào quang và các luân xa chính. [14]

7 vầng hào quang tương tứng với 7 thân thể người ở không gian khác theo mô tả của Babara Ann Brenna (ảnh: Hands of Light/ Babara Ann Brenna)

Trong giáo lý của Phật giáo, người ta cho rằng khi con người làm việc tốt thì họ đang tạo “thiện nghiệp”, còn làm việc xấu thì tạo “ác nghiệp”. Tuy vậy, ngày nay người ta thấy rằng  “thiện nghiệp” và “ác nghiệp” được nói đến trong Phật giáo không chỉ là hình thái ý thức.

Bàn về “ác nghiệp”, trong cuốn sách Bàn tay ánh sáng, Tiến sĩ Babara Ann Brenna cho biết:

“Hiện giờ tôi đã bắt đầu nhìn thấy hai mức của trường hào quang bên trên mẫu óng vàng (tầng hào quang thứ 7). Hai mức này hiện ra có bản chất kết tinh và có rung động cao rất mịn. Mọi thứ từ mức thứ bảy trở xuống, về một ý nghĩa nào đó, đều là phương tiện truyền bá để hướng dẫn và hỗ trợ ta qua cuộc đời này. Điều đó bao gồm cả các dải tiền kiếp trong vầng ketheric, bởi vì những dải này đại diện cho những bài học về nghiệp (karma) mà ta đã hóa thân để học hỏi trong cuộc đời này” [14]

Cũng tương tự, cuốn Chuyển Pháp Luân, giảng về pháp lý của pháp môn tu luyện Phật gia, có viết: con người vốn có nhiều thân thể vật chất tồn tại ở các không gian khác nhau. Trong một không gian nhất định, thân thể người được bao quanh bởi một trường vật chất màu trắng, vật chất màu trắng đó chính là “đức”. Ngoài ra, thân thể ở không gian khác cũng tồn tại trường vật chất màu đen, đó chính là “nghiệp lực” (karma). Khi làm việc tốt, chịu khổ sở, bị đánh đập thì người ta được vật chất màu trắng, cũng chính là “đức”. Khi làm việc xấu, hiếp đáp, đánh đập người khác thì người ta phải nhận vật chất màu đen – tức nghiệp lực. [15]

Cuốn sách còn cho biết, hai loại vật chất đen (nghiệp lực) và trắng (đức) này độc lập với thân xác thịt của con người. Chúng vẫn tồn tại mãi theo cùng ý thức (nguyên thần) của con người cho dù họ chết đi hay luân hồi ở kiếp khác. [15]

Chúng ta không chỉ thấy người xưa dạy cần phải “tích đức”, tránh “thất đức”, đôi lúc khi thấy người khác gặp hoàn cảnh rất khó khăn, éo le, đáng thương, ta thường buột miệng nói cá nhân ấy “tội nghiệp quá”. Ngày nay, câu nói ấy chỉ được hiểu là cá nhân ấy rất đáng thương, nhưng có lẽ nghĩa sâu xa hơn của câu nói đó ngụ ý rằng người này trong quá khứ đã làm những việc thất đức, tạo nhiều “tội nghiệp” nên đời này cần phải hoàn trả. Phải chăng nó cũng là câu nói cảnh tỉnh cho bản thân mỗi người chúng ta là cần phải tích đức, tránh tạo nghiệp trong cuộc sống?

Như vậy, từ những phát hiện được đề cập bên trên, chúng ta có thể luận giải được rằng, đức (và cả nghiệp lực) của con người không chỉ đơn thuần là thứ thuộc về phạm trù ý thức, mà chúng thực sự là vật chất, chúng ảnh hưởng trực tiếp đến mọi điều con người có được trong cuộc sống này hoặc trong tương lai. Điều này rất phù hợp với quan niệm truyền thống lưu truyền từ xa xưa, rằng con người sống cần phải hành thiện, tích đức, tránh làm việc xấu, từ đó mất đức và tạo thêm nghiệp lực.

Câu hỏi tiếp theo được đặt ra là, điều gì có thể khiến cho vật chất “đức” ấy mang lại phúc phận cho con người?

Vì sao “đức” có thể được chuyển hóa thành phúc phận?

Trong cuốn sách Power vs Force, Tiến sĩ David R. Hawkins cho biết:

“Vũ trụ lưu giữ hơi thở của nó giống như chúng ta lựa chọn con đường chúng ta đi, từng khắc từng khắc; đối với vũ trụ, bản chất của sự sống tự nó có ý thức rất cao. Mỗi hành động, suy nghĩ và sự lựa chọn đều sẽ thêm vĩnh cữu (in dấu và lưu giữ mãi mãi) vào một bức tranh ghép mảnh (mosaic); các quyết định của chúng ta tạo ra làn sóng khắp vũ trụ của ý thức và ảnh hưởng lên sự tồn tại của vạn vật.” [7]

“Trên hết, vũ trụ không quên lãng. Có rất nhiều khía cạnh đối với câu hỏi nghiệp lực (karma), nhưng mỗi sự lựa chọn của ai và lựa chọn như thế nào đều sẽ trở thành một lựa chọn quan trọng. Tất cả các sự lựa chọn của chúng ta đều sẽ quay trở lại (dội lại) trong cuộc đời của mỗi người. Chúng ta cuối cùng sẽ phải chấp nhận sự chịu trách nhiệm cho mỗi suy nghĩ, lời nói và hành động mà chúng ta đã gây ra và tái trải nghiệm chính xác bất kỳ sự đau đớn nào mà chúng ta đã gây ra cho người khác. Trong ý nghĩa này, mỗi chúng ta đều tự tạo ra thiên đường hay địa ngục cho bản thân.” [7]

Ảnh minh họa cho khái niệm “nhân quả” (Nguồn: Shutterstock)

Trong cuốn Bàn tay ánh sáng, Tiến sĩ Babara viết:

