CHƯƠNG 21 - VIỆT HIẾN 2050 - MẠNG LƯỚI DOANH NGHIỆP VIỆT TOÀN CẦU

 CHƯƠNG 21

MẠNG LƯỚI DOANH NGHIỆP VIỆT TOÀN CẦU

1. Từ cộng đồng người Việt đến cộng đồng có năng lực kinh tế

Một cộng đồng muốn tồn tại lâu dài không thể chỉ dựa vào ký ức, tình cảm và các hoạt động văn hóa.

Cộng đồng còn cần năng lực sản xuất; kinh doanh; đầu tư; công nghệ; quản trị; kết nối thị trường; tạo việc làm; tích lũy vốn.

Nếu không có năng lực kinh tế, cộng đồng dễ trở thành nơi nói nhiều về tương lai nhưng phụ thuộc vào nguồn lực của người khác để thực hiện tương lai ấy.

Vì vậy, một trong những mạng lưới quan trọng nhất của Cộng đồng Việt Nam Toàn cầu phải là:

Mạng lưới Doanh nghiệp Việt Toàn cầu.

Nhưng cần hiểu đúng.

Đây không phải là một “liên minh doanh nghiệp Việt” để tạo độc quyền.

Cũng không phải một thị trường đóng kín trong đó:

người Việt chỉ mua của người Việt, bán cho người Việt và ưu tiên người Việt bất kể năng lực.

Mục tiêu phải cao hơn:

kết nối doanh nhân Việt với nhau để cùng bước vào thị trường của thế giới.

2. Doanh nghiệp là một năng lực cộng đồng

Doanh nghiệp trước hết là một chủ thể kinh tế.

Doanh nghiệp không tồn tại để “phục vụ cộng đồng” theo nghĩa phải hy sinh lợi ích hợp pháp của mình.

Doanh nghiệp tồn tại để tạo sản phẩm; cung cấp dịch vụ; giải quyết nhu cầu; tạo việc làm; tạo lợi nhuận; đầu tư; đổi mới; đóng thuế; chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Nhưng khi có hàng nghìn doanh nghiệp Việt Nam hoạt động ở nhiều quốc gia, giữa họ xuất hiện một nguồn lực mới:

mạng lưới doanh nghiệp.

Mạng lưới này có thể giúp tìm đối tác; tìm nhà cung cấp; tìm nhân tài; tìm thị trường; chia sẻ kinh nghiệm; chuyển giao công nghệ; kết nối vốn; hỗ trợ thế hệ doanh nhân trẻ.

Do đó:

Doanh nghiệp tạo giá trị cho thị trường; mạng lưới tạo thêm giá trị từ sự kết nối giữa các doanh nghiệp.

3. Không xây “thị trường Việt Nam đóng”

Đây là ranh giới chiến lược.

Nếu mạng lưới doanh nghiệp chỉ hướng tới:

“người Việt mua hàng của người Việt”,

thì nó có thể tạo ra một thị trường nội bộ nhưng khó tạo ra sức mạnh toàn cầu.

Mô hình cần hướng tới là:

NGƯỜI VIỆT LIÊN KẾT → ĐI VÀO THỊ TRƯỜNG SỞ TẠI → KẾT NỐI THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ → MỞ RỘNG CHUỖI GIÁ TRỊ TOÀN CẦU.

Một doanh nghiệp Việt tại Đức không chỉ bán cho người Việt ở Đức.

Nó phải có khả năng bán cho: khách hàng Đức, châu Âu và toàn cầu.

Một doanh nghiệp Việt tại Mỹ không chỉ phục vụ cộng đồng Việt.

Nó phải có khả năng bước vào: thị trường Mỹ và thị trường quốc tế.

Một doanh nghiệp Việt tại Singapore không chỉ kết nối với người Việt.

Nó có thể dùng Singapore như: một cửa ngõ thương mại, tài chính và logistics của khu vực.

Vì vậy:

Người Việt liên kết với nhau để đi vào thị trường của thế giới, chứ không phải xây một thị trường Việt Nam đứng ngoài thế giới.

4. Doanh nghiệp Việt Toàn cầu là gì?

Có thể định nghĩa:

Mạng lưới Doanh nghiệp Việt Toàn cầu là hệ thống liên kết tự nguyện giữa các doanh nhân, doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và tổ chức hỗ trợ kinh doanh có mối liên hệ với Cộng đồng Việt Nam Toàn cầu, nhằm chia sẻ tri thức, kết nối thị trường, phát triển chuỗi cung ứng, huy động nguồn lực, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trong phạm vi pháp luật áp dụng.

Định nghĩa này có một điểm quan trọng:

mạng lưới không thay thế doanh nghiệp.

Doanh nghiệp vẫn tự chịu trách nhiệm; tự ký hợp đồng; tự quản lý tài chính; tự chịu rủi ro; tự chịu trách nhiệm pháp lý.

