Singapore đào tạo lãnh đạo trẻ

Kỳ 1

Không phải ngẫu nhiên mà Singapore có một đội ngũ các nhà lãnh đạo hết lòng với việc nước. Đây là kết quả của hàng loạt chính sách đào tạo và bồi dưỡng các hạt nhân lãnh đạo của Singapore, nhất là phải kể đến công lao to lớn của cựu thủ tướng Lý Quang Diệu, nhà lãnh đạo sáng lập Singapore.

Hai khâu sàng lọc

Đừng đối xử với con người như cây chuối. Giống cây đó ra một vụ thì người ta chặt nó đi, không ra vụ nào thì người ta cũng chặt nó đi. Bởi lẽ cây chuối chỉ tạo ra một vụ mùa một năm.

Hãy đối xử với con người như những cây ăn trái tạo quả năm này qua năm khác. Chúng ta phải bảo đảm rằng cây ăn trái đó có đủ ánh nắng mặt trời và mưa. Nếu không đủ mưa, chúng ta phải tưới chúng. Tưới bao nhiêu nước, tưới khi nào và tưới ở đâu còn tùy thuộc giống cây và mùa màng. Chúng ta cũng phải quan tâm đến vấn đề thoát nước và phân bón. Chúng ta phải ngăn cản côn trùng và chim chóc tàn phá cây.

Chúng ta làm tất cả những điều này để cây có thể tạo ra quả tốt nhất năm này qua năm khác.

Lim Siong Guan

Ông Lý Quang Diệu từng nói: “Nếu có một bài học tôi rút ra thì đó là bài học sử dụng nhân tài, càng có nhiều người giỏi quanh tôi thì tôi càng có thể giải quyết được tốt các vấn đề. Sự lãnh đạo mạnh mẽ không phụ thuộc sức mạnh một cá nhân, mà là sức mạnh của một đội ngũ người tài quanh mình. Sử dụng nhân tài chính là trọng tâm của nghệ thuật lãnh đạo”.

Chính vì quan điểm như vậy, ngay từ khi Singapore giành được độc lập, ông Lý Quang Diệu đã rất quan tâm đến công tác đào tạo một đội ngũ lãnh đạo kế cận có tài, có đức cho đất nước Singapore, và đã thiết kế rất nhiều chính sách và cơ chế để trọng dụng nhân tài cho chính phủ.

Du học nước ngoài

Chưa ở đất nước nào mà cuộc săn tìm người tài cho chính phủ lại diễn ra quyết liệt như tại Singapore. “Công cụ” của cuộc đi săn chính là hàng loạt cơ hội nhận học bổng, đặc biệt là học bổng du học nước ngoài mà Chính phủ Singapore tạo ra một cách bình đẳng cho tất cả công dân có đủ điều kiện tham gia.

Các nhà lãnh đạo Singapore hiện nay, từ Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đến Bộ trưởng Thương mại và công nghiệp Lim Hng Kiang, Bộ trưởng Ngoại giao George Yeo và Bộ trưởng Quốc phòng Teo Chee Hean, đều từng được nhận học bổng du học nước ngoài.

Ông Lý Quang Diệu cho rằng du học nước ngoài là rất quan trọng vì nó tạo “tác động chuyển hóa” đối với các nhà lãnh đạo tương lai của đất nước Singapore. Theo ông, người đi du học nước ngoài không chỉ học từ kiến thức sách vở mà còn học cách thích ứng với một hệ thống quản lý khác, một nền văn hóa của dân tộc khác. Trong môi trường như vậy, các nhà lãnh đạo Singapore phải học cách ứng phó với sự thay đổi và khác biệt của cuộc sống.