“[Trong] quá trình hóa thân trước lúc thụ thai… linh hồn hóa thân gặp gỡ các hướng đạo tâm linh để dự kiến cuộc đời sắp tới. Trong cuộc gặp gỡ này, linh hồn và hướng đạo xem xét những nhiệm vụ mà linh hồn phải hoàn thành trong quá trình sinh trưởng của nó, cái mà nghiệp lực (karma) đòi hỏi được đáp ứng và quan hệ, cùng những hệ thống niềm tin tiêu cực mà nó phải thanh lọc qua trải nghiệm.” [14]

Trong cuốn Đạo Đức Kinh, Lão Tử viết: Tất cả các chúng sinh trong thế giới này, “được sinh ra bởi Đạo, nuôi dưỡng bởi Đức, định hình bởi vật chất, hình thành bởi hoàn cảnh” (Đạo sinh chi, Đức súc chi, vật hình chi, thế thành chi). [16]

Sách Chuyển Pháp Luân cũng cho biết: khi có nhiều đức thì người ta sẽ “làm đại quan hoặc phát đại tài”, còn người có nhiều nghiệp lực thì sẽ nghèo đói, bệnh tật và phải chịu bất hạnh. Cuốn sách giải thích rằng những điều này là do đặc tính của vũ trụ – được gọi là “Phật Pháp” quyết định. [15]

Những quan điểm này mang đến cho ta luận giải: vũ trụ tự bản thân nó sẽ có đặc tính quyết định vai trò của đức và nghiệp cũng như là việc chuyển hóa đức và nghiệp thành phúc phận hay tai ương. Cá nhân có nhiều vật chất đức sẽ được nhiều hạnh phúc, mạnh khỏe, giàu có, thành công… giống như Lão Tử đã nói “Kẻ nào đức dày, giống như con đỏ (trẻ sơ sinh). Độc trùng không cắn, thú dữ không ăn, chim ưng chẳng bắt.” [1]. Còn người có nhiều vật chất nghiệp lực sẽ gặp nhiều khó khăn, khổ nạn, nghèo đói, bệnh tật, bất hạnh…

Nói một cách khác, đặc tính của vũ trụ, điều mà Lão Tử gọi là “Đạo” hay những pháp môn tu luyện Phật gia gọi là “Phật Pháp” sẽ khống chế quy luật nhân – quả. Nói rộng hơn đặc tính vũ trụ sẽ khống chế hết thảy sự hình thành, tồn tại, suy lão và diệt vong của vạn sự vạn vật trong vũ trụ, trong đó có quy định một cá nhân sinh ra sẽ có phúc phận như thế nào, tùy thuộc vào “đức” và “nghiệp lực” của họ.

Đức – một loại “của cải” vô hình

(Tranh minh họa của họa sĩ Tiểu Bình)

Người xưa thường dạy con người cần phải tích “đức”, đừng để thất “đức” vì ý nghĩa rất sâu xa của nó. Ngày nay, lời dạy này dường như đã ít người nói đến, rất nhiều người xem nó như lời nói thoảng qua vì không tin rằng con người thực sự cần tích đức.

Nhưng, “đức” thực sự là vật chất và có thể được chuyển hóa thành phúc phận của con người, là gốc của cá nhân cũng như mọi vấn đề trong xã hội. Một đất nước, một xã hội có đạo đức, đồng nghĩa với việc đất nước đó, xã hội đó sẽ giàu có và hạnh phúc. Một xã hội không coi trọng đạo đức, thì đạo đức sẽ tuột dốc, con người trong xã hội đó rồi sẽ bị tha hóa và điểm đến cuối cùng sẽ là diệt vong.

Vũ trụ và sinh mệnh con người tồn tại những bí ẩn vĩ đại mà khoa học thời nay không thể giải thích nổi. Nếu có thể dũng cảm thoát ra khỏi những định kiến, quan niệm cố hữu và tư duy lối mòn để khám phá những bí ẩn đó bằng tấm lòng rộng mở, nhân loại sẽ bước sang một trang sử mới với những bước phát triển không thể tưởng tượng được bằng tư duy hiện tại.

Thiện Tâm tổng hợp

>> 20 cách tích đức trong cuộc sống hàng ngày (phần 1)

Tài liệu tham chiếu:

[1] Lão Tử, Đạo đức Kinh, Chương 55

[2] Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 59

[3] TTVN, Vật chất và ý thức là một thể thống nhất

[4] R. Weber, “The Physicist and the mystic – is the dialogue between them possible? A conversation with David Bohm,” New Science Library, 1985. 

[5] W. A. Tiller, Science and Human Transformation: Subtle Energies, Intentionality and Consciousness, Pavior Publishing, 1997.

         [6] Tây Tạng huyền bí trong cuốn tự truyện về con mắt thứ ba

[7] David R. Hawkin, Power vs Force, 2014

[8] TTVN, Luân hồi dưới góc nhìn của khoa học: Linh hồn liệu có tồn tại?

[9] TTVN, Dịch chuyển tức thời: Vật chất có thể di chuyển nhanh hơn ánh sáng

[10] TTVN, Thí nghiệm khoa học: Thời gian cũng tồn tại vướng víu lượng tử?

[11] TTVN, Vi sao có thể nói “cơ thể người là một tiểu vũ trụ”?

[12] TTVN, Không gian khác có thực sự tồn tại?

[13] TTVN, Hiện tượng đau chi cụt, tồn tại thân thể người ở không gian khác?

[14] Babara Ann Brenna, Những bàn tay ánh sáng (Hands of Light), 1988

[15] Lý Hồng Chí, Chuyển Pháp Luân, 12/1994

[16] Lão Tử, Đạo Đức Kinh, Chương 51

 

Read more »

Phương pháp dạy con thành người tài đức của mẹ Khổng Tử

 

Khổng Tử là vĩ nhân có ảnh hưởng to lớn đến hậu thế. Cho đến ngày nay, đạo Khổng vẫn luôn tồn tại song hành với sự phát triển của con người. Nhưng ít người biết rằng, những tư tưởng và thành tựu của Khổng Tử đều chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cách giáo dục của mẹ ông.