Mạng lưới chỉ:

tạo thêm khả năng kết nối.

5. Ai thuộc mạng lưới?

Mạng lưới không chỉ dành cho chủ doanh nghiệp.

Có thể bao gồm:

Doanh nhân

Người sáng lập, chủ sở hữu hoặc nhà quản lý.

Doanh nghiệp

Từ startup đến tập đoàn.

Nhà đầu tư

Cá nhân, quỹ, tổ chức đầu tư hợp pháp.

Chuyên gia

luật; tài chính; kế toán; marketing; công nghệ; logistics; quản trị; nhân sự; sở hữu trí tuệ.

Người khởi nghiệp

Đặc biệt là thế hệ trẻ.

Nhà nghiên cứu

Những người tạo ra công nghệ hoặc tri thức có khả năng thương mại hóa.

Đối tác quốc tế

Những người không phải người Việt nhưng muốn hợp tác.

Điều này phản ánh nguyên tắc của Chương 20:

Mở cửa về năng lực.

6. Một doanh nhân Việt có thể có nhiều căn tính

Một người có thể đồng thời là người Việt; công dân Mỹ; doanh nhân Đức; nhà đầu tư Nhật; giáo sư Pháp; thành viên cộng đồng Việt;thành viên mạng lưới doanh nghiệp. Không có mâu thuẫn tất yếu giữa các căn tính đó.

Ngược lại, chính việc sống trong nhiều hệ thống có thể tạo ra:

lợi thế kết nối.

Một người hiểu:

Việt Nam + Nhật Bản

có thể tạo cầu nối khác với người chỉ hiểu một thị trường.

Một người hiểu:

Việt Nam + Hoa Kỳ + công nghệ

có thể tạo ra một chuỗi giá trị khác.

Vì vậy:

Đa căn tính có thể trở thành tài sản kinh tế nếu được kết nối đúng cách.

7. Mạng lưới phải bắt đầu từ lợi ích thực tế

Không thể thu hút doanh nghiệp bằng khẩu hiệu:

“Hãy đóng góp cho cộng đồng.”

Câu hỏi đầu tiên phải là:

“Mạng lưới giúp doanh nghiệp làm được điều gì mà doanh nghiệp khó làm một mình?”

Ví dụ: tìm khách hàng; tìm đối tác; tìm nhân tài; tìm vốn; tìm nhà cung cấp; tìm công nghệ; tìm thị trường mới; hiểu pháp luật và tiêu chuẩn; tìm chuyên gia; tìm cơ hội đầu tư.

Khi doanh nghiệp nhận được giá trị: họ có lý do để tham gia.

Khi doanh nghiệp thành công: họ có động lực đóng góp.

Đó chính là chu trình:

GIÁ TRỊ → THAM GIA → THÀNH CÔNG → ĐÓNG GÓP → MẠNG LƯỚI MẠNH HƠN → GIÁ TRỊ LỚN HƠN.

8. Doanh nghiệp không phải nhà tài trợ bắt buộc của cộng đồng

Một sai lầm thường gặp là coi doanh nhân như:

“nguồn tiền của cộng đồng.”

Điều đó có thể phá hỏng lòng tin.

Doanh nghiệp có quyền: kiếm lợi nhuận; tái đầu tư; trả cổ tức; mở rộng; thất bại; rút khỏi một dự án.

Đóng góp cho cộng đồng phải dựa trên: tự nguyện, hợp đồng, trách nhiệm pháp lý và lợi ích phù hợp.

Không được biến:

“tình đồng bào”

thành:

nghĩa vụ tài chính không có giới hạn.

9. Lợi ích doanh nghiệp và lợi ích cộng đồng

Hai lợi ích này không nhất thiết đối lập.

Một doanh nghiệp phát triển có thể: tạo việc làm; đào tạo nhân lực; tạo công nghệ; tạo thu nhập; tạo thuế; hỗ trợ xã hội; tạo cơ hội cho người trẻ.

Nhưng cũng không được mặc định:

doanh nghiệp Việt = lợi ích cộng đồng.

Một doanh nghiệp vẫn có thể: vi phạm pháp luật; bóc lột lao động; gian lận; gây ô nhiễm; cạnh tranh không lành mạnh.

Do đó:

Căn tính Việt không miễn trừ trách nhiệm doanh nghiệp.

Nguyên tắc phải là:

Tốt cho doanh nghiệp khi tạo giá trị hợp pháp; tốt cho cộng đồng khi doanh nghiệp tạo giá trị bền vững.

10. Mạng lưới không phải cartel

Đây là một giới hạn đặc biệt quan trọng.

Các doanh nghiệp trong mạng lưới có thể hợp tác; chia sẻ kinh nghiệm; giới thiệu khách hàng; cùng nghiên cứu; cùng đầu tư.