Chỉ hơn 10 năm sau khi độc lập, Chính phủ Singapore đã xây dựng sáu chương trình học bổng du học nước ngoài khác nhau để đáp ứng các nhu cầu khác nhau của người dân Singapore (học bổng quốc gia Singapore, Yang di-Pertuan Negara, học bổng tổng thống, học bổng nhân văn, học bổng Overseas Merit và học bổng SAF). Người nhận được học bổng chính phủ đa số học tại các trường đại học nổi tiếng trên thế giới như Oxford, Cambridge, Harvard...

Kinh nghiệm thực tế

Ông Lý Quang Diệu cho rằng chính phủ phải tạo cơ hội cho mọi người một cách bình đẳng để du học và về cống hiến cho đất nước. Có nghĩa là khác với nhiều nước khác, học bổng chính phủ không dành riêng cho những người đang làm trong hệ thống nhà nước, mà được mở cho tất cả mọi người có khả năng nhận học bổng. Điều này tạo cơ hội hết sức quý giá cho con em nhà nghèo nhưng có khả năng được học tập ở nước ngoài và cống hiến cho đất nước.

Sinh ra trong một gia đình nghèo, nguyên bộ trưởng văn phòng thủ tướng, ông Lee Yock Suan, là người Singapore đầu tiên từng được nhận học bổng tổng thống, nhớ lại: “Tôi đăng ký học bổng bởi vì đây là cách duy nhất tôi có thể theo học đại học, chứ chưa nói đến việc học nước ngoài”.

Người nhận được học bổng chính phủ phải có trách nhiệm làm việc cho khu vực nhà nước 4-6 năm, tạo cơ chế ràng buộc giữa người nhận học bổng và chính phủ. Với cách làm này, Chính phủ Singapore có thể thu hút được những người tài năng nhất trên toàn quốc làm việc cho chính phủ.

Nhưng việc nhận được những học bổng này không hề dễ dàng mà là quá trình sàng lọc hết sức kỹ lưỡng do Ủy ban Dịch vụ công tiến hành. Trước khi phỏng vấn các ứng cử viên, Ủy ban Dịch vụ công nghiên cứu rất kỹ hồ sơ của người xin học bổng gồm báo cáo kết quả học tập, báo cáo đánh giá của hiệu trưởng đối với ứng cử viên, báo cáo hoạt động xã hội và báo cáo đánh giá tâm lý của ứng cử viên.

Trong thời kỳ đầu, mặc dù quá trình sàng lọc kỹ càng như vậy, nhưng ông Lý Quang Diệu cho rằng phương pháp sàng lọc gồm các báo cáo đánh giá và một cuộc phỏng vấn mới chỉ chính xác khoảng 60-70%. Theo ông, việc phát hiện nhân tài ở độ tuổi 18-19 rất khó vì người đánh giá không chỉ nên đánh giá học lực và sự thông minh của các em mà còn phải đánh giá cả những nhân tố như lòng say mê, nhiệt tình, động cơ làm việc, sự cân bằng trong cuộc sống...

Ông cho rằng đánh giá năng lực cán bộ là một nhiệm vụ hết sức khó khăn và có khi đòi hỏi năng khiếu, cán bộ đánh giá có năng lực có khả năng đánh giá cán bộ không dựa trên vẻ bề ngoài mà là năng lực và bản chất bên trong. Theo ông, qua thời gian công tác đánh giá cán bộ của Singapore ngày càng được hoàn thiện, các ứng cử viên đã được đánh giá một cách toàn diện hơn. Tuy nhiên, điều ông lo ngại là giới trẻ hiện nay có học thức cao hơn nhưng thiếu sự bươn chải trong thực tiễn cuộc sống như những lãnh đạo thuộc thế hệ ông. Do đó, kinh nghiệm thực tế chính là khâu sàng lọc quan trọng thứ hai để lựa chọn ra những nhà lãnh đạo sáng giá cho đất nước.