Khổng Tử sớm mồ côi cha, mẹ ở vậy nuôi con

Khổng Tử ra đời khi cha của ông là Thúc Lương Ngột đã ở độ tuổi rất cao hơn nữa còn đang vô cùng mong mỏi có được một cậu con trai. Nhưng, mẹ ông là Nhan Chinh Tại lúc ấy tuổi còn chưa đầy 20 mà cha ông, tuổi đã ngoài 60. Đây là một cặp vợ chồng có tuổi tác chênh lệch quá lớn so với các cặp vợ chồng trong xã hội đương thời.

Theo “Khổng Tử gia ngữ” ghi lại có thể biết, mẹ Khổng Tử không phải vợ cả của cha ông. Khi cha Khổng Tử đến gia đình họ Nhan cầu hôn. Gia đình họ Nhan có 3 cô con gái, Nhan Chinh Tại là con gái út.

Người cha của 3 cô con gái này hỏi các con: “Thúc Lương Ngột mặc dù ông ta cũng chỉ là bậc sĩ mà thôi, nhưng lại là con cháu của Thánh Vương. Thúc Lương Ngột chiều cao 10 xích, sức lực vượt trội. Cha rất mong muốn có quan hệ thông gia với Thúc Lương Ngột nhưng ông ta tuổi đã cao, tính tình lại nghiêm khắc. Trong 3 người các con ai có thể ưng ý làm vợ ông ta?”

Hai người con gái đầu im lặng không trả lời, Nhan Chinh Tại bước lên trước và nói: “Phận làm con, cha đặt đâu con ngồi đó, sao cha lại hỏi chúng con?”

Người cha nói: “Vậy là con bằng lòng?”

Nhan Chinh Tại nhẹ nhàng gật đầu đồng ý. Thế là Nhan Chinh Tại được gả làm vợ Thúc Lương Ngột.

Bởi vì Thúc Lương Ngột lúc ấy tuổi đã cao, Nhan Chinh Tại e rằng sẽ khó mà lập tức có con ngay được nên đã lén đến núi Ni Khâu cầu nguyện có thể thuận lợi sinh con. Sau đó, Nhan Chinh Tại đã sinh hạ được người con trai, đó chính là Khổng Tử.

Khi Khổng Tử lên 3 tuổi thì cha của ông qua đời. Hai mẹ con ông rơi vào cảnh sống khốn khó vì mất đi người trụ cột để nương tựa. Nhưng mẹ Khổng Tử vẫn một mình chịu khó chịu khổ nuôi con thành tài.

Trong cách dạy con của mẹ Khổng Tử có một số điểm nổi bật như sau:

Lựa chọn nơi sống tốt để con có hoàn cảnh học tập thuận lợi

Cuộc sống của hai mẹ con Khổng Tử trở nên khốn khó vì mất đi người cha để nương tựa. Mặt khác, trong đại gia đình ông lại có nhiều mối quan hệ tương đối phức tạp, thậm chí có không ít sự xung đột xảy ra.

Mẹ của Khổng Tử hiểu rõ rằng, điều này rất bất lợi cho sự trưởng thành và việc học tập của con trai bà. Vì vậy, bà liền mang con trai Khổng Tử rời khỏi nhà chồng, đến nhà mẹ đẻ ở Khúc Phụ – kinh đô của nước Lỗ sinh sống.

Nhà đẻ của bà Nhan Chinh Tại là gia đình danh giá ở kinh đô. Bởi vì con nhỏ, chồng lại mất sớm nên nhà đẻ của bà đã cưu mang hai mẹ con. Khúc Phụ là trung tâm văn hóa, kinh tế, chính trị của nước Lỗ, hơn nữa còn có nhiều sách cổ của bậc thánh hiền, thầy giáo giỏi cũng nhiều. Vì thế, mẹ Khổng Tử nhận thấy nơi đây là hoàn cảnh thích hợp nhất để con trai bà trưởng thành và học tập.

Kích thích con hứng thú học tập

Bà Nhan Chinh Tại là con của gia đình gia giáo nên rất am hiểu về học tập. Bà cho rằng cách hướng dẫn con học tập tốt nhất là khơi gợi hứng thú. Bởi vì nhà Khổng Tử sống cách Tông phủ không xa, cho nên mỗi khi đến nghi thức tế lễ, mẹ Khổng Tử đều tìm cách để con trai mình được chứng kiến.

Ngày tháng trôi qua, vì liên tục được chứng kiến cảnh tế lễ của các bậc hiền nhân nên Khổng Tử thuộc lòng nghi thức tế lễ. Vì chịu ảnh hưởng của việc này, Khổng Tử thường thực hành những nghi thức ấy trước mọi người. Khổng Tử cũng học theo người ta các dâng hương, tế rượu, hành lễ, đọc lời cầu chúc…

Mẹ của Khổng Tử còn muốn con trai học tập các loại lễ nghĩa của nhà Chu để tương lai lớn lên có thể phụ tá minh quân, giúp ích cho dân chúng, đất nước.

Kỳ thực, Khổng Tử lúc còn nhỏ tuổi cũng không hiểu và không yêu thích các nghi lễ “vô vị” ấy. Nhưng, bà Nhan Chinh Tại đã bồi dưỡng, dẫn dắt con có hứng thú với lễ nghĩa, cùng con thực hành theo cách thức “mưa dầm thấm lâu”, cuối cùng đã khiến Khổng Tử dưỡng thành thói quen.

Đích thân dạy dỗ con

Bà Nhan Chinh Tại là con của một trí thức uyên bác nên ngay từ nhỏ đã được cha trực tiếp truyền thụ kiến thức và dạy dỗ. Là con gái của gia đình gia giáo, bà đã tích lũy được lượng kiến thức học vấn và tu dưỡng phong phú.

Sau khi trở về Khúc Phụ, bà Nhan Chinh Tại đã dành ra một gian trong ba gian ở của hai mẹ con để làm thư phòng, học đường. Khi Khổng Tử bắt đầu tròn 5 tuổi, bà bắt đầu đích thân dạy con học tập.