Nhưng không được dùng mạng lưới để thông đồng giá; chia thị trường; loại bỏ đối thủ; trao đổi thông tin cạnh tranh nhạy cảm trái pháp luật; thao túng đấu thầu; tạo độc quyền; vi phạm luật cạnh tranh.

Do đó:

Hợp tác tạo giá trị — không thông đồng để bóp méo thị trường.

Mạng lưới phải tôn trọng luật cạnh tranh; luật chống độc quyền; luật thương mại; luật thuế; luật lao động; luật sở hữu trí tuệ; luật dữ liệu;

các quy định chuyên ngành của quốc gia sở tại.

11. Từ mạng lưới người quen đến mạng lưới chuyên nghiệp

Một mạng lưới yếu dựa vào:

“Tôi biết ông A.”

Một mạng lưới mạnh dựa vào:

“Tôi biết hệ thống nào có thể giúp ông giải quyết vấn đề.”

Sự khác biệt nằm ở:

thể chế hóa tri thức.

Mạng lưới nên có cơ sở dữ liệu chuyên môn; danh mục doanh nghiệp; bản đồ ngành nghề; hệ thống giới thiệu; diễn đàn chuyên môn; cơ chế đánh giá; cơ chế xác minh; kho kiến thức; sự kiện kết nối.

Nhưng dữ liệu phải được quản trị theo nguyên tắc bảo vệ quyền riêng tư.

12. Bản đồ năng lực doanh nghiệp Việt toàn cầu

Một nhiệm vụ quan trọng có thể là xây dựng:

BẢN ĐỒ NĂNG LỰC DOANH NGHIỆP VIỆT TOÀN CẦU.

Không phải để kiểm soát doanh nghiệp.

Mà để biết: ai đang hoạt động trong ngành nào;ở quốc gia nào; có năng lực gì; đang cần gì; có thể cung cấp gì, hợp tác với ai.

Có thể phân loại theo: Địa lý ; Bắc Mỹ; châu Âu; Đông Á; Đông Nam Á; Úc; Trung Đông; các khu vực khác.

Ngành công nghệ; sản xuất; tài chính; logistics; y tế; giáo dục; nông nghiệp; thực phẩm; xây dựng; bất động sản; dịch vụ; sáng tạo; AI.

Quy mô startup; SME; doanh nghiệp lớn; tập đoàn; quỹ đầu tư.

Mục tiêu cuối cùng:

biến thông tin phân tán thành khả năng kết nối.

13. Chuỗi cung ứng Việt Toàn cầu

Một trong những giá trị lớn nhất của mạng lưới là khả năng hình thành:

chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Ví dụ:

nghiên cứu tại Mỹ

→ thiết kế tại Đức → linh kiện tại Nhật→ sản xuất tại Việt Nam→ logistics qua Singapore → bán tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Nếu người Việt hiện diện ở nhiều mắt xích cộng đồng trở thành một mạng lưới kinh tế.

Không phải bằng quyền lực chính trị.

Mà bằng năng lực kinh tế.

14. Mỗi quốc gia sở tại là một cửa ngõ

Đây là một tư duy chiến lược cần ghi rõ trong Việt Hiến.

Một cộng đồng Việt ở nước ngoài không chỉ là:

nơi người Việt sinh sống.

Nó có thể trở thành:

một cửa ngõ của mạng lưới Việt toàn cầu.

Hoa Kỳ có thể mang đến công nghệ; vốn; đại học; thị trường; hệ sinh thái startup.

Đức có thể mở ra: công nghiệp; kỹ thuật; tiêu chuẩn; chuỗi cung ứng châu Âu.

Nhật Bản: công nghệ; sản xuất; quản trị; mạng lưới doanh nghiệp.

Hàn Quốc: công nghệ; sản xuất; giải trí;chuỗi cung ứng.

Singapore: tài chính; logistics; quản trị;

cửa ngõ ASEAN.

Nhưng cần tránh biến những nhận định trên thành khuôn mẫu cứng.

Mỗi thị trường thay đổi theo thời gian.

Nguyên tắc quan trọng hơn danh sách:

Hiểu lợi thế của nơi mình sống để kết nối với phần còn lại của thế giới.

15. Người Việt không chỉ là người tiêu dùng của mạng lưới

Một cộng đồng kinh tế trưởng thành phải có:

người sản xuất + người tiêu dùng + người đầu tư + người sáng tạo + người quản trị.

Không thể xây sức mạnh kinh tế nếu cộng đồng chỉ được nhìn như:

một nhóm khách hàng.

Người Việt có thể là founder; CEO; kỹ sư; nhà khoa học; nhà đầu tư; luật sư; chuyên gia; nhà quản lý; nhà thiết kế; nhà sáng tạo.

Vì vậy:

Mục tiêu không phải tạo ra “khách hàng Việt”, mà tạo ra “năng lực Việt”.

16. Thị trường nhân tài và mạng lưới doanh nghiệp

Chương 15 đã đặt nền cho:

Thị trường Nhân tài Việt Toàn cầu.

