Có phải GDP cao nghĩa là nền kinh tế thịnh vượng?

Trong cách tính GDP hiện nay, một số hoạt động đi ngược với sự phát triển xã hội như ô nhiễm môi trường, số lượng tội phạm gia tăng lại được xem như yếu tố giúp gia tăng GDP, trong khi các yếu tố như tình nguyện, công tác xã hội lại chưa được tính vào GDP. Bài viết này sẽ đưa ra chỉ tiêu GPI, trong đó loại bỏ những nhân tố nêu trên, được sử dụng để đo lường sự thịnh vượng của nền kinh tế.

Các nhà kinh tế học thường sử dụng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) để đo lường sự tiến bộ của nền kinh tế. Nếu GDP gia tăng, nền kinh tế được cho là tốt và đang đi lên, và ngược lại, GDP giảm, nền kinh tế gặp khó khăn và quốc gia này đang thụt lùi. Từ quan điểm số học, GDP là một chỉ số dễ theo dõi về sức khỏe của nền kinh tế. Tuy nhiên, từ góc nhìn của một công dân sống trong đời sống thực tế, GDP có thể gây hiểu lầm.

Đây chính là lý do tại sao Chỉ tiêu tiến bộ đích thực (GPI) được tạo ra vào năm 1995 bởi một nhóm người nghiên cứu kinh tế và kiến nghị chính sách gọi là Redefining Progress. Chỉ tiêu này được phát triển như là một sự thay thế chỉ số GDP truyền thống, nhằm đo lường sức khỏe nền kinh tế của một quốc gia. Hãy đọc tiếp để hiểu tại sao GDP không thể tiết lộ sự thịnh vượng của một quốc gia và làm thế nào GPI lại có thể giải thích điều này.

Các biến của GPI

Mặc dù cách tính GPI và GDP đều dựa trên dữ liệu tiêu dùng cá nhân như nhau, GPI cung cấp thêm các nhân tố điều chỉnh – các biến được thiết kế để áp dụng giá trị tiền tệ lên các khía cạnh phi tiền tệ của nền kinh tế. Các biến đó thuộc những nhóm sau đây:

-         Tiêu dùng cá nhân – Như đã đề cập, đây chính là dữ liệu được sử dụng để tính GDP.

-         Phân phối thu nhập – GPI được điều chỉnh tăng khi một tỷ lệ lớn thu nhập quốc gia được chuyển sang cho người nghèo, vì sự gia tăng này sẽ đem lại lợi ích hữu hình cho họ. GPI sẽ bị điều chỉnh giảm khi phần lớn thu nhập gia tăng của quốc gia chuyển sang những người giàu có.

-         Việc nhà, Tình nguyện và Giáo dục đại học – Đây là các nhân tố GPI mà giá trị của người lao động chuyển vào các công việc gia đình và tình nguyện. Đây cũng là những nhân tố giúp công chúng được giáo dục gia tăng.

-         Dịch vụ tiêu dùng lâu bền và cơ sở hạ tầng – Tiền chi tiêu mua sắm hàng hóa lâu bền được xem là phí tổn, trong khi giá trị cho việc mua hàng để cung ứng được xem như lợi ích. Giá trị các hàng hóa lâu dài được mua không thường xuyên nhưng đem lại lợi ích được cộng vào GPI trong khi hàng hóa dễ hư hỏng và bòn rút túi tiền của người tiêu dùng khi họ buộc phải thay chúng thì bị trừ ra. GDP, mặt khác, xem tất cả các chi tiêu đó như tín hiệu tốt. Chi tiêu cho cơ sở hạ tầng của chính phủ cũng được xử lý tương tự - nếu chi tiêu vốn mang lại lợi ích lâu dài, GPI sẽ cộng nó vào; hoặc bị trừ ra nếu nó bòn rút tiền từ kho bạc của chính phủ. GDP đều tính các chi tiêu này như tin tức tốt.

-         Tội phạm – Sự gia tăng tội phạm sẽ gây tốn tiền trong chi phí pháp luật, hóa đơn y tế, chi phí thay thế và những chi phí khác. GDP tính tất cả các phí tổn này, trong khi GPI loại trừ nó.