Trưởng ban công chức Singapore

Theo Hoàng Minh
Tuổi trẻ

Kỳ 2

"Cuộc đời nên là bữa tiệc buffet"

Tháng 9/1965, chỉ một tháng sau khi Singapore giành độc lập, Thủ tướng Lý Quang Diệu đã có diễn văn phát biểu trước các công chức cao cấp, trong đó nhấn mạnh việc chính phủ sẽ sử dụng những cán bộ có năng lực để điều hành đất nước. Ông nhấn mạnh: "Là một nước nghèo tài nguyên, Singapore tồn tại bằng chất lượng chứ không phải bằng số lượng, nhiệm vụ của chính phủ là phải bảo đảm một bộ máy hiệu quả và lịch thiệp với người dân".

Kinh nghiệm thực tiễn

Là nhà lãnh đạo có đầu óc thực tế, ông Lý Quang Diệu hết sức coi trọng đào tạo các nhà lãnh đạo có kinh nghiệm thực tiễn và khả năng ứng dụng chính sách tốt. Đặc điểm này thể hiện ngay từ khâu đào tạo và tuyển chọn cán bộ. Hệ thống giáo dục và chính phủ Singapore đề cao những người có năng khiếu về khoa học tự nhiên như toán học, kỹ sư, hóa học vì họ được coi là có tiềm năng trở thành các nhà quản lý giỏi có thể giải quyết các vấn đề quốc kế dân sinh một cách khoa học.

Những thanh niên trẻ có năng lực và triển vọng sau khi nhận học bổng được tạo cơ hội và thử thách qua nhiều vị trí khác nhau, để thể hiện khả năng giải quyết các công việc nhà nước vốn rất đa dạng và phức tạp. Đa số được bổ nhiệm vào ngạch hành chính và thăng tiến theo qui trình thông thường. Một số đặc biệt xuất sắc được bồi dưỡng để nhanh chóng trở thành cán bộ lãnh đạo của đất nước. Đối với số cán bộ này, Chính phủ Singapore đưa ra "cơ chế sự nghiệp kép", theo đó giai đoạn đầu những công chức trẻ có triển vọng được phân công quản lý một lĩnh vực kỹ thuật thuần túy. Sau một vài năm, họ được thuyên chuyển sang vị trí quản lý cao cấp để điều hành các vấn đề mang tính vĩ mô của nhà nước và được hưởng lương cao đặc biệt.

Thông thường những người này sẽ được bổ nhiệm vào vị trí bí thư thường trực (nhân vật đứng số hai của một bộ - tương đương vị trí thứ trưởng thường trực phụ trách bộ máy công chức của bộ) trong độ tuổi 30 mà Thủ tướng Lý Quang Diệu gọi họ là thuộc đội B để hỗ trợ chuyên môn cho các bộ trưởng mà ông gọi là những người thuộc đội A, là các nhà lãnh đạo chính trị được bổ nhiệm, thường trong độ tuổi 40.

Nhìn chung năng lực của bí thư thường trực và bộ trưởng tương đối như nhau, đều là những người xuất sắc và có cống hiến quan trọng trong Chính phủ Singapore. Đa số các bí thư thường trực làm việc trong nhiệm kỳ cố định 10 năm để bảo đảm sự ổn định cho hệ thống công chức. Tuy nhiên, một số nhanh chóng trở thành bộ trưởng. Tất nhiên sự thay đổi này đòi hỏi một khâu sàng lọc quan trọng khác, đó là các ứng cử viên phải tham gia đảng Hành động nhân dân (PAP) do ông Lý Quang Diệu sáng lập và ứng cử vào nội các Singapore.

Đương nhiên, theo qui trình bồi dưỡng nhân tài, rất nhiều ứng cử viên bắt nguồn từ hệ thống công chức. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 1997 có 24 ứng cử viên mới thì 15 người cũng từ bộ máy công chức. Chính vì đặc điểm này mà nội các của Singapore không đơn thuần chỉ là những nhà lãnh đạo chính trị được bổ nhiệm trên cơ sở trung thành với đảng và người đứng đầu đảng (thủ tướng), mà là những hạt nhân xuất sắc đã trải qua một quá trình tu dưỡng, đào tạo, cống hiến cho nhân dân và sàng lọc qua thực tế công việc.