Trước tiên, bà mở lớp, soạn lại những sách cha bà để lại, thu nhận năm học trò nhỏ tuổi vừa để dạy dỗ, vừa để con có bạn học, vừa để lấy chút học phí là năm đấu gạo và một gánh củi khô nuôi sống hai mẹ con.

Vừa dạy học trò học chữ, học hát, bà còn dạy học trò nghi thức lễ tiết và đạo đức làm người. Khi Khổng Tử gần 6 tuổi thì bắt đầu theo các bạn lên lớp học. Nhờ Khổng mẫu khổ tâm bồi dưỡng và dạy dỗ cẩn thận nên Khổng Tử dù chưa đến 10 tuổi đã hoàn thành xong toàn bộ khóa học vỡ lòng.

Tìm thầy giáo giỏi cho con

Theo phép tắc lúc bấy giờ, những bé trai tròn 10 tuổi sẽ theo học ở một ngôi trường nào đó. Mẹ của Khổng Tử quyết định đóng cửa học đường, đưa Khổng Tử đến trường tốt nhất ở bên trong thành theo học. Ở đây, Khổng Tử học thơ ca, đọc sách cổ, học lịch sử…, những môn mà hậu thế gọi là “thi, thư, lễ, nhạc”.

Lúc ấy trường mà Khổng Tử theo học được gọi là “Tường”, là học phủ của nhà nước. “Tường” tập trung những người thầy giỏi nhất nước Lỗ và dạy dỗ phi thường nghiêm khắc.

Năm Khổng Tử 17 tuổi thì mẹ ông qua đời, hưởng thọ khoảng 34, 35 tuổi. Mẹ của Khổng Tử có lẽ là một trong những bà mẹ vĩ đại nhất Trung Hoa cổ đại, nhưng ít người biết tới bà.

An Hòa

Read more »

Đức hạnh của người vợ vượng phu khiến gia đình hưng thịnh

 

Cổ nhân đề cao đức hạnh của người phụ nữ trong gia đình, cho rằng vợ chủ nội, chồng chủ ngoại. Trong lịch sử xưa nay, người phụ nữ không chỉ gánh vác công việc gia đình, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ đẻ, cha mẹ chồng, giúp chồng tạo dựng công danh sự nghiệp, dạy con, mà đôi khi còn gánh vác cả việc quốc gia, đại sự.

Phía sau các danh nhân của nhiều triều đại như Khổng Tử, Mạnh Tử, Tô Đông Pha, Bao Thanh Thiên, v.v. đều có bóng dáng của những người mẹ, người vợ. Họ là những phụ nữ đức hạnh được sử sách tôn vinh, ghi chép lại. Chính họ đã gây dựng nên nền tảng đạo đức và giúp người con, người chồng có thể đảm đương trách nhiệm xã hội của mình. Mẹ Khổng Tử, Mạnh Tử đều đích thân dạy dỗ con, bồi dưỡng con thành tài trong hoàn cảnh cha hai ông mất sớm. Vợ Bao Thanh Thiên được người đời tặng cho bốn chữ “trang nghiêm chặt chẽ”. Vợ Mai Nghiêu Thuần đứng sau bình phong mà giúp chồng chọn lựa người hiền…

Chân Tông Lưu Hậu, Nhân Tông Tào Hậu, Anh Tông Cao Hậu, Thần Tông Hướng Hậu, v.v. đều là những vị hoàng hậu đức hạnh, hoặc là được quần thần mời, hoặc là được tiên đế phó thác, từ hậu cung bước lên buông rèm nhiếp chính, rồi phò tá ấu chúa, dẹp loạn phản chính, đẩy lùi kẻ tiểu nhân, tránh xa ngoại thích, giữ lại cơ nghiệp của tổ tiên, bảo vệ giang sơn, khi con lớn thì nhường lại ngôi vị, do vậy có thể lưu danh muôn đời.

Quan niệm về vai trò của người phụ nữ trong xã hội ngày nay có nhiều thay đổi, người phụ nữ ở một số nước gánh vác công việc có thể nói là ngang với nam giới, đôi khi còn hơn, cũng là vì quan niệm nam nữ bình quyền hiện đại tạo ra như thế. Nhưng dù là thời nào thì một người phụ nữ hiểu đạo vẫn luôn được gia đình tôn trọng và xã hội tôn vinh.

Vì thế, một người vợ vượng phu cần hiểu được đạo làm vợ, đạo làm con dâu trong gia đình. Bởi vì họ là người chủ nội, nên gia đình có hưng thịnh, có nề nếp hay không chủ yếu sẽ nằm ở người phụ nữ.

Là người chủ quản của một gia đình, người vợ nên dịu dàng nhu hòa, niềm nở tươi cười và là trung tâm, nhân duyên của gia đình ấy. Họ cần giống như nước, “ở vào vật chứa hình vuông thì sẽ có hình vuông, vật chứa hình tròn thì là hình tròn”, thích ứng được mọi hoàn cảnh, giàu nghèo, cao thấp. Nước có thể nuôi dưỡng được vạn vật mà lại chảy chỗ trũng, không cùng vạn vật tranh chấp, giống như đức tính nhường nhịn và bao dung của người phụ nữ vậy.

Người vợ khi thấy việc nên làm thì tự mình đi làm, ở trên thì hiếu thảo với cha mẹ hai bên, ở giữa thì hòa thuận với anh chị em, ở dưới thì dạy bảo con cái. Họ cần buông bỏ tâm tư lợi, tranh giành, tham lam để suy nghĩ cân bằng mọi phương diện trong gia đình. Họ cũng nên thường xuyên tu dưỡng, loại bỏ đi những tính cách xấu, bởi như thế mới có đức dày để nâng đỡ mọi vật.