Mạng lưới doanh nghiệp phải trở thành một trong những nơi hấp thụ nguồn nhân tài ấy.

Sinh viên có thể: thực tập.

Người mới tốt nghiệp: tìm việc.

Chuyên gia: chuyển giao tri thức.

Nhà nghiên cứu: thương mại hóa công nghệ.

Doanh nhân:tìm đồng sáng lập.

CEO: tìm lãnh đạo cấp cao.

Như vậy:

Mạng lưới doanh nghiệp là cầu nối giữa nhân tài và thị trường.

17. Không biến tuyển dụng thành ưu tiên người Việt bất kể năng lực

Đây là một ranh giới quan trọng.

Nếu doanh nghiệp tuyển người chỉ vì:

“cùng là người Việt”,

thì doanh nghiệp có thể tự làm yếu mình.

Nguyên tắc phải là:

căn tính mở cửa cơ hội; năng lực quyết định tuyển dụng.

Một doanh nghiệp có thể ưu tiên giới thiệu; mentoring; đào tạo; tạo cơ hội thực tập; cho người trẻ Việt.

Nhưng khi tuyển dụng chính thức:

năng lực, phẩm chất và yêu cầu công việc phải là tiêu chí cốt lõi, phù hợp pháp luật.

18. Mạng lưới doanh nghiệp và thế hệ trẻ

Một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất là:

đưa người trẻ vào thế giới kinh doanh thực tế.

Không chỉ bằng hội thảo.

Mà bằng: internship; apprenticeship; startup lab; mentorship; venture projects; case competitions;

research commercialization; global business projects.

Một sinh viên không nên chỉ nghe:

“hãy khởi nghiệp.”

Họ cần được:

thử làm một dự án thật.

19. Doanh nhân thành công phải trở thành người mở cửa

Một mạng lưới trưởng thành không biến doanh nhân thành:

người phải tài trợ mọi thứ.

Mà khuyến khích doanh nhân thành công trở thành:

người mở cửa cho thế hệ sau.

Ví dụ: giới thiệu một sinh viên; nhận một thực tập sinh; cố vấn một startup; tài trợ một nghiên cứu; đầu tư vào công nghệ; mở một thị trường; truyền lại kinh nghiệm.

Đó là:

trao lại bằng năng lực.

20. Từ doanh nghiệp cá nhân đến vốn cộng đồng

Một doanh nhân có thể bắt đầu bằng:

vốn cá nhân.

Sau đó:

đồng sáng lập.

Rồi:

nhà đầu tư.

Sau đó:

quỹ đầu tư.

Và cuối cùng:

vốn cộng đồng.

Nhưng vốn cộng đồng phải được quản trị cực kỳ chặt chẽ.

Cần phân biệt: quyên góp; đầu tư; cho vay; tài trợ; cổ phần; quỹ từ thiện; quỹ nghiên cứu.

Không thể gọi tất cả là:

“quỹ cộng đồng.”

21. Quỹ đầu tư cộng đồng không phải “tiền chung vô chủ”

Nếu trong tương lai có:

Quỹ Việt Toàn cầu thì phải trả lời rõ: ai sở hữu pháp nhân; nguồn vốn từ đâu; ai quản lý; ai đầu tư; tiêu chí đầu tư; ai hưởng lợi; ai kiểm toán; xử lý xung đột lợi ích thế nào; khi giải thể tài sản thuộc về ai.

Đặc biệt: người quản lý quỹ không sở hữu tiền của quỹ.

Đây là nguyên tắc đã được xác lập từ Chương 14:

TÀI SẢN CỘNG ĐỒNG ≠ TÀI SẢN CÁ NHÂN.

22. Từ kết nối doanh nghiệp đến đầu tư công nghệ

Một mạng lưới doanh nghiệp mạnh không nên chỉ tập trung vào:

thương mại.

Nó phải tiến dần tới: đổi mới.

Có thể xây dựng chuỗi:

Ý TƯỞNG → NGHIÊN CỨU → NGUYÊN MẪU → VỐN → STARTUP → THỊ TRƯỜNG → MỞ RỘNG → TOÀN CẦU HÓA.

Đây là nơi mạng lưới doanh nghiệp gặp mạng lưới công nghệ; tri thức; tài chính;  giáo dục.

Các chương sau sẽ phát triển sâu hơn.

23. Doanh nghiệp Việt không chỉ bán hàng Việt

Một hạn chế của tư duy cộng đồng là:

chỉ nghĩ đến việc xuất khẩu sản phẩm Việt.

Đó mới là một tầng.

Tầng cao hơn là:

xuất khẩu năng lực.

Ví dụ: kỹ thuật; phần mềm; AI; thiết kế; quản trị; tài chính; giáo dục; y tế; tư vấn; nghiên cứu.

Và tầng cao hơn nữa: sở hữu tài sản trí tuệ và công nghệ.