"Cuộc gặp mặt nhân dân"

Ở vị trí bộ trưởng, các nhà lãnh đạo trẻ Singapore tiếp tục được thử thách qua việc xử lý các vấn đề của thực tế cuộc sống đặt ra của nhân dân. Là đảng viên đảng PAP và bộ trưởng trong nội các Singapore, hằng tuần họ phải tổ chức "cuộc gặp mặt nhân dân" tại những địa bàn họ phụ trách với tư cách đại biểu quốc hội.

Tại cuộc gặp này, họ phải gặp gỡ trực tiếp người dân để giải quyết những vấn đề rất cụ thể mà người dân đang gặp phải trong cuộc sống hằng ngày như tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương, nâng cấp chung cư, thang máy, xây dựng lối đi riêng cho người tàn tật... Bản thân Thủ tướng Lý Quang Diệu cũng nổi tiếng với thói quen du hành qua các phố và khu dân cư tại Singapore để kiểm tra, nắm bắt và xử lý tình hình.

Một đặc điểm khác nổi bật trong hệ thống quản lý Singapore là xử lý các vấn đề quốc gia trên quan điểm liên ngành. Chính vì vậy các bộ trưởng được kinh qua nhiều vị trí công tác khác nhau tại các bộ. Chẳng hạn Bộ trưởng Ngoại giao Singapore George Yeo trước đây từng phụ trách các bộ y tế, công thương, văn hóa, nghệ thuật và truyền thông. Như vậy từ những sinh viên giỏi được nhận học bổng của chính phủ, trở thành những công chức trẻ triển vọng và có nhiều cống hiến xuất sắc, những người này bắt đầu bước chân vào chính trường trở thành những bộ trưởng nhiều khả năng trong nội các Singapore.

Vào vị trí nào họ cũng làm giỏi và có những cống hiến xuất sắc. Với ông George Yeo, chính quan điểm làm việc và cống hiến theo kiểu "cuộc đời nên là bữa tiệc buffet" đã giúp ông và nhiều công chức thành công, phục vụ hiệu quả hơn cho việc nước. Bộ trưởng Ngoại giao Singapore George Yeo cho rằng kinh nghiệm thực tiễn theo quan điểm "cuộc đời nên là một bữa tiệc buffet" đã giúp rất nhiều công chức thành công.

Có thể nói một trong những bí quyết quan trọng nhất giải thích sự thần kỳ Singapore chính là nhờ sự quan tâm sát sao của ông Lý Quang Diệu trong việc lựa chọn, đào tạo và thử thách các nhà lãnh đạo trẻ Singapore. Chính ông là người đã truyền cảm hứng tạo ra một thế hệ các nhà lãnh đạo trẻ đầy tài năng và nhiệt huyết của Singapore.

Qua 30 năm làm Thủ tướng, ông đúc rút sáu nguyên tắc lãnh đạo đất nước Singapore: 1 - Chuyển tín hiệu rõ ràng cho người dân, 2 - Xây dựng các chính sách nhất quán, 3 - Duy trì một chính phủ trong sạch, 4 - Giành sự tôn trọng, chứ không theo chủ nghĩa dân túy, 5 - Tạo ra lợi ích rộng rãi cho người dân và 6 - Nỗ lực thành công. Các nguyên tắc này nghe có vẻ đơn giản và hiển nhiên, nhưng thực hiện chúng không hề dễ dàng.