Có một số tật xấu điển hình mà người vợ cần tránh. Trong gia đình mà người vợ nhiều chuyện thì người chồng sẽ không làm được việc và sẽ trở nên trầm lặng. Nếu một người vợ mà đanh đá,”chèn ép” nửa kia thì người vợ ấy được gọi là “hãn phụ” chua ngoa. Một người phụ nữ như thế sẽ khiến gia đình “âm thịnh dương suy”, thậm chí con cái cũng bị ảnh hưởng. Còn người vợ mà không chăm chỉ, việc gì cũng ỷ lại vào người chồng, ỷ lại vào cha mẹ thì được gọi là “nhược phụ”. Người vợ như thế, “hết ăn lại nằm”, “oán trời trách đất”, quét sạch may mắn của gia đình.

Người vợ nên hiểu rằng mình là người làm bình ổn mọi sự bất hòa trong gia đình, là sứ giả đem lại may mắn, cát tường cho thân nhân và là phúc khí của gia đình ấy. Một gia đình có yên vui hay không, an tĩnh hay không, thịnh vượng phát đạt hay không thì sự ảnh hưởng của người vợ là vô cùng trọng yếu.

Thời xưa có rất nhiều điển cố điển tích về những người phụ nữ được lưu truyền lại, chủ yếu là ở hai phương diện. Phương diện thứ nhất là về những người phụ nữ có thể hy sinh thân mình vì chính nghĩa, đây là các “liệt nữ” xứng đáng được người đời tôn kính. Phương diện thứ hai là về những người phụ nữ đức hạnh, làm tròn thiên chức của mình.

Có một ghi chép vào thời nhà Thanh kể về một người con dâu đức hạnh của gia đình một ông lão tên là Cố Thành.

Ông lão họ Cố này có một người con trai đã lập gia đình với một cô gái trẻ họ Tiền. Một lần, khi người con dâu của ông lão về thăm cha mẹ đẻ thì một căn bệnh đột ngột lan tới ngôi làng, nơi gia đình chồng cô đang sinh sống. Dịch bệnh lây lan nhanh chóng và rộng khắp khiến rất nhiều người bị chết.

Mọi người rất sợ hãi và thậm chí cả người thân cũng không dám tới thăm nhau vì sợ bị nhiễm bệnh. Điều đáng buồn chính là không lâu sau khi dịch bệnh lan tới thì vợ chồng ông lão họ Cố cùng với sáu người con trai, con gái đều bị nhiễm bệnh.

Khi người con dâu của ông lão biết được tin này đã không hề lo ngại mà ngay lập tức chuẩn bị trở về nhà chồng để chăm sóc gia đình. Tuy nhiên, cha mẹ đẻ của cô vì quá yêu thương con gái nên đã ngăn cản và cố thuyết phục cô rằng: “Bệnh dịch lây lan rất nhanh, cha mẹ lo sợ rằng con cũng sẽ nhiễm bệnh mà chết mất.”

Cô gái họ Tiền này nghe cha mẹ nói xong, đã không do dự mà trả lời: “Từ khi lấy chồng cũng là lúc con mang trách nhiệm với gia đình chồng. Bây giờ họ đang gặp dịch bệnh, nếu con không quay về chăm sóc, đó có phải là bất nhân, bất nghĩa không?”

Sau khi trấn an cha mẹ, người con dâu nhanh chóng lên đường quay trở về quê chồng trong tâm trạng lo lắng.

Nhưng điều kỳ lạ chính là, ngay sau khi cô vừa về tới nhà thì cả tám thành viên của gia đình chồng cô đều dần dần hồi phục và nhanh chóng khỏe lại sau đó không lâu.

Người dân trong vùng ai cũng kinh ngạc về điều này. Họ tin rằng, lòng tốt và lòng hiếu thảo của cô con dâu trẻ đã lay động được Thần linh khiến họ ban phước lành cho cả gia đình cô. Từ đó, câu chuyện về người con dâu đức hạnh, hiếu thảo của gia đình họ Cố được người dân khắp vùng biết đến và lưu truyền.

Các bậc thánh hiền xưa đều giảng rằng, gia đình có tầm quan trọng đối với sự thịnh suy của một quốc gia. “Kinh Dịch” có viết: “Gia đình ổn định thì quốc gia mới vững vàng.” “Kinh Lễ” cũng viết: “Gia đình có nền nếp gia phong thì quốc gia sẽ được cai trị tốt.” Mà một gia đình có hòa thuận, hưng thịnh hay không thì vai trò của người vợ là rất quan trọng. Vì vậy, từ xưa đến nay dù trong gia đình hay ngoài xã hội, thì một người vợ tốt, người con dâu hiếu đạo vẫn luôn được tán dương và nể trọng.

An Hòa

Read more »

Người chồng tốt theo tiêu chuẩn của người xưa

 

Trong xã hội hiện đại ngày nay, có không ít cô gái lấy điều kiện vật chất làm tiêu chuẩn để tìm ý trung nhân mà lại không coi trọng phẩm chất đạo đức của họ. Điều này hoàn toàn khác biệt so với tiêu chuẩn của một người chồng tốt thời xưa.

Cổ nhân cho rằng, địa vị, tiền tài và của cải không thể là thước đo giá trị của một con người. Phẩm đức đối với một người đàn ông là tối quan trọng, tựa như một loại ánh sáng lấp lánh soi sáng con đường tương lai, điều chỉnh hành vi và cách đối nhân xử thế của họ. Cho nên, chỉ những người đàn ông có tu dưỡng và phẩm chất đạo đức cao đẹp thì mới xứng đáng là “bảo vật” quý giá, mang đến cho nữ nhân một cuộc sống thực sự hạnh phúc, tốt đẹp.

Nhẫn nhịn, khiêm nhường

Từ xưa đến nay, “Nhẫn” là đạo đức tốt đẹp của con người. “Nhẫn” không phải là yếu đuối, cũng không phải là thờ ơ, “Nhẫn” là thể hiện của ý chí kiên cường, là thể hiện của sự tu dưỡng.

“Nhẫn” luôn là một đức tính cao quý mà một người khó có thể làm được. Tục ngữ nói: “Nhẫn một chút sóng yên gió lặng, lùi một bước biển rộng trời cao”. Cho nên, một người nam giới có đức tính này thì cho dù trong cuộc sống có gặp phải khó khăn thử thách nào đi nữa họ vẫn có thể nhẫn nhịn mà thiện giải được.