Đó là lúc cộng đồng chuyển từ: tham gia chuỗi giá trị sang tạo ra một phần chuỗi giá trị.

24. Người Việt như những “nút cầu”

Một lợi thế đặc biệt của cộng đồng Việt toàn cầu là:

nhiều người sống giữa hai hoặc nhiều hệ thống.

Họ hiểu ngôn ngữ; văn hóa; thị trường; pháp luật; cách kinh doanh; tâm lý xã hội; của nhiều quốc gia.

Những con người ấy có thể trở thành nút cầu của mạng lưới.

Nhưng phải tránh một sai lầm:

“Người Việt sẽ làm trung gian cho mọi giao dịch.” Không.

Giá trị của nút cầu phải đến từ: năng lực thực.

25. Mạng lưới và thương hiệu Việt

Một mạng lưới doanh nghiệp có thể góp phần xây dựng:

uy tín của người Việt trong kinh doanh.

Không bằng khẩu hiệu.

Mà bằng: giữ chữ tín; tôn trọng hợp đồng; minh bạch; đúng hạn; chất lượng; đổi mới; trách nhiệm xã hội.

Nếu hàng nghìn doanh nghiệp Việt làm tốt:

“thương hiệu Việt” sẽ được xây dựng từ hành vi của họ.

Do đó:

Thương hiệu cộng đồng là tổng hợp của vô số hành vi cá nhân và doanh nghiệp.

26. Nhưng không có “thương hiệu Việt” để che trách nhiệm

Ngược lại, nếu một doanh nghiệp vi phạm pháp luật:

không được dùng:

“uy tín cộng đồng”

để bảo vệ doanh nghiệp khỏi trách nhiệm.

Cộng đồng có thể khuyến khích cải thiện; hỗ trợ người bị ảnh hưởng; cung cấp chuyên gia; thúc đẩy hòa giải khi phù hợp.

Nhưng:

không được bao che vi phạm.

Nguyên tắc:

Bảo vệ con người và nguyên tắc, không bảo vệ sai phạm chỉ vì cùng căn tính.

27. Mạng lưới doanh nghiệp và xã hội sở tại

Doanh nghiệp Việt phải được nhìn trước hết như:

một doanh nghiệp của xã hội nơi nó hoạt động.

Nó có khách hàng sở tại; nhân viên sở tại; đối tác sở tại; nghĩa vụ pháp lý sở tại.

Do đó, hội nhập không phải:

chỉ dùng cộng đồng Việt làm thị trường.

Mà là:

trở thành một phần có năng lực của nền kinh tế sở tại.

Khi đó, thành công của doanh nghiệp Việt cũng trở thành:

thành công của người Việt trong dòng chính.

28. Án lệ xã hội: một startup AI

Một nhóm sinh viên Việt ở Canada xây dựng một công nghệ AI.

Một giáo sư Việt ở Mỹ có chuyên môn. Một kỹ sư ở Nhật có kinh nghiệm phần cứng. Một doanh nhân ở Singapore có thị trường. Một nhà đầu tư ở California có vốn.

Nếu mỗi người hoạt động riêng:

dự án có thể không bao giờ vượt qua giai đoạn ý tưởng.

Nếu mạng lưới kết nối:

tri thức + công nghệ + vốn + thị trường + quản trị

có thể tạo ra:

một doanh nghiệp toàn cầu.

Điều đáng nói nhất không phải startup ấy “Việt Nam” đến mức nào.

Mà là:

mạng lưới đã giúp một ý tưởng đi từ con người đến thị trường.

29. Án lệ xã hội: mạng lưới biến thành câu lạc bộ thân hữu

Một nhóm doanh nhân thành lập mạng lưới.

Ban đầu họ chia sẻ cơ hội.

Sau một thời gian hợp đồng chỉ trao cho thành viên thân quen; thành viên mới bị loại; thông tin thị trường bị giữ kín; người phản biện bị gạt ra ngoài; lãnh đạo mạng lưới dùng danh nghĩa cộng đồng để gây sức ép.

Mạng lưới khi ấy không còn là hạ tầng cơ hội.

Nó trở thành hạ tầng đặc quyền.

Đây là lý do Chương 20 đặt ra:

không độc quyền + minh bạch + tự chủ + trách nhiệm giải trình.

30. Phản đề: “Người Việt nên ưu tiên người Việt trong kinh doanh”

Có một phần hợp lý trong quan niệm này:

mạng lưới đồng bào có thể tạo niềm tin ban đầu và giảm chi phí tìm kiếm đối tác.

Nhưng nếu biến nó thành nguyên tắc tuyệt đối:

người Việt phải luôn ưu tiên người Việt,

thì sẽ tạo ra nhiều vấn đề giảm cạnh tranh; giảm chất lượng; tạo thân hữu; có thể vi phạm pháp luật; làm doanh nghiệp yếu đi.