Theo Hoàng Minh

Tuổi trẻ

Kỳ 3

Giữ nhân tài cho nhà nước

 

Tuyển được nhân tài đã khó, nhưng việc giữ được nhân tài còn khó hơn rất nhiều lần. Đối với Singapore, điều này còn khó khăn hơn nữa vì đất nước này chỉ có hơn 4 triệu dân nhưng có đến trên 6.000 chi nhánh công ty đa quốc gia. Các công ty này là đối thủ thu hút nhân tài của chính phủ. Bài toán hóc búa đối với chính phủ Singapore là làm thế nào để giữ được người tài làm việc trong hệ thống nhà nước, nhưng vẫn bảo đảm có đủ nhân tài cho khu vực tư nhân.

Trọng dụng nhân tài trở thành thương hiệu

Nhân tố thu hút người tài đầu tiên phải kể đến cơ hội được trọng dụng. Trong khi ở nhiều nước người tài đến mấy cũng phải “xếp hàng” để được bố trí ở các vị trí quản lý cao, thì nguyên thủ tướng Lý Quang Diệu nổi tiếng với phương pháp cất nhắc nhân tài dựa trên năng lực chứ không dựa trên thâm niên công tác. Ông từng nói: “Tôi ưa chuộng hiệu quả. Với một công chức trẻ ở vị trí cao, tôi không quan tâm anh ta đã làm việc bao nhiêu năm. Nếu anh ta là người tốt nhất cho vị trí đó, hãy xếp anh ta ở vị trí đó”. Triết lý dùng người này của ông Lý Quang Diệu đã được chính quyền áp dụng cho đến ngày nay, và đã tạo được sự khích lệ rất lớn đối với những nhân tài trẻ tuổi làm việc cho chính phủ.

Điều đặc biệt trong trường hợp của Singapore là khác với một số nước châu Á, Singapore đã tránh được “chủ nghĩa thân hữu” trong việc sử dụng và đề bạt cán bộ trong hệ thống nhà nước. Là người châu Á, nhưng người Singapore rất rõ ràng trong chuyện này, không có chuyện để yếu tố tình cảm chi phối trong câu chuyện đề bạt cán bộ vì với họ câu chuyện lãnh đạo là chuyện hệ trọng, liên quan đến tồn vong, thịnh suy của cả một đất nước.

Cũng có một nhà báo phương Tây đặt một câu hỏi đầy hàm ý cho nguyên thủ tướng Lý Quang Diệu về việc ông nghĩ thế nào khi Thủ tướng Singapore hiện nay (Lý Hiển Long) là con trai ông. Không do dự, ông Lý Quang Diệu trả lời đại ý rằng nếu ông Lý Hiển Long không phải là con ông thì ông Lý Hiển Long đã lên làm thủ tướng từ lâu rồi. Nhìn vào quá trình học tập và công tác của Thủ tướng Lý Hiển Long, không ai có thể phủ nhận thành tích xuất sắc của ông. Tốt nghiệp loại ưu chuyên ngành toán Trường đại học Cambridge (Anh), ông có thêm bằng khoa học máy tính và bằng thạc sĩ quản lý hành chính công tại Trường đại học Harvard (Mỹ), trải qua nhiều vị trí trong quân đội và quản lý nhà nước trước khi trở thành Thủ tướng Singapore.

Thủ tướng Singapore hiẹn nay Lý Hiển Long

 

Như vậy, hệ thống coi trọng năng lực hơn chủ nghĩa thân hữu là nhân tố cực kỳ quan trọng trong việc thu hút người tài. Tại Singapore, nhờ có truyền thống tôn trọng và trọng dụng nhân tài trong hệ thống nhà nước, những người tài khi muốn gia nhập hệ thống này, suy nghĩ đầu tiên của họ sẽ là “tôi tài năng thật sự, tôi sẽ có cơ hội và tôi không do dự khi gia nhập hệ thống”. Họ sẽ không hề có suy nghĩ như “tôi tài nhưng tôi không quen biết ai, tôi không thể phát huy tốt trong hệ thống này, và do đó tôi quyết định không gia nhập hệ thống”. Tại Singapore, khẩu hiệu trọng dụng nhân tài là một thương hiệu trong hệ thống nhà nước, thu hút được rất nhiều người tài đến làm việc.