Họ luôn lấy “nhẫn” để giải quyết các mâu thuẫn, làm cho các mối quan hệ trong cuộc sống trở nên ôn hòa và thoải mái hơn. Họ cũng nhất định sẽ không lấy lý do khách quan để đem lại sự bất hòa cho gia đình.

Nghiêm khắc với bản thân

Có một câu chuyện xưa như thế này:

Thời nhà Tống, có một vị danh nhân tên là Ngô Hạ. Mẹ của Ngô Hạ là người vô cùng nghiêm khắc đối với con cái mình.

Một hôm, trong lúc trò chuyện với một vài vị khách, Ngô Hạ ngẫu nhiên đàm luận về khuyết điểm của một người khác không có mặt ở đó. Mẹ ông vô cùng tức giận. Đến khi những vị khách đã về hết, bà liền phạt con một trăm roi.

Một người họ hàng đã cố trấn tĩnh bà và nói: “Nói về những điểm mạnh hay những thiếu sót khuyết điểm của người khác là điều bình thường của những người đọc sách. Có gì sai đâu? Sao bà lại đánh con đến như vậy?”

Mẹ của Ngô Hạ thở dài và nói: “Tôi nghe nói rằng nếu cha mẹ thực sự yêu con gái của họ, họ phải cố gả con gái mình cho một học giả thận trọng về những điều mà anh ta nói ra. Tôi chỉ có một mình nó là con trai. Tôi đang cố gắng làm cho nó hiểu về đạo nghĩa làm người. Nếu nó không thận trọng về những điều được nói ra, tức là nó đang quên mẹ của nó. Nó hiện giờ như vậy thì nói gì đến đạo xử thế lâu dài được đây?”

Từ câu chuyện xưa có thể thấy rằng, từ việc nhỏ như ăn nói, tu khẩu đối với một người đàn ông là vô cùng quan trọng. Cho dù đó là người trầm lặng ít lời hay linh hoạt lưu loát, nếu có thể giữ đạo trong tâm, không khoa trương và luôn nghiêm khắc tu dưỡng tâm tính bản thân thì đó chính là người cao thượng.

Những người như vậy sẽ không nhìn chằm chằm vào khuyết điểm của người khác, chỉ quan tâm tu dưỡng bản thân. Họ cũng không “miệng nói một đường, tâm nghĩ một nẻo”, càng không dùng lời ác để hại người.

Tránh sắc thủ đức

Cổ nhân có câu: “Trong vạn cái ác thì dâm đứng đầu” (Vạn ác dâm vi thủ). Tục ngữ có câu: “Anh hùng khó qua ải mỹ nhân”. Xã hội hiện đại có những thứ gọi là phong trào giải phóng tình dục, nhưng thời xưa thì gọi đó là nam nữ dâm ô trụy lạc. Cho nên, dù cho người đàn ông đó có được người đời tán dương, nhưng chỉ cần phạm phải tội tà dâm, quan hệ bất chính, thì sẽ không còn xứng là chính nhân quân tử nữa, thậm chí còn phải chịu sự trừng phạt của Thiên lý.

Trái lại, một người đàn ông có định lực kiên cường thì gặp sắc không mê, kiên trì “tránh sắc như tránh tên”. Người chồng như vậy, dù ở vào hoàn cảnh nào đi nữa họ cũng cự tuyệt sự hấp dẫn của sắc đẹp, một lòng bảo hộ gia đình mình. Bởi vì họ biết rằng làm như vậy là tích đức và phúc báo cho bản thân mình và con cái.

Khoan dung, lương thiện

“Người tốt với ta, ta sẽ tốt lại với người”, đây là điều mà một người bình thường có thể làm được. Người đối với ta không tốt, ta không oán, không giận, luôn mong người đạt được những thứ tốt thì đó mới thực sự là bậc đại trí giả khoan dung, lương thiện.

Một người chồng có tấm lòng rộng lớn như biển khơi, dung nạp trăm sông thì sẽ lương thiện và nhân từ. Họ có thể đặt mình vào hoàn cảnh của người khác mà tha thứ cho người, không oán không giận, cũng không làm những việc trái với đạo lý làm người.

Người chồng như vậy thì trong cuộc sống hôn nhân sẽ không vì những điều nhỏ nhặt mà nổi giận, làm điều tổn hại người khác. Trái lại, họ còn có thể dùng tâm thái bình thản, tấm lòng khoan dung mà khiến gia đình trở nên vui vẻ, hòa thuận.

Giữ chữ tín, coi trọng lời hứa

Khổng Tử giảng: “Nhân vô tín bất lập”, người mà bất tín thì không có chỗ đứng ở đời. Người không có tín thì không có nghĩa khí. Tín không chỉ là sinh mệnh thứ hai của người đàn ông mà còn là nhân tố xây dựng nên mối quan hệ vững chắc giữa người với người, tâm và tâm.

Một người đàn ông giữ chữ tín sẽ không nói lời tùy tiện mà làm đến nơi đến chốn, chân thành đối đãi với mọi người. Họ coi trọng lời hứa, có thể họ không biết nói những lời ngọt ngào, nhưng một lời hứa của họ lại đáng giá ngàn vàng.

Những người đàn ông coi trọng chữ tín một khi nói lời thì tất sẽ làm và làm thì tất sẽ có kết quả. Người như vậy, lòng họ thẳng thắn vô tư, chất phác trang trọng, là một người có trách nhiệm, là đối tượng đáng giá để người khác dựa vào.

Tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời trong xã hội ngày nay đã có nhiều thay đổi, tùy thuộc vào hoàn cảnh và quan niệm của mỗi người. Nhưng cho dù là thời nào đi nữa thì một người chồng có đạo đức, có tu dưỡng vẫn luôn là người đáng tin cậy, là điểm tựa vững chắc, là người mà mọi người đều kính trọng.