Nguyên tắc phù hợp hơn:

Hãy mở cửa đầu tiên bằng sự tin cậy; nhưng quyết định cuối cùng phải dựa trên năng lực, giá trị, điều kiện hợp đồng và pháp luật.

31. Phản đề: “Doanh nghiệp thành công thì tự lo, không cần cộng đồng”

Điều này đúng ở một mức độ.

Doanh nghiệp không có nghĩa vụ vô hạn với cộng đồng.

Nhưng mạng lưới vẫn có giá trị:

không phải vì doanh nghiệp yếu, mà vì ngay cả doanh nghiệp mạnh cũng cần hệ sinh thái.

Một tập đoàn lớn vẫn cần nhân tài; công nghệ; thị trường; nhà cung cấp; đối tác; nghiên cứu; vốn.

Không doanh nghiệp nào là một hòn đảo.

32. Phản đề: “Mạng lưới doanh nghiệp sẽ làm người Việt tách khỏi xã hội sở tại”

Chỉ xảy ra nếu mạng lưới được thiết kế như:

thị trường khép kín.

Việt Hiến phải thiết kế ngược lại:

Mạng lưới Việt là bàn đạp để bước vào xã hội sở tại.

Doanh nghiệp Việt càng mở rộng ra thị trường quốc tế:

mạng lưới càng mạnh.

33. Quy luật vận hành của kinh tế cộng đồng

Có thể rút ra một quy luật:

Một doanh nghiệp tạo ra giá trị bằng sản phẩm hoặc dịch vụ.

Một mạng lưới doanh nghiệp tạo ra giá trị bằng kết nối.

Một hệ sinh thái doanh nghiệp tạo ra giá trị bằng khả năng phối hợp nhiều nguồn lực.

Một mạng lưới toàn cầu tạo ra giá trị bằng khả năng nối nhiều thị trường.

Vì vậy:

Doanh nghiệp là tế bào kinh tế. Mạng lưới là hệ tuần hoàn. Hệ sinh thái là cơ thể. Một tế bào khỏe là chưa đủ.

Cần một hệ thống lưu thông tốt.

34. Bài học Việt Hiến

Việt Hiến không nên hứa:

“Cộng đồng sẽ làm giàu cho doanh nghiệp.”

Việt Hiến nên tạo:

điều kiện để doanh nghiệp có thể kết nối và cạnh tranh tốt hơn.

Không:

bảo đảm lợi nhuận.

Mà:

mở cơ hội.

Không:

bảo đảm thành công.

Mà:

giảm chi phí kết nối.

Không:

bảo vệ doanh nghiệp khỏi cạnh tranh.

Mà:

giúp doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh.

Đây là khác biệt giữa:

đặc quyền và hạ tầng cơ hội.

35. Thiết kế Mạng lưới Doanh nghiệp Việt Toàn cầu

Có thể xây dựng sáu chức năng cốt lõi:

1. Business Directory

Cơ sở dữ liệu doanh nghiệp và chuyên gia.

2. Market Gateway

Thông tin và kết nối thị trường.

3. Talent Gateway

Kết nối nhân tài với doanh nghiệp.

4. Capital Gateway

Kết nối vốn hợp pháp với dự án.

5. Technology Gateway

Kết nối công nghệ và nghiên cứu.

6. Partnership Gateway

Kết nối đối tác xuyên quốc gia.

Các chức năng này không nhất thiết phải do một tổ chức duy nhất vận hành.

Có thể do:

nhiều tổ chức chuyên môn cùng tham gia.

36. Chuỗi giá trị doanh nghiệp Việt Toàn cầu

Có thể thiết kế:

Ý TƯỞNG

↓

NHÂN TÀI

↓

NGHIÊN CỨU

↓

CÔNG NGHỆ

↓

VỐN

↓

DOANH NGHIỆP

↓

CHUỖI CUNG ỨNG

↓

THỊ TRƯỜNG

↓

TOÀN CẦU HÓA

↓

TÀI SẢN TRÍ TUỆ

↓

DI SẢN KINH TẾ — CÔNG NGHỆ

Đây mới là tầm nhìn dài hạn.

37. Bộ nguyên tắc đạo đức doanh nghiệp trong mạng lưới

Doanh nghiệp tham gia mạng lưới nên cam kết:

Tuân thủ pháp luật.

Tôn trọng hợp đồng. Không gian lận. Không hối lộ. Không thông đồng trái pháp luật. Tôn trọng người lao động. Bảo vệ dữ liệu. Tôn trọng sở hữu trí tuệ.

Công khai xung đột lợi ích khi cần thiết. Không sử dụng danh nghĩa cộng đồng để phục vụ lợi ích riêng trái quy định.

Đây không phải: “đạo đức Việt Nam” theo nghĩa dân tộc chủ nghĩa.

Đó là chuẩn mực của một cộng đồng doanh nghiệp muốn được tôn trọng trên toàn cầu.