-         Sự suy giảm tài nguyên – Khi một vùng đất ngập nước hoặc một khu rừng bị phá hủy bởi các hoạt động kinh tế, GDP xem các sự kiện này như tin tốt cho nền kinh tế, trong khi GPI xem đây là tin xấu cho thế hệ tương lai. Chính vì vậy, những suy giảm hoặc thoái hóa rừng, đất đai hoặc tài nguyên được xem là phí tổn khi tính GPI.

-         Ô nhiễm – Hiện tượng ô nhiễm được xem là lợi ích khi tính GDP, vì ngành công nghiệp phải trả phí cho các hoạt động kinh tế tạo ra ô nhiễm, và một lần nữa trả tiền cho khắc phục tình trạng này. Đối với GPI, điều này được xem là chi phí vì thiệt hại sức khỏe con người và môi trường.

-         Thiệt hại môi trường lâu dài (sự nóng lên của trái đất, lưu trữ chất thải hạt nhân và các hậu quả dài hạn khác do các hoạt động kinh tế ảnh hưởng tiêu cực đến GPI.

-         Sự thay đổi trong thời gian rảnh rỗi – Sự thịnh vượng của nền kinh tế nên dẫn đến sự gia tăng trong thời gian rãnh rỗi. Hầu hết những người đi làm hiện đại sẽ không đồng ý với điều này. GPI xem sự gia tăng trong thời gian giải trí như là tín hiệu tích cực và tăng lên, nhưng sẽ giảm nếu thời gian rảnh rỗi sẽ giảm.

-         Chi phí phòng thủ (Defensive Expenditure) – Chi phí này liên quan đến bảo hiểm y tế, hóa đơn y tế và các chi phí khác để nâng cao chất lượng cuộc sống. GPI xem những điều này là phí tổn hơn là lợi ích, và do đó không nằm trong GPI.

-         Sự phụ thuộc vào các tài sản nước ngoài – khi một quốc gia buộc phải vay nợ từ những quốc gia khác để phục vụ tài chính, đây là dấu hiệu tiêu cực và nó sẽ không được tính vào GPI, nhưng nếu việc mượn tiền được sử dụng để đầu tư và phúc lợi quốc gia, đây là điều tích cực và được tính vào GPI.

Việc tính toán

Để tính được GPI, chúng ta cần xem xét những biến trên đây, và sử dụng số liệu thống kê và các công thức toán học để có được giá trị của chúng. Sau đó, giá trị này sẽ được cộng vào hoặc trừ ra từ chỉ số GDP. Ví dụ, chi tiêu cho hàng lâu bền là một điều chỉnh âm. Dữ liệu từ National Income and Products Accounts sẽ được sử dụng để ước lượng số tiền chi tiêu cho hàng tiêu dùng, sau đó con số này sẽ được trừ khỏi GDP.

Số tiền mà người nước ngoài đầu tư vào Mỹ sẽ bị bù trừ với số tiền mà công dân Mỹ đầu tư ra nước ngoài. Số liệu trung bình trong năm năm sẽ xác định liệu Mỹ sẽ trở thành người cho vay hay đi vay. Nếu nền kinh tế của Mỹ đủ mạnh để trở thành người đi vay, con số cuối cùng sẽ được cộng vào GDP. Nếu Mỹ vay mượn quá nhiều để duy trì nền kinh tế, con số này sẽ bị trừ ra.

Nguồn: www.thwink.org

GPI không phải là xu thế chủ đạo

Trong khi các nhân tố của GPI trong những biến trên tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân, nền kinh tế tư bản chủ nghĩa có xu hướng tập trung vào việc kiếm tiền. Chính vì điều này, GPI vẫn không được áp dụng rộng rãi trong những nền kinh tế như vậy, mặc dù nó vẫn được cộng đồng khoa học xem xét và công nhận giá trị của nó. GPI chỉ được sử dụng ở Canada và một số quốc gia nhỏ và tiến bộ hơn. Theo thời gian, một số quốc gia khác cũng bắt đầu áp dụng chỉ số này.

Nguồn: Investopedia.com

Như Quỳnh

Posted in: Tài chính tiền tệ