An Hòa

Read more »

Thiên nghi và thời hoàng kim của thiên văn học cổ đại

Một trong những công cụ thiên văn học đầu tiên chính là thiên nghi. Nó có khả năng mô tả sự chuyển động của các vì tinh tú trên bầu trời một cách chính xác, có thể biểu diễn cả kinh độ và vĩ độ cũng như các đặc điểm thiên văn khác như đường hoàng đạo…

Thiên văn học là một môn khoa học tự nhiên nghiên cứu các vật thể và hiện tượng huyền bí. Thiên văn học có bao hàm rất nhiều ngành khoa học khác như vật lý, toán học, hóa học, tất cả là nhằm mục đích giải thích cặn kẽ, thấu đáo nguồn gốc các hiện tượng, sự vật cũng như quá trình diễn hóa của chúng. Đối tượng nghiên cứu của thiên văn học bao hàm các hành tinh, mặt trăng, sao, thiên hà, và sao chổi. Các hiện tượng thiên văn học nghiên cứu còn bao gồm cả các vụ nổ siêu tân tinh, tia gamma, và bức xạ vi sóng vũ trụ. Thông thường, các hiện tượng bắt nguồn từ bên ngoài khí quyển trái đất là phạm vi nghiên cứu của thiên văn học.

Ảnh chụp tinh vân của NASA. (Ảnh qua Wikipedia)

Thiên văn học có thể nói là ngành khoa học tự nhiên lâu đời nhất. Các nền văn minh sớm nhất được ghi chép lại trong lịch sử nhân loại như văn minh Babylon, Hy Lạp, Ấn Độ, Ai Cập, Nubi, Iran, Trung Hoa và Maya đều có nhắc tới các phương pháp quan sát bầu trời đêm. Trong lịch sử, thiên văn học bao hàm nhiều phương pháp phong phú như thuật đo sao, thiên văn hàng hải, thiên văn quan sát, làm lịch…

Thiên nghi

Một trong những công cụ thiên văn học đầu tiên chính là thiên nghi.

Thiên nghi. (Ảnh qua Google Art & Culture)

Bức ảnh phía trên là một trong những thiên nghi lâu đời nhất còn lưu giữ. Quả cầu vàng nạm ngọc trai bao gồm ba phần, phần đế, khung và thân quả cầu. Các viên ngọc trai trên quả cầu tượng trưng cho hai tám cung hoàng đạo như trong truyền thống Trung Hoa, ngoài ra còn có 300 chòm sao, và hơn 2.200 ngôi sao. Theo thiên văn học cổ Trung Hoa, các chòm sao được chia ra làm ba Viên gồm Tử Vi Viên, Thái Thi Viên, và Thiên Thị viên. Giữa đế thiên nghi này có la bàn. Đây là một tuyệt tác của thiên văn học cổ đại.

Thiên nghi đã trở thành một trong những biểu tượng của thiên văn. Nó là mô hình mô tả các vật thể trên bầu trời, gồm các đường khung hình cầu, trung tâm là mặt trời và trái đất, có biểu diễn cả kinh độ và vĩ độ cũng như các đặc điểm thiên văn khác như đường hoàng đạo.

Thiên nghi cũng không phải chỉ do một dân tộc sáng tạo ra. Nghiên cứu lịch sử ra đời và phát triển của thiên nghi có thể thấy nó là phát minh riêng rẽ của người Hy Lạp và Trung Hoa cổ đại. Thậm chí thiên nghi còn xuất hiện trong cả thế giới Hồi giáo và châu Âu thời Trung Cổ.

Quốc kỳ Bồ Đào Nha cũng có thể hiện thiên nghi cách điệu. (Ảnh qua Wikipedia)

Quốc kỳ của Bồ Đào Nha cũng có thể hiện thiên nghi cách điệu. Thậm chí, hình tượng thiên nghi cũng xuất hiện trên huy hiệu của nước này, gắn liền với các khám phá của Bồ Đào Nha trong Thời đại thám hiểm (thời đại mà người châu Âu khám phá thế giới từ thế kỷ 15 tới thế kỷ 17).

Thiên nghi trong văn hóa Trung Hoa

Trong lịch sử Trung hoa, các nhà thiên văn học đã chế tạo ra thiên nghi để hỗ trợ việc quan sát các vì tinh tú. Người Trung Quốc cũng sử dụng thiên nghi trong việc lập và tính toán lịch.

Theo Needham, thiên nghi được người Trung Quốc phát minh ra sớm nhất nhờ hai nhà thiên văn học là Thạch Thân và Cam Đức vào thế kỷ 4 trước Công Nguyên, khi họ tự làm ra được một dụng cụ hình cầu có một vòng dây thép. Thiên nghi thô sơ này giúp họ đo đạc được khoảng cách tới cực Bắc. Tuy nhiên một nhà Hán học người Anh tên là Christopher Cullen lại cho rằng loại công cụ này lần đầu tiên được phát minh ra là vào thế kỷ 1 trước Công Nguyên.

Người Trung Hoa sử dụng thiên nghi trong thiên văn học. (Tranh qua Wikipedia)

Dưới thời Tây Hán (202 TCN – 9 SCN), các nhà thiên văn học Lạc Hạ Hoành, Chi Tiên Ư Vọng, và Cảnh Thọ Xương lại tiếp tục cải tiến thiên nghi. Vào năm 52 TCN, nhà thiên văn học Cảnh Thọ Xương lần đầu tạo ra vòng xích đạo cố định của thiên nghi. Tiếp theo vào thời Đông Hán (23-220 SCN), vào năm 84 TCN, hai nhà thiên văn học là Phó An và Cổ Quỳ đã lắp thêm vòng xích đạo.

Vào năm 125 SCN, nhà thiên văn học, diễn giả, và phát minh nổi tiếng Trương Hành là người đã hoàn thiện thiên nghi với các vòng chân trời và kinh tuyến. Thiên nghi chạy bằng nước đầu tiên trên thế giới là do Trương Hành chế tạo ra, ông đã sử dụng đồng hồ nước để vận hành thiên nghi. Trương Hành cũng là người thống kê 2.500 vì sao trên bầu trời Trung Hoa. Ông đã đưa ra các lý thuyết về mặt trăng và mối liên hệ với mặt trời. Đặc biệt ông đã bàn luận về hình dạng tròn của mặt trăng, và mặt trăng tỏa sáng là nhờ sự phản chiếu ánh mặt trời, cũng như bản chất của hiện tượng nhật thực và nguyệt thực.