38. Đo lường sức mạnh của mạng lưới

Không nên chỉ đo:

bao nhiêu doanh nghiệp đăng ký.

Cần đo số hợp tác thành công; số thị trường mới; số việc làm; số startup; số công nghệ được thương mại hóa; số người trẻ được mentoring; số dự án xuyên quốc gia; giá trị đầu tư; số doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng quốc tế; số doanh nghiệp vươn vào dòng chính của nền kinh tế sở tại.

Công thức:

SỨC MẠNH MẠNG LƯỚI = KẾT NỐI × GIÁ TRỊ × TIN CẬY × KHẢ NĂNG MỞ RỘNG.

39. Điều khoản Việt Hiến đề xuất

Điều 1. Tự do kinh doanh

Cộng đồng tôn trọng quyền tự do kinh doanh, sáng tạo, đầu tư và hợp tác của con người trong phạm vi pháp luật áp dụng.

Điều 2. Mạng lưới doanh nghiệp

Cộng đồng khuyến khích hình thành các mạng lưới doanh nghiệp và doanh nhân Việt Toàn cầu nhằm chia sẻ tri thức, kết nối nguồn lực và mở rộng cơ hội kinh tế.

Điều 3. Cạnh tranh lành mạnh

Mọi hoạt động kinh doanh thuộc mạng lưới phải tuân thủ pháp luật cạnh tranh và các quy định pháp luật áp dụng.

Điều 4. Không độc quyền

Không mạng lưới nào được sử dụng danh nghĩa cộng đồng để tạo độc quyền hoặc loại bỏ cạnh tranh hợp pháp.

Điều 5. Tự chủ doanh nghiệp

Việc tham gia mạng lưới không làm mất quyền tự chủ của doanh nghiệp hoặc quyền quyết định hợp pháp của chủ sở hữu và cơ quan quản trị doanh nghiệp.

Điều 6. Không mua quyền lực cộng đồng

Việc đóng góp tài chính cho mạng lưới hoặc cộng đồng không tự động tạo thêm quyền biểu quyết hoặc quyền quản trị.

Điều 7. Cơ hội

Mạng lưới khuyến khích mở rộng cơ hội nghề nghiệp, kinh doanh, đầu tư, nghiên cứu và khởi nghiệp trên cơ sở tiêu chí minh bạch và chính đáng.

Điều 8. Hội nhập

Mạng lưới hướng tới việc đưa doanh nghiệp và nhân tài Việt Nam vào thị trường sở tại và thị trường toàn cầu.

Điều 9. Đối tác quốc tế

Mạng lưới được quyền hợp tác với cá nhân và tổ chức không thuộc cộng đồng Việt Nam trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng và pháp luật áp dụng.

Điều 10. Trách nhiệm

Doanh nghiệp và tổ chức tham gia mạng lưới chịu trách nhiệm độc lập đối với hành vi kinh doanh của mình.

40. Tình huống tổng hợp

Giả sử một doanh nhân người Việt tại Hoa Kỳ có công ty công nghệ; vốn đầu tư; quan hệ với trường đại học; mạng lưới kỹ sư.

Một doanh nhân tại Đức có: nhà máy; thị trường châu Âu; năng lực sản xuất.

Một nhóm kỹ sư tại Nhật có: công nghệ robot.

Một startup tại Việt Nam có: đội ngũ kỹ thuật trẻ.

Mạng lưới có thể: kết nối tất cả.

Nhưng không ai có quyền: ra lệnh cho người khác.

Không ai sở hữu: mạng lưới.

Không ai được: lấy danh nghĩa cộng đồng để ép ký hợp đồng.

Mỗi bên: tự quyết định có tham gia hay không.

Nếu hợp tác: hợp đồng xác lập quyền và nghĩa vụ.

Nếu thất bại: mỗi bên chịu trách nhiệm theo thỏa thuận và pháp luật.

Đó chính là: liên kết không thâu tóm.

41. Mạng lưới doanh nghiệp và quê hương

Mạng lưới doanh nghiệp toàn cầu cũng có thể mở ra những con đường đóng góp cho Việt Nam đầu tư; thương mại; chuyển giao công nghệ; đào tạo; nghiên cứu; kết nối thị trường; đưa doanh nghiệp Việt vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhưng cần giữ nguyên nguyên tắc của Phần XI:

đóng góp cho quê hương bằng năng lực, đồng thời tôn trọng pháp luật của quốc gia sở tại và pháp luật Việt Nam trong phạm vi áp dụng.

Không biến mạng lưới doanh nghiệp thành:

công cụ chính trị.

Không biến hoạt động kinh doanh thành:

nghĩa vụ trung thành với một phe phái.

Doanh nghiệp phải có:

tự chủ kinh tế và trách nhiệm pháp lý.