Lương không phải là tất cả

Một yếu tố hết sức quan trọng góp phần giữ chân người tài trong khu vực nhà nước là mức lương cao. Từ năm 1972, công chức Singapore được hưởng tháng lương thứ 13 để tương đương với tiền thưởng hằng năm của khu vực tư nhân.

Tuy nhiên giai đoạn đầu do chính phủ chưa trả lương cao như khu vực tư nhân, nên đã từng có hiện tượng chảy máu chất xám sang khu vực tư nhân. Kết quả là Chính phủ Singapore đã liên tục tăng lương nhiều lần để giữ chân người tài tại khu vực nhà nước.

Đặc biệt từ năm 1994, chính phủ ban hành “tài liệu trắng về mức lương cạnh tranh dành cho chính phủ có năng lực và trong sạch”, theo đó qui định mức lương của các bộ trưởng và công chức cao cấp tương đương lương trung bình của bốn người hưởng lương cao nhất trong sáu ngành nghề của khu vực tư nhân là kế toán, ngân hàng, kỹ sư, luật, các công ty chế tạo địa phương và công ty đa quốc gia. Mức lương của các bộ trưởng và công chức cao cấp liên tục được đánh giá và điều chỉnh thường xuyên, để bảo đảm mức cạnh tranh đối với khu vực tư nhân nhằm giữ chân người tài làm việc cho khu vực nhà nước. Theo mức lương tăng mới, thủ tướng Singapore được biết là có mức lương cao hơn tổng thống Hoa Kỳ.

Tuy nhiên lương chưa phải là tất cả, sức hấp dẫn ẩn của chức vụ cao trong chính quyền Singapore chính là sự tôn trọng mà những nhà lãnh đạo Singapore đạt được từ dân chúng. Là một đất nước có nền văn hóa Khổng giáo, Singapore tin tưởng và coi những nhà lãnh đạo có vị trí đặc biệt trong xã hội, quyết định đến vận mệnh của đất nước. Trên thực tế, sự tôn trọng của người dân đối với các nhà lãnh đạo Singapore vì các vị lãnh đạo của Singapore được biết đến là người có hành vi trong sạch, không tham nhũng và công tâm. Mức lương cao và luật pháp nghiêm minh là hai nhân tố có hiệu lực nhất ngăn cản các nhà lãnh đạo Singapore không thể có động cơ tham nhũng, bởi rủi ro của sự trừng phạt quá lớn so với những lợi ích về lương mà hệ thống này mang lại.

Đối với ông Lý Quang Diệu, giữ được người tài vừa là việc ngăn cản họ chạy sang khu vực tư nhân, vừa là giữ họ khỏi sự sa ngã. Ông từng cho rằng nếu không ngăn cản hành vi tham nhũng từ tầng lớp lãnh đạo thì không thể nói đến việc xóa bỏ tham nhũng ở cấp thấp hơn. Giữ người tài cho khu vực nhà nước, ông Lý Quang Diệu không quên bảo đảm khu vực tư nhân của Singapore có đủ người tài đến làm việc, nhất là trong bối cảnh dân số Singapore ngày càng giảm.

Ông là người khởi xướng nhiều biện pháp thu hút nhân tài nước ngoài thông qua các biện pháp khuyến khích tạo điều kiện cư trú dài hạn cho lao động có chất lượng và người thân họ, giảm thuế cho người có mức lương cao... Nhờ vậy, Singapore đã thu hút được hơn 1 triệu người nước ngoài có trình độ cao bổ sung cho lực lượng lao động của Singapore trong khu vực tư nhân. Lao động nước ngoài đóng góp quan trọng vào sự tăng trưởng, tạo việc làm cho Singapore, và là nhân tố giúp Singapore trở thành một trung tâm tài chính và thương mại hàng đầu trong khu vực.

Theo Hoàng Minh

Tuổi trẻ