Thiên nghi trong văn hóa cổ Hy Lạp

Nhà thiên văn học Hipparchus người Hy Lạp (khoảng hơn 100 năm TCN) tin rằng Eratosthenes (276-194 TCN) là người phát minh ra thiên nghi. Tên gọi của công cụ này trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là vòng tròn, và nó có các khung xương làm bằng các vòng tròn kim loại nối các cực lại với nhau, tượng trưng cho đường xích đạo, hoàng đạo, kinh tuyến và vĩ tuyến.

Thông thường, quả bóng tròn tượng trưng cho trái đất hoặc mặt trời được đặt vào vị trí trung tâm. Nó được sử dụng để mô tả chuyển động của các vì sao xung quay trái đất. Trước khi người châu Âu phát minh ra kính viễn vọng vào thế kỷ 17, thiên nghi là thiết bị cơ bản của tất cả các nhà thiên văn học dùng để xác định vị trí của các vì sao.

Tranh mô tả một người phụ nữ bên cạnh các dụng cụ từ nghệ thuật, âm nhạc, toán học, điêu khắc cho tới thiên văn học. (Tranh qua Wikipedia)

Khi còn ở dạng thô sơ nhất, bao gồm một vòng tròn cố định trong đường hoàng đạo, thì thiên nghi là một trong những dụng cụ thiên văn cổ đại nhất. Trong quá trình phát triển dần dần, nó xuất hiện thêm các vòng tròn cố định khác mô tả đường kinh tuyến. Vòng đầu tiên là đường phân, vòng thứ hai là điểm chí. Các bóng hình vòng tròn được sử dụng làm kim chỉ vị trí của mặt trời, kết hợp với các góc chia. Nhiều vòng tròn được kết hợp lại với nhau tượng trưng cho quy luật vận hành của vũ trụ, và nó được gọi là thiên nghi.

Có lẽ Eratosthenes đã sử dụng thiên nghi đông chí để đo độ chéo của đường hoàng đạo. Hipparchus có lẽ đã sử dụng một thiên nghi bốn vòng. Ptolemy mô tả công cụ của mình trong cuốn Syntaxis.

Thiên nghi do người Hy Lạp chế tạo và được sử dụng làm giáo cụ ngay từ thế kỷ thứ 3 TCN. Khi trở nên chính xác và to hơn, thì nó được sử dụng làm công cụ quan sát.

Châu Âu và Hồi giáo thời Trung Cổ

Các nhà thiên văn học người Ba Tư và Ả rập đã chế tạo phiên bản nâng cấp thiên nghi của người Hy Lạp vào thế kỷ thứ 8, được ghi lại trong Luận thuyết Dhat al-Halaq hay Dụng cụ với các vòng tròn của nhà thiên văn học người Ba Tư tên là Fazari.

Abbas Ibn Firnas được cho là đã chế tạo ra một dụng cụ với các vòng nhẫn khác (thiên nghi) vào thế kỷ thứ 9, thiên nghi này được trao cho vua Caliph Muhamad (trị vì từ năm 852-886).

Thiên Nghi. (Tranh qua Wikipedia)

Đo độ hình cầu, một biến thể của đo độ và thiên nghi được phát minh vào thời Hồi giáo Trung Cổ. Những tài liệu lâu nhất mô tả thiên nghi là vào thời của nhà thiên văn học người Ba Tư, tên là Nayrizi (892-902).

Các nhà thiên văn học người Hồi giáo cũng tự phát minh ra quả cầu thiên văn để giải quyết các vấn đề trong thiên văn. Ngày nay, toàn thế giới còn lại 126 dụng cụ tương tự, cái cổ nhất là vào thế kỷ 11. Độ cao của mặt trời, sự chuyển động của các vì sao được tính toàn bằng cách chỉnh vị trí quan sát trên vòng tròn kinh tuyến trên quả cầu.

Các chòm sao trên bầu trời được ghi lại. (Tranh qua Wikipedia)

Thiên nghi xuất hiện trở lại ở Tây Âu thông qua Al-Andalus vào cuối thế kỷ 10 nhờ nỗ lực của Gerbert d’Aurillac, Giáo hoàng Sylvester II (999-1003). Giáo hoàng Sylvester II đã ứng dụng các ống nhìn trong thiên nghi để định vị vị trí của sao Bắc Đẩu và ghi lại các đo đạc về đường chí tuyến và xích đạo.

Thời kỳ Phục Hưng

Những cải tiến tiếp theo cho loại công cụ này được Tycho Brahe (1546-1601) thực hiện, thiên nghi nâng đã được chuyển thành thiết bị đo độ cao thiên thể được mô tả trong tác phẩm về thiên văn của ông.

Bức tranh vẽ một học giả cầm thiên nghi. (Tranh qua Wikipedia)

Thiên nghi là một trong các công cụ cơ khí đầu tiên và phức tạp nhất. Sự phát triển của nó đã đem lại nhiều tiến bộ về kỹ thuật cũng như trong việc thiết kế các dụng cụ cơ khí. Các nhà khoa học thời kỳ Phục Hưng và các nhân vật quan trọng thường hay thuê vẽ chân dung. Trong bức họa, họ thường hay cầm một quả cầu thiên nghi, biểu trưng cho trí tuệ và tri thức của mình.

Mặc dù ngày nay, nhờ kính thiên văn, các vệ tinh và các phần mềm kỹ thuật số chính xác, các nhà thiên văn học không còn phải dựa vào thiên nghi để tính toán vị trí các ngôi sao. Tuy nhiên khi ngắm nhìn những tuyệt tác thiên nghi ấy, người ta không khỏi thán phục trí tuệ của người cổ đại.

Lê Anh

Read more »