42. Từ doanh nhân đến nhà kiến tạo

Một doanh nhân thành công có thể đi qua nhiều tầng:

NGƯỜI KINH DOANH

↓

NGƯỜI TẠO VIỆC LÀM

↓

NGƯỜI TẠO CÔNG NGHỆ

↓

NGƯỜI TẠO HỆ SINH THÁI

↓

NGƯỜI ĐẦU TƯ CHO THẾ HỆ SAU

↓

NGƯỜI KIẾN TẠO DI SẢN.

Không phải ai cũng phải đi đến tầng cuối.

Nhưng một cộng đồng mạnh phải tạo cơ hội cho những người muốn đi xa hơn.

43. Quy luật lớn

Có thể cô đọng toàn bộ chương thành một quy luật: Doanh nghiệp tạo ra của cải. Mạng lưới làm giảm chi phí kết nối. Hệ sinh thái làm tăng khả năng phối hợp. Toàn cầu hóa làm mở rộng thị trường. Tri thức và công nghệ làm tăng năng suất. Thể chế minh bạch bảo vệ giá trị khỏi bị chiếm đoạt.

Vì vậy:

Sức mạnh kinh tế của cộng đồng không nằm ở số người Việt có doanh nghiệp, mà ở khả năng biến các doanh nghiệp riêng lẻ thành một hệ thống hợp tác có năng lực cạnh tranh toàn cầu.

44. Công thức trung tâm

CÁ NHÂN → DOANH NHÂN → DOANH NGHIỆP → MẠNG LƯỚI → CHUỖI GIÁ TRỊ → HỆ SINH THÁI → THỊ TRƯỜNG TOÀN CẦU.

Và:

NHÂN TÀI + TRI THỨC + VỐN + CÔNG NGHỆ + MẠNG LƯỚI + THỊ TRƯỜNG = NĂNG LỰC KINH TẾ VIỆT TOÀN CẦU.

Nhưng phải luôn đặt bên cạnh một công thức khác:

NĂNG LỰC + CẠNH TRANH + PHÁP QUYỀN + MINH BẠCH = SỨC MẠNH BỀN VỮNG.

45. Tuyên ngôn Mạng lưới Doanh nghiệp Việt Toàn cầu

Chúng ta không xây một thị trường đóng cửa cho người Việt.

Chúng ta xây một mạng lưới để người Việt bước vào thị trường của thế giới, không dùng tình đồng bào để thay thế năng lực, dùng tình đồng bào để mở thêm những cánh cửa hợp tác.

Chúng ta không biến doanh nhân thành người phải tài trợ cho cộng đồng. Chúng ta tạo ra một cộng đồng đủ giá trị để doanh nhân muốn đầu tư vào tương lai chung, không bảo vệ doanh nghiệp khỏi cạnh tranh. Chúng ta giúp doanh nghiệp có thêm năng lực để cạnh tranh.

Chúng ta không lấy căn tính Việt làm giấy phép đặc quyền.

Chúng ta lấy năng lực, chữ tín, sáng tạo và trách nhiệm để xây dựng uy tín của người Việt, không chỉ xuất khẩu hàng hóa.

Chúng ta xuất khẩu tri thức, công nghệ, dịch vụ, sáng tạo và năng lực.

Chúng ta không chỉ tạo ra doanh nghiệp.

Chúng ta tạo ra những mạng lưới có khả năng kết nối các thị trường.

Và cuối cùng:

Mỗi doanh nghiệp Việt thành công bằng năng lực của mình là một điểm sáng.

Hàng nghìn doanh nghiệp kết nối được với nhau là một mạng lưới.

Một mạng lưới nối được với thế giới là một sức mạnh.

46. Kết luận

Mục tiêu của Mạng lưới Doanh nghiệp Việt Toàn cầu không phải làm cho người Việt chỉ giao dịch với nhau.

Mục tiêu là làm cho người Việt có thêm năng lực để giao dịch với thế giới.

Không phải đóng cửa để bảo vệ nhau.

Mà liên kết để cùng bước ra ngoài.

Không phải xin đặc quyền.

Mà xây năng lực cạnh tranh.

Không phải tập trung tiền vào một trung tâm.

Mà kết nối vốn, người, công nghệ và thị trường thành nhiều dòng chảy.

Không phải một tổ chức điều khiển doanh nghiệp.

Mà một mạng lưới giúp doanh nghiệp tự do hợp tác.

Và không phải một cộng đồng chỉ biết giữ lấy những gì mình có.

Mà là một cộng đồng biết biến những gì mình có thành giá trị mới.

Đó là con đường từ:

CỘNG ĐỒNG → NĂNG LỰC → DOANH NGHIỆP → MẠNG LƯỚI → THỊ TRƯỜNG → TOÀN CẦU.

Và đó cũng là cách một người Việt ở bất kỳ nơi nào trên thế giới có thể trở thành một nút kết nối của sức mạnh Việt toàn cầu.

Hoàng phong nhã 

Posted in: VIỆT HIẾN 2050